Pifiloloji Nedir? Pi Sayısının Kaç Hanesini Ezbere Biliyorsunuz?

Pifiloloji, matematiksel bir sabit olan pi sayısını hatırlamak için mnemonik (hafızaya/hatırlamaya yardımcı) yöntemler geliştirme ve olabildiğince fazla hanesini ezberleme uğraşına verilen isimdir. Aslında resmi bir bilim dalı değildir, sadece "pi" sayısı ile "filoloji", yani dilbilimin sahalarından birinin birleştirilmesiyle oluşturulmuş bir uğraş adıdır. 

Pi sayısının hanelerini ezberlemek için en sık kullanılan yöntem "piir" diyebileceğimiz, "pi" sayısı ile "şiir" sözcüklerinin birleştirilmesinden oluşan kelime oyunlarıdır. Neredeyse tüm dillerde bu tür piirler hazırlanmıştır. Örneğin Türkçede:

Sen, o alan o çevre bölününce ve sonsuz rakam ile çıkan değişken dizilimli sayısın.

Dikkat edilecek olursa, cümlenin her bir kelimesindeki harf sayısı, pi sayısının basamakarını vermektedir: 3.1415926535897

Bu işi abartan insanlar da bulunmaktadır. Örneğin Not A Wake isimli bir kitap, gerçek bir edebi eserdir, 10 bölümden oluşur ve her bir bölümü oluşturan kelimeler, pi sayısının basamaklarına uygun yazılmıştır! Kitabın tamamı, pi sayısının 10.000 basamağını aynı sırada işlemektedir. Ancak aynı zamanda, anlamlı bir hikayeler anlatan şiirlerdir! Kitap boyunca pi sayısının her bir rakamına karşılık gelen harfler, pi sayısıya aynı dizilimde devam etmektedir. Örneğin, ilk bölümün ilk mısrası şu şekildedir:

Now I fall, a tired suburbian in liquid under the trees,

Drifting alongside forests simmering red in the twilight over Europe.

(Şimdi düşüyorum, ağaçların altına yorgunca çöken bir banliyölü,

Avrupa üzerindeki şafakta kaynayan kızıl ormanlarda geziyorum.)

İngilizce versiyondaki kelimelerdeki harf sayısının pi sayısıyla uyumlu olduğuna dikkat ediniz: 3.14159265358979323846 Ayrıca kitabın başlığı da, 3.14'e denk gelmektedir.

Kitabın 3 sayfası (2., 12. ve 79. sayfaları) buraya tıklanarak okunabilir. Buraya tıklayarak da basılı olarak 10 dolara, Kindle versiyonunu, tabii ki, 3.14 dolara, Amazon üzerinden satın alabilirsiniz.

Pi sayısını ezbere bilme rekoru, Çinli bir öğrenci olan Lu Chao'ya aittir. Chao, pi sayısının ilk 67.890 basamağını tek bir hata bile yapmadan, 24 saat 4 dakikada ezbere söyleyebilmektedir!