5 Saniye Kuralı: Yere Düşen Yiyeceğe İlk 5 Saniyede Bakteriler Bulaşamaz mı?

Gerçek Ne?

Bir cisim yere düştükten sonra sadece 1 saniye içerisinde bile, yüzeydeki bakteriler o cisim üzerine yerleşebilir.

İddianın Kökeni

İddianın kökeni Cengiz Han zamanına kadar gitmektedir. Cengiz Han'ın, yere düşen yiyeceklerin ilk 12 saat içinde yenebileceğini iddia ettiği söylenir. Bu kural, her kültürde kendine farklı şekillerde yer bulmuştur.

Bilgiler

Bu mit, Illinois Üniversitesi'nde staj yapan Jillian Clarke tarafından 2003 yılında konu olarak incelendi. Clarke, E.coli bakterileri ve envai çeşit yiyecekle yaptığı deneylerin her birinde, bakterilerin 1 saniye içerisinde yiyecekleri kontamine ettiklerini ortaya çıkardı. Elbette ki bu bulaşma, çok yaygın değildi; ancak yerdeki bakterilerin yiyeceğe geçmesi için 1 saniye yeterli bir süreydi, bu ortaya çıkarıldı. Bu bulgu ile Clarke 2004 yılında Halk Sağlığı dalında Ig Nobel Ödülü'ne (Nobel Ödülü ile dalga geçen, "gereksiz" keşiflere verilen bir ödül) layık görüldü.

Mayıs 2007'de Clemson Üniversitesi'nden bir grup araştırmacı, aynı deneyi Salmonella bakterileri ile yaptılar ve 5 saniye yerde kalan bir yiyeceğe bu süre içerisinde 8.000 civarında bakteri bulaştığını ortaya çıkardılar. Yerde 1 dakika kalan bir yiyecek üzerine ise 80.000 civarında bakterinin yerleştiğini gösterdiler.

Farklı yüzeylerde, farklı miktarlarda bakteri bulunsa da, sürekli temizliyor olsanız bile klozetinizin ağız kısmında hemen her an milyonlarca virüs ve bakteri olacaktır. Bırakın klozetinizi, soluduğunuz havanın her 1 metreküpü içerisinde 1.6 milyon ilâ 40 milyon arası virüs, 860.000 ilâ 11 milyon arası bakteri bulunmaktadır.^[1] Sadece elinizdeki bakteri yoğunluğu bile genellikle bir tuvaletinki ile kabaca aynıdır: Her ikisinde de 1 santimetre karelik alan içinde 6.500 civarında bakteri bulunmaktadır.^[2] Yerin toplam alanı düşünülecek olursa bu, milyonlarca bakteriye karşılık gelmektedir. Örneğin dışarıda taşıdığınız cüzdanların yüzeylerinde ise yaklaşık 6.7 milyon bakteri bulunmaktadır.^[3] Tüm bu sayılar, koşuldan koşula değişmekle beraber, bu sayılar normal yaşam ortamlarından edinilen bilimsel istatistiklere dayanmaktadır.

Neyse ki, savunma sistemimiz sürekli olarak bu bakterilere ve bu bakterilerin geçirdikleri sürekli evrim ile mücadele etmek amacıyla değişmekte, gelişmekte, evrimleşmektedir. Ancak bakterilerin evrim hızına yetişemediğimizde, vücudumuzda yeterli bağışıklık hücresi bulunmadığında veya çeşitli etmenler dolayısıyla savunma sistemimiz zayıfladıysa, bakterilere yenik düşer ve hasta olabiliriz. Sadece şunu hatırlayın: Her bakteri ve her virüs, sizi hastalık yapmaz! Bazılarına sağlığımızı borçluyuz.