Yansıtıcı Öğrenme Nedir? Yansıtıcı Öğrenme Tekniğini Kullanarak Nasıl Daha Verimli Öğrenebiliriz?

Yansıtıcı öğrenme, öğrenme sürecini ve bununla ilişkili sonuçları iyileştirmek için öğrenme süreci boyunca bilginizi, yeteneklerinizi ve performansınızı aktif olarak izlemeyi ve değerlendirmeyi içerir.

Örneğin, bir teste hazırlık yapıyorsanız, çalıştığınız konuların her birini ne kadar iyi anladığınızı kendinize sorarak ve sorunun cevabına göre hangi konulara daha fazla zaman ayırmanız gerektiğini anlayarak yansıtıcı öğrenme yapabilirsiniz.

Yansıtıcı öğrenme, çeşitli şekillerde ve bağlamlarda faydalı olabilir, bu nedenle çoğu zaman yansıtıcı öğrenmeyi kullanmak, karşılığını vermektedir. Bu makalede, yansıtıcı öğrenme hakkında daha fazla bilgi edinecek ve kendi başınıza nasıl kullanabileceğinizi ve başkalarını bunu kullanmaya nasıl teşvik edebileceğinizi göreceksiniz.

Yansıtıcı Öğrenme Örnekleri

Yansıtıcı öğrenmeye bir örnek olarak, yeni bir hobiye başlayan ve kendisine hobiyle birlikte gelen yeni bilgileri ne kadar iyi öğrendiğini, bilgilerinde boşluk olup olmadığını ve en çok hangi öğrenme stratejilerini kullanmaktan keyif aldığını soran bir kişi örnek verilebilir. Yansıtıcı öğrenmenin diğer örnekleri, hem akademide hem de onun dışındaki çeşitli alanlarda görülmektedir. Örneğin:

• Zor bir ders alan öğrenci, neye odaklanması gerektiğini ve öğrenmelerini daha etkili hale getirmek için nasıl değiştirebileceğini anlamak için materyalin hangi kısımlarıyla ve neden zorlandığını sorabilir.
• Yeni iş yerinde çeşitli görevleri yerine getirmeyi öğrenen bir stajyer, bu görevleri yerine getirme yeteneklerini değerlendirebilir, böylece hangi görevlerle ilgili yardım istemesi gerektiğini bilebilir.
• Bir yarışmaya hazırlanan sporcu, hangi öğrenme stratejilerinin kendisi için işe yaramadığını ve bunun nedenlerini düşünebilir. Daha sonra bu stratejileri kullanma biçimlerini geliştirebilir ya da stratejilerini daha etkili yöntemlerle değiştirebilir.

Yansıtıcı Öğrenmenin Faydaları

Yansıtıcı öğrenmenin birçok potansiyel faydası vardır:

• Örneğin, bilginizdeki boşlukları ve iyileştirmeniz gereken alanları belirlemenizi sağlayarak, durumunuzu değerlendirmenize yardımcı olabilir.
• Örneğin, hangi öğrenme tekniklerinin işe yaradığını ve hangilerinin işe yaramadığını bulmanızı sağlayarak, öğrenme sürecinizi nasıl iyileştireceğinizi anlamanıza yardımcı olabilir.
• Örneğin, en çok hangi tür ödevler veya bilgilerle uğraştığınızı düşünmenizi sağlayarak, kendinizi daha iyi anlamanıza yardımcı olabilir.
• Nasıl öğrendiğiniz hakkında eleştirel düşünmeniz için sizi eğiterek, genel üstbilişsel becerilerinizi geliştirmenize yardımcı olabilir.
• Öğrenme sürecinizden aktif olarak sorumlu olduğunuzu hissettirerek, özerklik ve kontrol duygularınızı artırabilir.
• Öğrenme süreci üzerinde daha fazla kontrol sahibi olduğunuzu hissettirerek ve bu süreci daha bilinçli ve etkili hale getirerek, öğrenme motivasyonunuzu artırabilir.
• Hem doğrudan öğrenme sürecini değiştirmenize yardımcı olarak hem de artan motivasyon gibi sunduğu diğer faydalar aracılığıyla dolaylı olarak öğrenme sonuçlarınızı iyileştirebilir.

Bu doğrultuda birçok çalışma, yansıtıcı öğrenmenin kişisel gelişime ve daha iyi öğrenmeye yol açabileceğini göstermiştir. Örneğin, bir araştırma, öğrencileri ne öğrendikleri ve nasıl öğrendikleri üzerinde düşünmeye teşvik etmenin, öğrenme sonuçları üzerinde olumlu etkisi olduğunu; eleştirel düşünme ve fikirleri organize etme becerileri söz konusu olduğunda ek faydalar sağladığını bulmuştur.^[1] Benzer şekilde başka bir çalışma, yansıtıcı öğrenmenin, öğrencilerin öğrenme materyalini işlemelerine ve daha önce karşılaştıkları materyallerle ilişkilendirmelerine yardımcı olduğunu bulmuştur.^[2]

Ayrıca öğrencilere ek olarak, eğitmenler de öğrencilerinin yaptığı yansıtıcı öğrenmeden yararlanabilir. Örneğin yansıtıcı öğrenme, öğrencileri, daha kapsamlı açıklamalara ihtiyaç duyduğu alanları veya değiştirilmesi gereken öğretim yöntemlerini belirleyerek, eğitmenlerin daha sonraki öğretimlerini geliştirmek için kullanabilecekleri yararlı geri bildirimler üretmeye teşvik edebilir.^[2]

Genel olarak yansıtıcı öğrenme, öğrencilerin durumlarını değerlendirmelerine, öğrenme süreçlerini iyileştirmelerine, öğrencilerin kendilerini anlamalarına ve üstbilişsel becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmak ve öğrencilerin özerklik ve kontrol duygularının yanı sıra motivasyonlarını artırmak da dahil olmak üzere çeşitli potansiyel faydalara sahiptir. Buna bağlı olarak, yansıtıcı öğrenmenin önemi çeşitli alanlarda yaygın olarak kabul edilmektedir ve birçok eğitim, öğretim ve çalışma programının önemli bir parçasıdır.^[3]

Öğrenmenizde Nasıl Yansıtıcı Olunur?

Öğrenme sürecinizde yansıtıcı olmak, kendinizi ve öğrenmenizi daha iyi anlamanıza yardımcı olacak şekilde ne öğrendiğinizi ve nasıl öğrendiğinizi düşünmek anlamına gelir. Üzerinde düşünebileceğiniz birkaç şey bulunmaktadır:

• Konu anlayışınız: Örneğin, belirli kavramları ne kadar iyi anladığınız.
• Öğrendiklerinizi nasıl uygulayacağınız konusundaki anlayışınız: Örneğin, belirli bir formülü ne zaman ve nasıl kullanabileceğiniz.
• Öğrenme süreciniz: Örneğin, belirli öğrenme stratejilerinin sizin için ne kadar çok işe yaradığı.
• Yetenekleriniz, tercihleriniz ve düşünceleriniz: Örneğin, belirli bir konuyu ne kadar zor veya eğlenceli bulduğunuz.
• Hedefleriniz: Örneğin, öğrendiğiniz bir şeyi nerede ve ne zaman uygulamayı planladığınız ve bunu yaparak neyi başarmayı umduğunuz.

Bunları çeşitli şekillerde ve farklı derecelerde yansıtabilirsiniz.

Örneğin, bazı durumlarda ders çalışırken kendinize "Bu materyali gerçekten anlıyor muyum?" diye sorarak, kendinizi hızlı ve yüzeysel bir yansıtma yapabilirsiniz. Alternatif olarak diğer durumlarda, öğrendiğiniz tüm temel konuları yazarak ve iyi anlamadığınız alanları belirlemek için bu listeyi gözden geçirerek daha yavaş ve daha derin bir yansıtma yapabilirsiniz.

Benzer şekilde, bazı durumlarda kendinize hızlıca "Bu öğrenme tekniği benim için işe yarıyor mu?" diye sormak isteyebilirsiniz. Alternatif olarak, diğer durumlarda kullandığınız tüm öğrenme tekniklerinin bir listesini yazmaya karar verebilir ve daha sonra bunları sizin için ne kadar etkili olduklarına göre sıralayabilirsiniz. Ayrıca bunu yaparsanız, kendinize, işinize yarayan tüm tekniklerin ortak noktalarının neler olduğunu da sorabilirsiniz.

Tüm bunları yaparken, yukarıdaki örneklerde gösterildiği gibi, yansıtmanıza rehberlik etmesi için çeşitli sorular sorabilirsiniz ve aşağıda, sormanızın yarar sağlayabileceği bazı özel sorular bulunmaktadır:

• Konunun hangi kısımlarını iyi anlıyorum? Bu konuyu iyi anladığımı nasıl bilebilirim?
• Konunun hangi kısımlarında zorlanıyorum? Beni özellikle zorlayan kısım nedir ve bu zorlanma neden kaynaklanıyor?
• Hangi öğrenme tekniklerinin faydalı olduğunu düşünüyorum? Neden faydalı olduklarını düşünüyorum?
• Hangi öğrenme tekniklerinin yararsız olduğunu düşünüyorum? Neden yararsız olduklarını düşünüyorum?
• Öğrenme sürecimi kendim için daha iyi hale getirmek için yapabileceğim herhangi bir değişiklik var mı?
• Yansıtmam ya da öğrenmemle ilgili başka birinden yardım istemeli miyim? Eğer cevap evetse, ne sormalıyım ve bunu sorabileceğim iyi bir kişi kimdir?

Yansıtıcı öğrenme yapmanın, özellikle kısa vadede, yansıtıcı öğrenme yapmayarak ilerlemekten genellikle daha zor olduğunu unutmayın. Buna göre, insanlar, özellikle de zaman baskısı altında olduklarında, genellikle yansıtmadan kaçınırlar. Bununla birlikte uzun vadede, yansıtıcı öğrenme, hem doğrudan öğrenme sonuçlarınız hem de genel öğrenme yeteneğiniz ve bunu yapma motivasyonunuz gibi ilgili faydalar söz konusu olduğunda daha iyi olabilir.

Genel olarak, konu hakkındaki anlayışınız, öğrendiklerinizi nasıl uygulayacağınız konusundaki anlayışınız, öğrenme süreciniz ve yetenekleriniz, tercihleriniz, düşünceleriniz ve hedefleriniz dahil olmak üzere öğrenmenizin çeşitli yönleri üzerinde yansıtma yapabilirsiniz. "Konunun hangi kısımlarında zorlanıyorum?", "Hangi öğrenme teknikleri bende işe yarıyor?", "Öğrenme sürecimi daha etkili hale getirmek için yapabileceğim bir şey var mı?" gibi ilgili sorular sorarak, yansıtıcı öğrenmeyi teşvik edebilir ve yönlendirebilirsiniz.

Not: Yansıtıcı öğrenme yaparken, aynı zamanda, çalışma materyali ile görece derin bir etkileşimi içeren bir öğrenme ve öğretme yaklaşımı olan bilgi oluşturmaya odaklanmaktan da yararlanabilirsiniz.

Paylaşımcı Bir Etkinlik Olarak Yansıtıcı Öğrenme

Yansıtıcı öğrenme, kendi başınıza veya başkalarıyla birlikte yaptığınız bir şey olabilir. Ortak bir etkinlik olarak yapıldığında, yansıtıcı öğrenme birçok farklı biçim alabilir. Örneğin, bir grup öğrencinin, bir teste çalışırken ne gibi zorluklarla karşılaştıklarını açıkça tartışmasını veya öğretmenin; öğrenciye, öğrencinin öğrenme süreci hakkında yol gösterici sorular sorduğu bire bir görüşmeyi içerebilir.

Bireysel yansıtma ve paylaşımcı yansıtmanın yanı sıra, çeşitli paylaşımcı yansıtma biçimlerinin avantajları ve dezavantajları vardır. Örneğin, bir grubun parçası olarak yapılan paylaşımcı yansıtma, insanları, öğrenmeleriyle ilgili ikili veya kendi başlarına çalışırken saptayabileceklerinden daha fazla sorunu saptamalarına yardımcı olabilecek daha fazla bakış açısına maruz bırakırken, bu yaklaşım aynı zamanda, utangaç olan ve grup olarak çalışmakta zorlanan insanlar için yansıtma sürecini çok daha stresli hale getirebilir.

Buna göre, yansıtıcı öğrenmenin paylaşımcı bir etkinlik olup olmadığına ve nasıl yapılacağına karar verirken, durumu göz önünde bulundurmak ve olası avantaj ve dezavantajları hesaba katmak önemlidir.

Not: Paylaşımcı yansıtıcı öğrenme söz konusu olduğunda, dikkat edilmesi gereken önemli bir kavram; öğretme, öğretiyormuş gibi yapma veya başkalarına bilgi öğretmeye hazırlanmanın, kişinin bu bilgiyi öğrenmesine yardımcı olduğu psikolojik bir fenomen olan protégé (çırak) etkisidir. Bunun nedeni, protégé (çırak) etkisinin, paylaşımcı yansıtıcı öğrenmenin yalnızca düşünen kişiye değil, aynı zamanda bunu yapmasına yardım edenlere de yardımcı olabileceği anlamına gelmesidir.

Yansıtıcı Öğrenme, Başkalarına Nasıl Teşvik Edilir?

Yansıtıcı öğrenmeyi başkalarına teşvik etmek için şunları yapabilirsiniz:

• Yansıtıcı öğrenmenin ne olduğunu açıklayın.
• Yansıtıcı öğrenmenin neden faydalı olabileceğini açıklayın.
• Potansiyel olarak ilgili örnekleri kullanarak, insanların genel olarak nasıl yansıtıcı öğrenme yapabileceklerini açıklayın.
• Yansıtıcı öğrenmeye elverişli bir ortam yaratın (Örneğin, insanlara derinlemesine düşünmeleri için yeterli zaman verebilirsiniz.).
• İnsanların düşüncelerini doğrudan yönlendirin (Örneğin, öğrendikleri hakkında düşünmelerini sağlayacak sorular sorabilirsiniz.).

Bunu yapmanın birçok yolu vardır. Örneğin, öğrencilere önemli bir sınavdan bir gün sonra, onlara yansıtıcı öğrenme sürecinde rehberlik eden sorular içeren bir çalışma sayfası verebilirsiniz. Benzer şekilde, dersin sonundaki 10 dakikayı, öğrencilerin çalışmaları hakkında birbirlerine yardımcı olmaya teşvik edildiği ikili tartışmalara ayırabilirsiniz.

Başkalarında yansıtıcı öğrenmeyi teşvik ederken, asıl hedefin onların becerilerini geliştirmelerine ve öğrenme çıktılarını iyileştirmelerine yardımcı olmak olduğunu unutmamalısınız. Bu nedenle, uygunsuz bir şekilde yansıtıcı öğrenmeyi teşvik etmenin olası gizli tehlikelerinden kaçınmalısınız.^[4] Örneğin, yansıtma yapmayı anlamsız bir alıştırma gibi hissettirirseniz, öğrencileri rahat hissetmedikleri bilgileri paylaşmaya zorlarsanız veya öğrencileri, kendileri için işe yaramayan yansıtma tekniklerini kullanmaya zorlarsanız bu tehlikeler ortaya çıkabilir.

Örneğin, yansıtıcı yazmayı genellikle yansıtma yapmayı teşvik etmek için bir teknik olarak kullanıyorsanız, ancak birisi çizim ve boyama yoluyla yansıtma yaparken çok daha rahat hissediyorsa, koşulları göz önüne alarak, uygun olduğu sürece bunu yapmalarına izin vermeyi düşünmelisiniz.

Yansıtıcı Öğrenme ve Yansıtıcı Uygulama

Yansıtıcı uygulama, kendinizi geliştirmenize ve geliştirmenize yardımcı olmak için deneyimlerinizi ve eylemlerinizi aktif olarak analiz etmeyi içerir.

Yansıtıcı öğrenme ve yansıtıcı uygulama terimleri benzer kavramlara atıfta bulunur ve tanımları değişkenlik gösterdiği için (hatta bazı durumlarda örtüşürler) birbirlerinin yerine kullanılır.^{[5], [6]}

Yine de bunları birbirinden ayırmanın olası bir yolu, insanların öğrenmenin ana hedef olduğu olaylarla ilgili olarak yansıtıcı öğrenmeyi ve öğrenmenin ana hedef olmadığı olaylarla ilgili olarak yansıtıcı uygulamayı kullandıklarını söylemektir. Örneğin, bir hemşirelik öğrencisi belirli bir prosedürün nasıl uygulanacağını öğrenirken yansıtıcı öğrenmeyi kullanabilirken, deneyimli bir hemşire, günlük rutinlerinin bir parçası olarak aynı prosedürü gerçekleştirirken yansıtıcı uygulamayı kullanabilir.

Alternatif olarak, yansıtıcı öğrenmeyi, özellikle kişinin öğrenmesini geliştirme etrafında dönen dikkate değer bir yansıtıcı uygulama türü olarak görmek de mümkündür.

Genel olarak, yansıtıcı uygulama ile yansıtıcı öğrenme arasında net bir ayrım yoktur ve bu terimler bazen birbirinin yerine kullanılır. Bununla birlikte, bu terimler arasındaki potansiyel ayrımlar, temeldeki kavramların pratikte nasıl uygulandığını etkileme olasılığı düşük olduğundan, pratik açıdan genellikle önemli değildir.

Özet ve Sonuçlar

• Yansıtıcı öğrenme, süreci ve bununla ilişkili sonuçları iyileştirmek için, öğrenme süreci boyunca bilginizi, yeteneklerinizi ve performansınızı aktif olarak izlemeyi ve değerlendirmeyi içerir.
• Örneğin, bir teste çalışıyorsanız, çalıştığınız konuların her birini ne kadar iyi anladığınızı kendinize sorarak ve cevaba göre hangi konulara daha fazla zaman ayırmanız gerektiğini anlayarak yansıtıcı öğrenmeyi kullanabilirsiniz.
• Yansıtıcı öğrenme; öğrencilerin durumlarını ve öğrenme süreçlerini iyileştirmek, öğrencilerin kendilerini anlamalarına ve üstbilişsel becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmak ve öğrencilerin özerklik ve kontrol duygularının yanı sıra motivasyonlarını artırmak da dahil olmak üzere çeşitli potansiyel faydalara sahiptir.
• Materyal hakkındaki anlayışınız, öğrendiklerinizi nasıl uygulayacağınız konusundaki anlayışınız, öğrenme süreciniz ve yetenekleriniz, tercihleriniz, düşünceleriniz ve hedefleriniz dahil olmak üzere öğrenmenizin çeşitli yönleri üzerine yansıtma yapabilirsiniz.
• "Materyalin hangi kısımlarında zorlanıyorum?", "Hangi öğrenme teknikleri bende işe yarıyor?", "Öğrenme sürecimi daha etkili hale getirmek için yapabileceğim bir şey var mı?" gibi ilgili sorular sorarak, yansıtıcı öğrenmeyi teşvik edebilir ve yönlendirebilirsiniz.