Sulak Alanlar ve Haliçler, Ekoloji ve Yaşam İçin Neden Önemliler?

Doğayı ve canlıları tanımak, yaşam alanlarını tanımaktan geçer. Ancak günümüzde pek az insan etrafına gerçekten iyi bir bakış atarak canlıların yaşam alanlarını ve bu alanlar içerisinde birbirleriyle olan ilişkilerini inceliyor. Çok az insan ekolojik çalışmalardan haberdar ve birçok insan ekolojiyi "çevre korumacılığı"ndan ibaret sanıyor. Ancak ekoloji, bundan çok daha geniş, uçsuz bucaksız bir bilim dalı ve evrimsel biyolojinin de belki de en yakın olduğu dallardan biri. Bu sebeple ekolojiyi anlamak, evrimi anlamanın başlıca gereksinimlerinden biri. İşte bu videoda, size ekolojinin en ilginç konularından birisi olan sulak alanlar ve haliçleri anlatmaya çalışacağız.

Sulak Alanlar

Sulak alanlar, ekolojik açıdan en zengin biyomlardır. Geniş çeşitlilikte omurgasız toplulukları içerir ve bu, birçoğu sulak alanların koruyucusu olan bitki örtüsüne yuva yapan kuşların varlığını destekler. Kabuklulardan misk faresine birçok otçul; alg, tortu ve bitkileri tüketirler.

Geniş çeşitliliğe ek olarak, sulak alanların ekolojik ve ekonomik değeri, kapladıkları alana göre çok yüksektir. Sulak alanlar, su toplanması için havza sağlarlar. Sellerin şiddetini azaltırlar. Kirleticileri süzerek su kalitesini yükseltirler.

Geçmişte insanlar sulak alanları atık bölgeler olarak görmüşlerdir. Bu alanları sivrisineklerin, sineklerin ve kötü kokuların kaynağı olarak algılamışlardır. Buna bağlı olarak da sulak alanların önemli bir kısmını tarım ve ilerleme adına yok etmişlerdir. Günümüzde ise hükümetler ve özel kuruluşlar istimlak, ekonomik teşvikler ve düzenlemelerle geriye kalan sulak alanları korumaya çalışmaktadırlar.

Haliçler

Derelerin ve nehirlerin okyanus ile birleştiği yere haliç adı verilir. Haliçler genellikle çamur düzlükleri ve tuz bataklıkları denilen geniş sulak alanlarla çevrilidir. Haliçlerin değişik bölgelerinde tuzluluk oranı, tatlı sudan okyanusun tuzluluk seviyesine kadar kademeli bir şekilde değişir. Günlük olarak meydana gelen gelgitler de tuzluluk seviyesini değiştirebilir. Nehirler tarafından taşınan besin maddeleri, haliç sularını besin açısından zenginleştirir. Bu durum, haliçleri yeryüzündeki en verimli çevrelerden biri yapar.

Tuz bataklığı çimenleri, algler ve fitoplanktonlar haliçlerdeki ana üreticilerdir. Ayrıca bu çevre solucan, istiridye, yengeç ve insanlar tarafından tüketilen balık türlerini de barındırır. Birçok deniz omurgasızı ve balık türü haliçleri üreme alanı olarak kullanır ya da onlar üzerinden tatlı su habitatlarına doğru göç ederler. Ayrıca haliçler, birçok yarı-sucul omurgalı için de önemli beslenme alanlarıdır. Özellikle de su kuşları için...

Haliçler birçok ticari değeri yüksek birçok türü barındırıyor olsa da, haliçlerin çevresi ticari ve yerleşime dayalı gelişme için birincil alanlar olarak görülmektedir. Buna ek olarak haliçler, maalesef nehir akıntılarının üst kısımlarından bırakılmış atıkların toplanma noktasıdır. Buna bağlı olarak, Dünya'da çok az sayıda bozulmamış haliç habitatı kalmıştır. Büyük bir bölümü toprakla doldurma ve gelişim sebebiyle tamamen yok edilmiştir.