İntravenöz İmmünglobülin (IVIg) Nedir? Nasıl Uygulanır?

İntravenöz İmmünglobulin (IVIg), intravenöz olarak (damar yoluyla) verilebilen, insan antikorlarından oluşan, bağışıklık sisteminizi kuvvetlendiren ve bağışıklık sisteminizin çeşitli uyarılara karşı verdiği yanıtı düzenleyerek etkisini gösteren bir ilaçtır.

Antikorlar vücudumuzun belirli enfeksiyonlarla savaşmamıza yardımcı olmak için ürettiği proteinlerdir. Vücudumuzun ürettiği her antikor, diğerinden biraz farklıdır çünkü vücudumuza giren her yabancı maddeye bir kilit ve anahtarın uyumu gibi uyan yüzeysel zar proteinleri mevcuttur. Vücudumuzun "yabancı" olarak kabul ettiği farklı bulaşıcı organizmalara maruz kaldığımız için hayatımız boyunca vücudumuz binlerce farklı antikor üretir.

IVIg, vücudumuzun karşılaşabileceği birçok olası bulaşıcı organizmaya karşı süper konsantre (içerik bakımından yoğun) ve çok çeşitli bir antikor koleksiyonu oluşturmak için binlerce insanın bağışladığı kanlardan elde edilerek hazırlanır.

IVIg'e Neden İhtiyacımız Var?

IVIg'e ihtiyaç duymamızın birinci nedeni vücudumuzun yeterli antikor üretememesidir. Buna bilimsel olarak "Humoral İmmün Yetmezliği" denir. Humoral bağışıklık, vücut savunmasının 3. hattının bir bölümüdür. Savunmanın üçüncü hattı T lenfositleri ve B lenfositleri tarafından sağlanır. IVIg, vücudumuzun kendi başına üretemeyeceği ekstra antikorları sağlar.

Antikorlar genellikle birkaç haftadan aylara kadar kanımızda kalırlar ve çok çeşitli enfeksiyonlarla ciddileşmeden önce savaşmamıza yardımcı olurlar. Bu nedenle IVIg tedavisi alıyorsanız, bu tedaviyi düzenli ve doktor gözetiminde almanız gerekecektir.

IVIg'e ihtiyaç duymamızın ikinci nedeni ise bağışıklık sistemimizin kendi vücudumuzdaki belirli hücre veya protein gruplarına saldırmasıdır. Buna bilimsel olarak "Otoimmün tepki" denir. Otoimmün durumlara bazı örnekler şunlar olabilir:

• Bağışıklık sistemimizin kendi kan trombositlerimize saldırması/yok etmesi.
• Kırmızı kan hücrelerimizin yok edilmesi.
• Nefesimizi veya hislerimizi kontrol eden sinirler gibi yapılarımıza saldırılar.

Acil Çalışanları

IVIg Nasıl Kullanılır?

IVIg, genellikle hastanın boy/kilo oranına göre, saat başı mg düzeyi ayarlanarak verilir. Bu ortalama olarak bir ila dört saat süren bir infüzyonla (yani toplardamar yoluyla verilecek ilaç veya sıvıların bir boru sistemiyle uygulanması şeklinde) intravenöz olarak verilir. IVIg'i alma nedeninize bağlı olarak dozlar şu şekilde ayarlanabilir:

• Amaç vücudunuzun üretmesi gereken antikorları yenilemekse IVIg, düzenli bir programla daha küçük dozlarda verilir. Doktorunuz ne sıklıkla IVIg'e ihtiyacınız olduğunu ve IVIg almaya ne kadar süre devam etmeniz gerektiğini belirleyecektir.
• Amaç bağışıklık sisteminizin kendi vücudunuza saldırmasını engellemekse IVIg birkaç büyük doz (bazen tek doz) halinde verilir. Doktorunuz genellikle IVIg'in işe yarayıp yaramadığını bir veya birkaç dozdan sonra anlayabilir.

IVIg'nin Yan Etkileri Nelerdir?

Pek çok kişide IVIg nedeniyle bir yan etki görülmez, ancak özellikle IVIg'i düzenli olarak almıyorsanız ve/veya daha yüksek dozlarda IVIg alıyorsanız bazı olası yan etkiler vardır. Tedavi süresince kişilerin yaklaşık dörtte birinde yan etki görülebilir. Bunlar genellikle hafif düzeyde rahatsız edicidir ancak tehlikeli değildir. Çok nadiren alerjik reaksiyonlar veya düşük kan sayımı (anemi) gibi daha ciddi yan etkiler ortaya çıkabilir.

En sık görülen yan etkilerden biri baş ağrısıdır. Diğer yan etkiler arasında üşüme, ateş, kızarma, kas veya eklem ağrıları, yorgunluk hissi, bulantı, kusma ve döküntü yer alır. Çoğunlukla, bu reaksiyonlar tipik olarak ilk IVIg dozuyla veya farklı bir IVIg markasına geçiş yaptığınızda meydana gelir.

IVIg aldıktan bir gün veya daha uzun süre sonra ortaya çıkabilecek yan etkiler arasında ise döküntüler ve düşük kan sayımı sayılabilir. Doktorunuz bu yan etkilerin görülme olasılığını azaltmak için aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli şeyler yapabilir:

• IVIg'e başlamadan önce bazı kan testlerinin yapılması.
• Bazı durumlarda ağızdan veya damardan ekstra sıvı vererek vücudunuzun yeterince sıvı almasının sağlanması.
• IVIg'in daha yavaş verilmesi.
• Büyük bir dozun birkaç gün boyunca verilen birkaç küçük doza bölünmesi.
• IVIg'den önce ağrıyı ve ateşi azaltan ilaçlar vermek.
• IVIg verildikten sonra kan tahlillerinin yapılması.

Bazı hastalar IVIg yoluyla bir hastalığa yakalanmaktan endişe duymaktadırlar. Çünkü IVIg başkaları tarafından bağışlanan kandan yapılmaktadır. Ancak IVIg'den viral enfeksiyon kapma riskinin son derece düşük olduğu bilinmektedir. Bugüne kadar tedavi görmüş hiç kimse IVIg'den HIV (AIDS'e neden olan virüs) kapmamıştır ve IVIg'i saflaştırmak için kullanılan yöntemler bakterileri, hepatit virüslerini ve diğer bulaşıcı hastalıkları yok etmektedir.

Ancak gelişebilecek her enfeksiyonu kimse tahmin edemez. Bu, IVIg'in yalnızca gerçekten ihtiyaç duyulduğunda verilmesinin ve hastanelerde, sağlık ocaklarında, eczanelerde ve benzeri sağlık kuruluşlarında spesifik IVIg ürün numarası kayıtlarının tutulmasının nedenlerinden biridir.

Ekstra antikor sağlamak için IVIg alıyorsanız, deri altına verilebilen immünglobulin de kullanılabilir. Deri altı immünglobulin (SCIG) daha az yan etkiye sahiptir ve bazı hastalar için iyi bir seçenek olabilir. Bunun dışında şu anda güncel olarak Türkiye'de IVIg'den daha etkili ve daha az yan etkiye sahip ilaç grubu bulunmamaktadır.

Bilinçli Hasta Olmak İçin Bilinmesi Gerekenler Neler?

Aşılar, IVIg verildikten sonraki haftalarda veya aylar içinde işe yaramayabilir. Çünkü IVIg, bağışıklık sisteminin aşıya uygun şekilde yanıt vermesini engelleyebilir. Ancak belirli aşıları yaptırmak sağlığımız için son derece önemlidir. Bu nedenle en iyi zamanlamayı doktorunuzla konuşarak kararlaştırabilirsiniz.

IVIg infüzyonlarınızı aldığınız ürün numarasını ve tedavi tarihinin kayıtlarını saklayınız. Bu, hangi marka ürünlerin sizin için en iyi sonucu verdiğini takip etmenizi sağlayacaktır. Ayrıca IVIg ile ilgili bir yan etki yaşadığınızı düşünüyorsanız test yaptırmak için de bu kayıtlar son derece önemlidir.

IVIg genellikle bir doktor muayenehanesinde veya hastanede verilir. Bazı durumlarda uygun düzenlemeler yapılırsa evde de verilebilmektedir, ancak bu yaygın bir uygulama değildir.