Şah kartal (Aquila heliaca)
/old/profile_images/53a9aeabf633d1823eddeed08bb7f92e.jpg){kind=small}
- Taksonomi
- Ornitoloji
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
AI ile Özet Oluşturabilirsiniz.- Şah kartal, omuzlarındaki beyaz lekelerle tanınır, kanat açıklığı 2 metreyi geçer ve genellikle orman ile bozkırın kesiştiği yüksek ağaç tepelerine yuva yapar.
- Bu tür, moleküler ve ekolojik çalışmalarla farklı türlere ayrılmış olup, Theropoda alt takımından evrimleşerek K/T yok oluşundan sonra ekolojik nişleri doldurmuştur.
- Avrupa'da nesli tehlikede olan şah kartal, Türkiye'de korunmalı ve habitat kaybı ile avcılığa karşı dikkat edilmelidir.
Gözlem Bilgileri
Bu efsanevi yırtıcı kuşu, deniz seviyesinden yüksekliği 1300 metre olan Bolu'nun Sorkun Köyü'nde gözlemledik. Kendisini bir grup kara akbaba (Aegypius monachus) ile birlikte uçarken, akbabaların arasından fark ettik. Köy, yüksekliği ve habitatı sayesinde birçok büyük yırtıcı kuşa ev sahipliği yapıyor. Unutmamak gerekir ki büyük yırtıcı kuşları (raptor) gözlemlemek için sabah erken saatlerde arazide olmak gerekiyor. Çünkü saat 10'dan sonra ısınan hava ile birlikte artan termal hava akımlarını kullanarak yükselmeye başlıyorlar. Biz gittiğimizde öğlen 10.40 gibi havalandılar. Saat 11.30 sularında ise iyice yükseldiler.
/old/content_media/2bf31834236fcfa122ae21924a775cae.jpg)
Tanım ve Genel Bilgiler
Şah kartal ismi, erişkin çağında omuzlarında pelerini andıran beyaz lekeden gelir. Şah kartal, Altın kartaldan (Aquila chrysaetos) biraz daha küçük ve tıknazdır. Kanat açıklığı 2 metreyi, ağırlığı ise 3-4 kilogramı geçebilen bu türler tek eşlidir. Kılıç gibi pençeleri yanında orta ayak parmağındaki tırnak 6 cm uzunluğundadır. Gençken renk tonları açık olduğundan kızıl şahine (Buteo rufinus) benzer. Ancak erişkinliğe doğru tüyler koyulaşır ve omzunda bir çift beyaz leke kalır.
/old/content_media/203d808fd4d22df0d6eee19a58cfaee3.jpg)
Evrimsel Tarih ve Taksonomi
Eskiden İspanyol şah kartal (Aquila adalberti) ve Doğu şah kartal (Aquila heliaca) tek tür olarak sınıflandırılırken, moleküler ve ekolojik çalışmalar ışığında iki farklı türe alındı. Diğer bütün avian dinozorlar (kuşlar) gibi Theropoda alt takımından köken almışlardır. Evrimsel olarak K/T yok oluşundan sonra boşalan ekolojik nişleri doldurarak günümüze kadar gelmişlerdir.
Ekolojik Dağılım ve Habitat
Yuvalarını genelde etrafı iyi görebildikleri yüksek ağaçların tepesine yaparlar. Orman ile bozkırın kesiştiği bölgelerde yuva yapmayı severler.
/old/content_media/e16388713214943ec34b0af4f8221814.jpg)
Popülasyon ve Koruma Statüsü
Avrupa'da nesilleri tehlike altındadır. IUCN Kırmızı Liste içerisinde Vulnerable (VU) yani Duyarlı kategorisindedir. Hatta Hırvatistan ve Avusturya gibi ülkelerde artık kaydı bulunmamaktadır. Bu yüzden ülkemizdeki değeri bilinmelidir.
/old/content_media/f8d4fa7a92af599db4e4e16f605d62db.jpg)
Davranış ve Etoloji
Yuva oluştururken, tüyler ve çimenler yanında taze çam sürgünleri bile yerleştirdikleri görülmüştür. Bu yüzden ağırlığı 1 tonu geçip, yıkılan ağaçlar bildirilmiştir. Fakat ne yazık ki ormanlık alanların yok edilmesi ve avcılığın artması nedeni ile daha yüksek bölgelere itilmişlerdir.
Diyet ve Metabolizma
Avları arasında küçük kemirgenler, kuşlar, hatta tilkiler bile bulunabilir.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git- Muhteşem!3
- Tebrikler!1
- Mmm... Çok sapyoseksüel!1
- Bilim Budur!0
- Güldürdü0
- İnanılmaz0
- Umut Verici!0
- Merak Uyandırıcı!0
- Üzücü!0
- Grrr... *@$#0
- İğrenç!0
- Korkutucu!0
- Naim Yahşi. Şah Kartal. (28 Haziran 2018). Alındığı Tarih: 28 Haziran 2018. Alındığı Yer: TRAKUS | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06.07.2026 07:09:01tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: evrimagaci.org/s/7218
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçeizin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.