Yapay Zeka, Yaratıcılığı Artırsa da Çeşitlilik için Tehlike Oluşturabilir!

Eskiden bütün hikayeler sadece insanlar tarafından yazılırdı. Ancak artık yapay zekalar bu konuda da insanlara yardımcı olabiliyor.

Science Advances dergisinde yayınlanan bir çalışma, ChatGPT’nin ürettiği fikirlerin, pek yaratıcılığı olmayan yazarlara yardımcı olabileceğini gösterdi.^[1] Ancak bu yardım, fikirlerin çeşitliliğinin azalmasına sebep oluyor. Exeter Üniversitesi'nden Profesör Oliver Hauser, bu sonuçların bir ikilem yarattığını söylüyor:

Yapay zeka kullanmak size faydalı olabilir. Ama herkes yapay zeka kullanırsa, toplum olarak özgün fikirlerin çeşitliliğini kaybedebiliriz. Yaratıcı işler için bazen çılgın ve alışılmadık fikirlere ihtiyacımız var.

Araştırmacılar 293 kişiden birbirinden olabildiğince farklı 10 kelime söylemelerini istedi. Bu şekilde katılımcıların doğal yaratıcılığını ölçmeye çalıştılar.

Sonra katılımcılara ormanda macera, denizde macera veya başka bir gezegende macera konuları arasından rastgele biri veridi. Onlardan ergenler ve genç yetişkinler için uygun, sekiz cümlelik bir hikaye yazmaları istendi.

Katılımcıların üçte birine hiç yardım verilmedi. Diğerlerine iki seçenek sunuldu: Ya ChatGPT'nin ürettiği üç cümlelik bir başlangıç fikri alabileceklerdi ya da beş tane böyle fikir isteyebileceklerdi.

Toplamda, tek fikir alma şansı olan 100 kişiden 82'si bu teklifi kabul etti. Beş fikir hakkı olan 98 kişiden 93'ü en az bir fikir aldı. Bu grubun neredeyse dörtte biri ise tüm beş fikri de istedi.

Yapay zeka fikirlerinin kullanılıp kullanılmadığını bilmeyen 600 kişi, hikayeleri okudu ve yenilik, kullanışlılık gibi özellikleri 9 üzerinden puanladılar. Sonuçlar, yapay zekaya erişimin bu puanları artırdığını gösterdi. Beş yapay zeka fikri alma seçeneği olan kişilerin hikayeleri, bu seçeneği olmayanlara göre ortalama %8,1 daha yenilikçi bulundu. Kullanışlılık puanları da ortalama %9 arttı. Çalışmanın yazarlarından Londra Koleji Üniversitesi araştırmacısı Dr. Anil Doshi sonuçları şu sözlerle değerlendiriyor:

Etkiler çok büyük değil ama istatistiksel olarak anlamlı.

Ayrıca, yapay zeka üretimli fikir seçeneği olan kişiler tarafından yazılan hikayelerin daha keyifli, ters köşelere sahip olma olasılığı daha yüksek ve daha iyi yazılmış olduğu düşünüldü. Bununla birlikte, en çok fayda sağlayanlar düşük doğal yaratıcılığa sahip yazarlar oldu. Doshi, şöyle ekliyor:

Doğuştan yaratıcı insanların hikayelerinin yapay zeka fikirleriyle güçlendirildiğini görmüyoruz. Bu kategoriye giren insanlar, yapay zeka kullansa da kullanmasa da oldukça yaratıcı.

Araştırmacılar ayrıca yapay zeka fikri alan kişilerin birbirine daha çok benzeyen hikayeler yazdığını gördü. Doshi bunun nedeninin yapay zekanın oldukça tahmin edilebilir fikirler üretmesi olduğunu düşündüğünü belirtiyor. Hauser, bu tür çalışmaların önemini vurgulayarak sözlerini şöyle sonlandırıyor:

Yapay zeka kullanımını değerlendirmek, bu devrim niteliğindeki teknolojiden yararlanırken olası hatalarından kaçınmak için yapılması gereken bir şey.