Stanford'un AI100 Raporunun İkincisi Yayınlandı: Yapay Zeka, Son 5 Yılda Önemli Ölçüde İlerledi!

Stanford Üniversitesi, Yapay Zeka Üzerine Yüz Yıllık Çalışma ("AI100") adını verdiği, yüzyıl ya da daha uzun bir süre boyunca her 5 yılda bir çıkarmayı planladığı rapor serisinin açılışını, 2016 yılının eylül ayında yayımladığı ilk raporla yapmıştı.^[1] Eylül 2021 Çalışma Paneli'nde ise Stanford Üniversitesi'nden araştırmacılar, yapay zeka alanındaki gelişmeleri, mevcut endişeleri ve istikametini incelediği AI100 raporlarının ikincisini yayımladı.^[2]

Yapay zeka, son 5 yılda önemli ölçüde ilerledi ve dünya çapında birçok endüstri ve sektörde büyük ilerlemeler kaydetti. Çalışmadan sorumlu araştırmacılar, yayımladıkları son raporda şunları yazıyor:

Yapay zeka alanı son 5 yılda kayda değer bir ilerleme kaydetti ve insanlar, kurumlar ve kültür üzerinde gerçek dünya etkisi yaratıyor. Son 5 yıl içerisinde yapay zeka alanı; görme, konuşma tanıma ve oluşturma, doğal dil işleme (anlama ve oluşturma), görüntü ve video oluşturma, çok etmenli sistemler, planlama, karar verme ve robotik için görüş ve motor kontrolünün entegrasyonu dahil olmak üzere neredeyse tüm standart alt alanlarında büyük ilerleme kaydetmiştir. Ayrıca; oyunlar, tıbbi teşhis, lojistik sistemler, otonom sürüş, dil çevirisi ve etkileşimli kişisel yardım gibi çeşitli alanlarda çığır açan uygulamalar ortaya çıktı.

Araştırmacılara göre, ilk AI100 raporundan bu yana biyolojik beynin daha iyi anlaşılmasından ilham alan makine öğrenimi algoritmaları gibi sinirbilimdeki ilerlemeler, hesaplamalı modellemede daha fazla gelişmeye yardımcı oldu. Araştırmacılar, raporda şöyle diyor:

Geçtiğimiz yarım on yılda, insan zekası anlayışındaki büyük değişimler üç konuyu destekledi: kolektif zeka görüşü; beynin donanımının psikolojik ve sosyal süreçlerin uygulanmasına nasıl dahil olduğunu inceleyen bilişsel sinirbilim; makine öğreniminden ilham alan görsel tanıma, dil işleme ve diğer bilişsel etkinliklerle dolu olan hesaplamalı modelleme.

Yapay genel zekaya gelince, çalışma, önemli ilerleme olmasına rağmen, alanın tam bir genel yapay zeka sistemi ortaya koymaktan halen uzak olduğunu belirtiyor. Bununla birlikte, çalışma, yapay genel zekaya yönelik önemli gelişmeler olduğuna işaret ediyor. Örneğin, "dönüştürücüler" olarak adlandırılan kendi kendini denetleyen yapay zeka modelleri, doğal dil işlemeyi büyük ölçüde geliştirdi. Ayrıca, her geçen gün makine öğrenimi, daha esnek ve uyarlanabilir hale geliyor. Araştırmacılar, raporda şöyle diyor:

Yapay zeka, insan zekasını taklit eden yollardan ziyade insanlarla işbirliği yapma ve insanları destekleme yeteneğini geliştiren şekillerde gelişiyor. Zeka çalışması, etkileyici bir bilgi işleme sisteminin nasıl çalıştığıyla sınırlı kalmayıp insanların nasıl uyum sağlayabileceklerini ve başarılı olabileceklerini araştıran bir çalışma haline geldi.

Son yıllarda zayıf, esnek olmayan nokta çözümleri yerine genel amaçlı, aktarılabilir temsilleri öğrenen derin sinir ağları ile esneklikte artışlar oldu. Şu anda yapay zeka, içsel motivasyon gibi teknikleri kullanarak tek bir görevde eğitimden elde edilen öğrenmeyi tamamen yeni durumlara uyarlayabilir.

Çalışmaya göre yapay zeka, bir dönüm noktasında. Önyargıların ve eşitsizliklerin yalnızca pekiştirilmesi değil, aynı zamanda geçmiş veriler üzerinde eğitilmiş makine öğrenimi algoritmaları tarafından da güçlendirilmesi potansiyeli bulunuyor. Araştırmacılar, kararları geniş ölçekte otomatikleştirme yeteneğinin olumsuz yönleri olduğu konusunda uyarıda bulunarak raporda şöyle diyorlar:

Görev açısından kritik önerilerde bulunan basitçe anlaşılmaz algoritmalar; insanların yanlış yönlendirilmesine, ayrımcılığa uğramasına ve hatta fiziksel olarak zarar görmesine neden olabilir.

Çalışmada devlet kurumlarının yapay zekadaki gelişmelerin sebep olduğu zorlukları ele alma ihtiyacına işaret eden araştırmacılar, raporda şöyle diyor:

Yapay zeka uygulamalarının toplum üzerindeki en etkili yönlerini düzenlemeye ilaveten, hükümetlerin, bilgili komünitelerin oluşturulmasını sağlamak için işe koyulması gerekmektedir.

Araştırmacılar, raporu şöyle sonlandırıyor:

Yapay zeka araştırmaları geleneksel olarak bilgisayar bilimcilerinin ve bilişsel süreçleri inceleyen araştırmacıların ilgi alanı olsa da, özellikle sosyal bilimler olmak üzere insan araştırmalarının tüm alanlarının, alanın geleceği hakkında daha geniş bir tartışmaya dahil edilmesi gerektiği açıkça ortaya çıkmıştır.