Vajinismus Nedir? Cinsel İlişki Sırasında Acı Çekmek Normal mi?

Vajinismus, kadınlarda görülen bir cinsel işlev problemidir. Vajina girişini çevreleyen pelvis kaslarının istemsizce kasılması nedeniyle cinsel birleşme sırasında acı ve ağrı yaşanması veya bu sebeple cinsel birleşmenin hiç gerçekleşememesi durumuna sebep olur. Hayatın herhangi bir aşamasında ortaya çıkabilir. Birincil (primer) vajinismus ilk cinsel ilişkide veya jinekolog muayenesinde açığa çıkan vajinismus türüdür. İkincil (sekonder) vajinismus ise ilk birliktelikte görülmemiş olmasına karşın günler, yıllar sonra ortaya çıkabilen vajinismus türüne verilen isimdir.

Teşhis Yöntemleri

DSM-5'teki Cinsel İşlev Bozuklukları kategorisinde tanımlanan Cinsel organlarda-Pelviste Ağrı/İçe Girme Bozukluğu için tanı kriterleri şunlardır:^[10]

• Birleşme sırasında vajina yoluyla ilişki kurmakta belirgin bir güçlük yaşama, vajinada ya da pelviste belirgin ağrı duyma, cinsel birliktelik gerçekleşse bile aşırı ağrı, yanma ve acı hissedilmesi;
• Birleşme eyleminin gerçekleşmesi beklenirken belirgin bir kaygı duyulması;
• Bulguların en az 6 ay sürmesi.

Bunlara ek olarak vajinismus hastalarında jinekolojik muayene öncesinde vücudun strese girdiği, terleme ve titreme nöbetlerinin görüldüğü de belirtilmiştir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Günümüzde vajinusmus için en yaygın kullanılan ve kısa sürede verim alınan seçenek Cinsel Terapi seçeneğidir. Tedavinin kaç seans süreceği danışanın yaşadığı sorunun şiddetine ve tepkilerine göre farklılık gösterebilir. Cinsel Terapi seansları sadece sorunu yaşayan birey ile yapılabileceği gibi kişinin partnerinin katılımı ile de gerçekleştirilebilir. Cinsel terapide uygulanan en etkili yollardan birisi ilerleyici (progresif) duyarsızlaştırmadır. Bu terapide hastanın kendisini ve bedenini tanımasına yardımcı olarak adım adım cinsel birlikteliğe hazırlanması planlanır.

Kişinin yaşadıklarından ötürü geliştirdiği kaygılı, mükemmeliyetçi ve kontrolcü tutumun cinsel işlev bozukluklarında çok önemli bir etken olduğu saptanmıştır.^[4] Bu nedenle tüm bu tedavi planlarına ek olarak psikoterapilerde mükemmeliyetçilik gibi kişilik özelliklerine yönelik müdahaleler de bulunmaktadır.

Daha etkili ve kalıcı sonuçlar elde etmek için terapi egzersizler ile desteklenir. Gevşeme egzersizleri, solunum ve özellikle Kegel egzersizleri kasların gevşemesini sağlayarak vajinismusun ciddi oranda önüne geçebilir. Bazı araştırmalar darbeli radyo frekans (PRF) ve botoks uygulamalarının da vajinismus tedavisinde kullanıldığını belirtmektedir.^[4]

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Hastalığa doğrudan neden olduğu bilinen bir faktör yoktur. Fakat bazı tetikleyicileri şu şekildedir:

• Geçmiş travmatik öykü, cinsel istismar;
• Anksiyete, depresyon ve stres;
• Jinekolojik muayeneden kaynaklanan bir travma;
• Mükemmeliyetçilik, her şeyi kontrol etme arzusu, özgüven problemleri;
• Cinsel birliktelik, ilk gece ve kızlık zarı gibi konular hakkındaki yanlış bilgiler;
• Vajina kuruluğu, idrar yolu enfeksiyonları, vajinada yapısal sorunlar, yetersiz ön sevişme, pelvis ameliyatı, menopoz ve bazı ilaçların yan etkileri.

Eşlik Eden Diğer Rahatsızlıklar (Komorbidite)

Vajinismusa ikinci bir psikopatoloji eşlik edebilir ve bu durum oldukça yaygındır. Vajinismusla birlikte görüldüğü en sık belirtilen bozukluklar arasında orta veya hafif düzeyde depresyon, anksiyete bozuklukları, distimi ve uyum bozuklukları vardır.

Cinsel işlev bozukluğu tanısı almış 126 kadın ile yapılan bir araştırmada; depresyon ve kendini aşağılama/küçümseme boyutlarından en yüksek puan alanların vajinismus bozukluğu olan gruptan olduğu saptanmıştır.^[8]

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Vajinismusun toplumda görülme sıklığının ortalama %5 olduğu belirtilmektedir. Türkiye'de tedavi için başvuran tüm cinsel işlev bozuklukları arasında vajinismusun %43-73 arasında değişen oranlarda olduğu ve cinsel bozukluk tanıları arasında en yaygın tanı olduğu görülmektedir.^[4] Görüldüğü üzere vajinismus, Türkiye'de oldukça yaygın bir bozukluktur.

Etimoloji

Vajina kelimesi, "vajina" (kılıf), "istmus" (eylem) kelimelerinin bir araya gelmesinden oluşmuştur. Dr. Marion Sims bu terimi ilk olarak 1861 yılında ortaya atmıştır. Dr. Sims terimi yaratırken "laringismus" ve "blefarismus" terimlerinden esinlenmiştir.^[4]