Denizkızı Efsanelerinin Kaynağı Olabilecek İki Hayvan: Beluga ve Olm

Aşağıdaki fotoğrafta gördüğünüz, kimi kaynakta "beyaz balina" olarak da geçen beluga isimli hayvanın ilginç bir fotoğrafı. Belugalar, Arktik'te yaşayan balinalardır. Yüksek perdeden attıkları çığlıklar nedeniyle "deniz kanaryası" olarak da bilinirler.

Reddit

Belugaların aynı zamanda birçok denizci efsanesinin de başrolünde olduğu düşünülmektedir. Denizkızları da bunlardan birisidir. Deniz memelileri karasal memelilerden evrimleştiği için ve bu evrimsel süreçte birçoklarının arka bacakları körelerek yok olduğu için, her biri su içerisinde hareket için değişik evrimsel adaptasyonlar geçirmişlerdir. Dahası, Belugalar'da sırt yüzgeci de bulunmamaktadır; bu da ek evrimsel değişimleri gerektirmiştir. İşte bu nedenle belugalarda karın bölgesinde oldukça güçlü yağ birikintileri evrimleşmiştir. Karın kasları tarafından yönlendirilen, kasılan ve gevşeyen bu yağ birikintileri, su içerisindeki hareketin yönlendirilmesinde görev almaktadır. 

Ancak bu kasılmalar eğer alttan bakılacak olursa, adeta iki bacağın kuyruğa bağlandığı bir görüntü oluşturmaktadır - ki bu, fotoğrafta görülmektedir. Hatta canlıların geri kalanı da, tuhaf bir insan vücudunu andırabilmektedir. İşte denizkızı safsata ve efsanelerinin bu tür canlıların net olarak görülememesinden kaynaklandığı düşünülmektedir.

Olm (Proteus sp.)

Bu sucul, yılan benzeri amfibi tür, toprak altında kalmış su kanallarında yaşar ve tamamen kördür. Ortalama olarak 20-30 santimetre boyundadır. Evrimsel süreçte neredeyse hiçbir işe yaramayacak kadar körelmiş, kolayca kırılabilecek uzuvlara (kollara ve bacaklara) sahiptir. Kollarının ucunda üç adet, daha da körelmiş olan bacaklarının ucunda ise iki adet parmak bulunur. Olmların deri renkleri, yapıları ve dokunulduğunda verdikleri his, aynen insan derisine benzer, bu sebeple kimi zaman "insan balığı" olarak bilinirler ve "deniz kızı" gibi birçok köy ve kasaba efsanesine kaynaklık etmişlerdir. Türün hem balıklar gibi solungaç yarıkları vardır, hem de karasal sürüngenler gibi akciğerlere sahiptirler. Ancak akciğerler çok nadir kullanılır, daha sıklıkla solungaç yarıklarına başvurulur. 

Pinterest

Gözlerinin üstü kalın bir deri tabakasıyla kapanmıştır. Bu tabakanın altında gözlere ulaşmak mümkündür; ancak bu gözler çalışmamaktadır. Bu da, evrimsel süreç içerisindeki körelmenin en net örneklerinden biridir. Bu gözlerin, tıpkı en ilkel atalarda olduğu gibi sadece ışığın varlık-yokluk durumuna tepki verebildiği düşünülmektedir, görme işlevini kesinlikle yerine getiremez (halbuki neredeyse tam olarak gelişen bir göz yapısı bulunmaktadır; sadece evrimsel süreçte körelmiş ve kullanılamaz bir hale gelmiştir). Olmların birincil duyu organları koklama ve duyma organlarıdır.

Genel olarak İtalya, Slovenya, Hırvatistan ve Hersek'te bulunurlar.