Uzay Gibi Düşük Kütleçekimi Olan Yerlerde Bebek Yapılabilir mi?

Mars’ta koloni kurma fikri, artık bilimkurgu filmlerine özgü bir konu değil; ciddi ciddi planladığımız gerçekliklerden birisi. Dolayısıyla var oluşumuz için hayatî olan şu soruyu da sormamız şart: Uzayda bebek yapmak mümkün müdür?

Kütleçekiminin önemini, uzayda uzun zaman geçiren astronotlar üzerinde gözlemleyebiliyoruz. Uzun süre düşük kütleçekimine maruz kalan astronotlarda kemiklerin ve kasların zayıflaması, vücuttaki sıvı dengesinin sağlanamaması sonucu kafatasında artan sıvı basıncı ve buna bağlı görülen göz deformasyonları, ayrıca kan dolaşımının daha kolay sağlanmasıyla zayıflayan kalp kaslarının yol açtığı kalp ritim bozuklukları gözlenmektedir. Dahası, üremenin bazı temel dinamikleri kütleçekiminden doğrudan etkilenmektedir:

• Kütleçekimsiz ortamda bulunan insanların hissettiği rahatsızlık hissi, cinsel ilişkide gereken romantik yakınlığı psikolojik olarak güçleştirmektedir.
• Sperm hücreleri, yumurtaya doğru hareket edebilmek için kütleçekimine ihtiyaç duymaktadırlar.
• Embriyonun anneye bağlanabilmesi ve bu bağ boyuna sıvı akışının düzgün sağlanabilmesi için kütleçekimi gerekmektedir.
• Gelişimin belli aşamaları, kütleçekiminin etki ettiği yöne bağlı olarak gelişmektedir.

Bu ve bunun gibi sorunlar, uzayda üremeyi imkansız kılmasa bile, oldukça güçleştirmektedir. Bunun sınırlarını araştıran bilim insanları, çeşitli bulgulara ulaşmayı başarmışlardır.

Örneğin bir bebeğin ilk aşaması olan "döllenme" süreciyle ilgili olarak NASA araştırmacılarının denizkestanesi sperm ve yumurtalarıyla uzayda gerçekleştirdikleri deneyde, döllenmenin bozulmaya uğradığı görülmüştür.

Dünya üzerinde ağırlıksız ortam oluşturularak embriyonik kök hücrelerle gerçekleştirilen bir diğer çalışmada ise, ağırlıksız ortamda geliştirilen embriyonik kök hücrelerinde normal yer çekiminde geliştirilen hücrelere oranla %64’ünde gelişim farklılıkları ve bölünme sorunları gözlenmiştir.

2001 yılında uzaya gönderilen 20 hamile fare, normal boyuttaki yavrulara normal bir şekilde doğum yapmayı başarmışlardır ve onları sütleriyle normal biçimde besleyebilmişlerdir. Fareler uzaya gönderildiklerinde hamileliğin yaklaşık olarak ortalarındaydılar ve yavruların vestibüler sistemi (iç kulakta bulunan ve dengemizi sağlamamızı sağlayan sistem) yeni yeni gelişmekteydi. Araştırmacılar, bu sistemin düzgün gelişemediğini tespit ettiler. Farelerin Dünya'daki kardeşleri suya sırt üstü bırakıldıklarında kendilerini anında düzeltebilirken (yüz üstü dönebilirken), uzaydakilerin bir kısmı bunu zar zor başardı, bazıları ise hiç başaramadı. Ayrıca uzaydaki yavruların yön değişimi algıları da daha zayıf olacak biçimde gelişmişti.

Yapılan deneylerin sonuçları yakın gelecekte insanların uzayda üremelerine yönelik olumlu sonuçlar doğurmasa da, bu konudaki araştırmalar ve deneyler sürdürülmektedir. Kim bilir? Belki de gelecekte sıfır yerçekimine karşı genetiği değiştirilmiş insanlar uzay kaşifleri olabilirler.