Plasebonun Gücü: Kendilerine Verilenin İlaç Olmadığını Bilen İnsanların Bile Ağrısı Azalıyor!

Plaseboların ancak hasta onları farkında olmayarak aldığında işe yaradığı hipotezi halk arasında tutunmuş bir düşüncedir. Ancak araştırmacılar, içtikleri ilaçların plasebo olduğunu bilen hastalarda bile plaseboların ağrıyı azaltabildiğini buldular. Harvard Tıp Fakültesi ve Beth Israel Deaconess Sağlık Merkezi’nden kıdemli yazar Ted Kaptchuk çalışmalarıyla ilgili olarak şöyle söylüyor:

Ağrıdaki azalma öyle küçük miktarlarda değildi. Normal ağrı tedavisi süreçlerinde bilerek plasebo almış olan hastalarda ağrıdaki azalma % 30’lara kadar inerken, sadece sıradan tedaviyi görenlerde azalma %16 seviyesindeydi. Bu yeni araştırmanın gösterdiği üzere, plasebo etkisinin ortaya çıkabilmesi için hastaların gerçek ilaç içtiklerini düşünmeleri gerekmiyor. Doktor-hasta ilişkisi bağlamı içerisinde tablet alımı, plasebo olduğunu bilseniz bile, semptomları değiştiren ve büyük bir ihtimalle semptomları düzenleyen beyin bölgelerini uyaran bir ritüeldir.

Ekip, dünyanın önde gelen sakatlık sebebi olan kronik bel ağrısından mustarip 97 kişiyle çalıştı. Her bir katılımcının günlük olarak çektiği ağrıyı değerlendirdikten ve onlara plasebo etkisinin ne olduğunu söyledikten sonra katılımcıları rastgele iki gruba böldüler.

Ekibin “her zamanki tedavi” (HZT) diye adlandırdığı birinci grup normal ağrı tedavilerine devam edeceklerdi. “Açık plasebo çalışması” (APÇ) olarak adlandırılan ikinci gruba ise açıkça işaretlenmiş bir kutu plasebo hapı verildi.

Hem HZT hem de APÇ grubu hali hazırda opioid içermeyen ilaçlarla ağrılarını geçirmeye çalıştıkları için, araştırmacılar her iki gruba da buna devam etmelerini fakat APÇ grubuna günde iki doz plasebo hapı almalarını söylediler.

Üç hafta sonra araştırmacılar, katılımcıların deneyin başından sonuna kadar olan ağrı seviyelerindeki değişiklikleri ölçmek için her iki grupla bir araya geldi. Beklenilenin aksine APÇ grubu, normal ağrı ve maksimum ağrı kategorilerinde koskoca %30’luk bir düşüş gösterdi.

Diğer yandan HZT grubu, normal ağrılarında %9’luk ve maksimum ağrılarında %16’lık bir düşüş belirttiler, yani plasebo grubundakiler HZT grubundakilere göre normal ağrılarında 3 kat daha az, maksimum ağrılarında ise HZT grubundakilerin ağrı yüzdelerinin yarısı kadar ağrı çekmişlerdi. Portekiz’in Lizbon şehrindeki Uygulamalı Psikoloji Yüksek Enstitüsü’nden (ISPA) başyazar Claudia Carvalho şöyle diyor:

Bulgularımızın gösterdiği üzere plasebo etkisi aldatmaca olmadan da işe yarayabiliyor. Hastalar neler olacağını merak ettiler ve bu sıra dışı yaklaşımın keyfini sürdüler. Ağrıları karşısında kendilerini güçlenmiş hissettiler.

Ekip, hastaların plasebo ilaçlarına neden bu kadar iyi yanıt verdikleri hakkında kesin bir görüş ileri süremese de Kaptchuk’a göre bunun nedeni, hastaların kendilerini yeni bir tedavinin içinde bulmalarıyla ilgili olabilir. Kaptchuk bu konuda şöyle diyor:

Bu durum, yeni bir tedavinin içinde olmanın verdiği olumlu etkiyle ilgili. Bir doktorla veya hemşireyle etkileşime geçmek, ilaç almak ya da bunlar gibi sağlık sistemimizin sembolleri ve ritüelleriyle ilgisi var. Vücut tüm bunlara yanıt veriyor. Elbette, plasebo müdahalesi ile asla bir atardamarı açamayız ya da tümörü küçültemeyiz. Plasebo etkisi, tedavi etme konusunda bir hiç olsa da söz konusu etkinin insanlara kendilerini iyi hissettirdiği bir gerçek.

Hasta farkında olduğunda bile, plasebo etkisinin nasıl oluştuğuna ve plasebo etkisini neyin tetiklediğine dair etmenleri anlamak için yapılacak çok iş olmasına rağmen, ekibin çalışmaları kronik ağrıdan şikayetçi olan hastalara umut olabilecek yeni tedavi yöntemleri sunabilir.

Ekibin çalışması Pain adlı dergide yayımlandı.