Kehribar İçinde 99 Milyon Yıllık Yeni Kertenkele Türü Keşfedildi

Paleontologlar, kuzey Myanmar'da kazılan Orta Kretase dönemine ait bir kehribar parçasında daha önce bilinmeyen bir kertenkele türünün kalıntılarını buldu. Yeni keşfedilen bu tür, burun-anüs arası uzunluğu yaklaşık 3 cm olan küçük bir kertenkeleydi. Electroscincus zedi adı verilen bu tür, yaklaşık 99 milyon yıl önce, Orta Kretase döneminde yaşadı.

Mezozoik dönemden bilinen diğer tüm pullu sürüngenlerden (kertenkele ve yılanlar), vücut etrafında çapraz düzende dizilmiş, üst üste binen, bileşik osteodermler (osteoderms) bulunması bakımından farklılık gösteriyor ve bu özellik, onun skink ailesine (Scincidae) dahil edilmesini destekliyor. Sam Houston Eyalet Üniversitesi'nden Dr. Juan Daza ve meslektaşları şöyle açıklıyor:

Scincidae, günümüzde ılıman ve tropikal bölgelerde neredeyse kozmopolit bir dağılıma ulaşmış, çok çeşitlilik gösteren bir pullu sürüngen grubudur. 1.745'ten fazla tanımlanmış yaşayan türle temsil edilen bu tür, tüm yaşayan kertenkelerin yaklaşık %15'ini oluşturuyor.

Tipik skinkler silindirik vücutlara ve nispeten kısa uzuvlara sahiptir ve 50'den fazla skink soyunda, uzuvların küçülmesi veya kaybına yönelik evrimsel geçişler meydana gelmiştir.

Yaşayan scincoid'ler arasında, Scincidae üyeleri vücut uzunluğu açısından en geniş aralığı gösterir; sadece birkaç santimetre vücut uzunluğuna sahip bazı minyatürleşmiş formlardan, yarım metre veya daha fazla uzunluğa ulaşmış olabilecek soyu tükenmiş Tiliqua frangens'e kadar çeşitlilik gösterir.

Skinkler ayrıca, kuyruk öncesi omur sayısında da 26'dan 108'e kadar değişen büyük bir çeşitlilik gösterirler. Bu özellik, yuvarlak pulları ve özel kemik plakaları ile birlikte, toprak altında yaşayan ve uzvunu kaybetmiş türlerin tekrar tekrar evrimleşmesini kolaylaştırmış olabilir.

Çoğu skink, pul başına birkaç eklemli dermisin içindeki kemiksi plakalar olan osteodermit'ten oluşan birleşik osteodermlerin altında yer alan pürüzsüz, cycloid pullarla karakterize edilir.

Electroscincus zedi'yi koruyan bir parça Burma kehribarı (Burmite), Myanmar'ın kuzeyindeki Kachin eyaleti, Myitkyina bölgesinde, Myitkyina kasabasının yaklaşık 100 km batısındaki Orta Kretase çıkıntılarında bulundu.

Bulduğumuz örnek skink'in birbirinden ayrı iki parçasını içeriyor; pulları ve çoğunlukla appendiküler kemikleri barındırıyor, ancak açıkça tek bir bireye ait olduğu anlaşılıyor.

Şu anda Burmite'den farklı 100'den fazla bilinen pullu sürüngen örneği bulunduğunu belirten paleontologlar şunları ekliyor:

Bu geniş örnek koleksiyonu içinde, yalnızca bu yeni fosil, onu Scincidae ailesine dahil etmemizi sağlayan ve Kretase döneminden bilinen diğer tüm fosil pullu sürüngenlerden ayıran özel osteoderm yapısını koruyor. Örnek eksik olsa da hem postkraniyal iskelet elemanlarını hem de integümenter yapıları korur ve ideal olmasa da gelecekte bulunabilecek herhangi bir varsayımsal skink materyali ile karşılaştırma için bir temel sağlar.

Örnek, yalnızca skinlerde görülen bir özellik olarak, birleşik kemik plakalarının ve üst üste binen yuvarlak pulların bir arada bulunduğu yapıyı sergilemektedir.

Araştırmacılar sözlerini şöyle sonlandırıyor:

Bu kemik plaka türünün, pulların birbirini daha fazla örtmesine ve deri zırhının esnekliğinin artmasına bir evrimsel uyum olarak geliştiğini düşünüyoruz.