Otizm Gibi Zihinsel Durumlar, Erkek Çocuklarda Neden Daha Sık Görülüyor?

Bir genetik araştırma ekibinin bulgularına göre; evrimsel değişkenler, otizm de dahil olmak üzere birçok sağlık durumunun ortaya çıkmasında, göze çarpan bir cinsiyet dengesizliği sergiliyor.

Journal of Molecular Evolution'da yayınlanan makalenin yazarları, insan genomunun erkeklerde ve kadınlarda çok farklı özelliklerin kalıtımını desteklemek için evrimleştiğini ve bunun da erkekleri bir dizi fiziksel ve zihinsel sağlık koşullarına karşı daha savunmasız hale getirdiğini söylüyor.^[1]

Yaptıkları analizde, yalnızca kadınlarda (örneğin serviks kanseri ve yumurtalık kanseri) veya kadınlarda çok daha sık (multipl skleroz gibi) ortaya çıkan belirli koşullar olsa da, erkeklerin genel olarak tıbbi hastalıklara yakalanmaya daha yatkın olduğunu ve ortalamada kadınlardan daha erken öldüklerini ortaya koydular. Makalenin yazarı olan McMaster biyoloji profesörü Rama Singh, şöyle diyor:

Hücrelerimizin hafızaları var ve atalarımızın milyonlarca yıl boyunca deneyimlediği tüm değişikliklerin birikimini taşımaktalar.

Rama Singh, makaleyi, Toronto Üniversitesi'nde nöropatoloji doçenti olan Karun Singh (oğlu) ve Western Üniversitesi'nde biyoloji profesörü olan Shiva Singh (akraba değiller) ile birlikte yazdı.

Araştırmacılar; otizme, erkeklerin tıbbi hastalıklara yakalanmaya kadınlardan daha meyilli olmaları perspektifinden baktı. Kadınlar ve erkekler, ebeveynlerinden aynı genetik etkileri miras alsalar da, bu etkilerin ifade edilme şekli cinsiyete bağlı olarak çok farklıdır. Makalenin başyazarı Singh, şöyle şaka yapıyor:

Kadınlar ve erkekler biraz daha farklı olsaydı, muhtemelen farklı türler olarak kategorize edilebilirlerdi.

Araştırmacıların bu çalışması, bireyler ve popülasyonlar üzerindeki sağlık etkilerini anlamak ve yansıtmak için kalıtsal kalıpları kullanarak, sağlık üzerindeki genomik etkileri keşfetmeye yönelik yapılan çalışmanın bir parçası. Karun Singh ise şöyle anlatıyor:

Bunun ilginç olmasının nedenlerinden biri, tıp literatüründe iyi temsil edilmeyen bir bakış açısı sunması. Bu, genetikçilerin ve evrimsel biyologların sağlık araştırmalarına katabilecekleri bakış açısının gerçekten güzel bir örneği.

Makale, erkek cinselliğinin ilk yıllarında daha uzun vadeli refah pahasına eş seçimini ve üremeyi destekleyen, milyonlarca yıl içinde evrimleşmiş kalıtsal güçleri araştırıyor. Eş seçimiyle ilgili insan davranışları günümüzde artık değişmiş olsa da, bu genetik özellikler, modern insanın sağlığı ve gelişiminde ifade edilmeye devam etmektedir.

Araştırmacılar, kadınların tipik olarak daha uzun yaşadıklarını ve çoğu sağlık koşuluna karşı daha az savunmasız olduklarını söylüyorlar. Çünkü genetik yapıları, erkek genomunun sağlıksız özelliklerine göre farklı olarak evrimleşerek daha iyi bağışıklık ve daha uzun ömür sağlıyor. Araştırmacılar, insan sağlığını genomik merceğinden anlamamız ve bu bakış açısının bize tedavi ve önlem arayışımızda rehberlik etmesi gerektiğini söylüyorlar.

Yazarlar, zihinsel sağlık koşullarının kökenleri daha karmaşık olsa da, aynı evrimsel faktörlerden etkilendiklerini belirtiyorlar. Örneğin, kadınlar depresyon ve kaygıya daha yatkınken, erkeklerin anti-sosyal bozukluklar geliştirmesi daha olasıdır. Otizmde de kadın-erkek dengesizliği belirgindir: Erkek çocukların otizme yatkınlıkları 4 kat daha fazladır ve ayrıca otizmin daha şiddetli semptomlara sahip olma ihtimalleri de daha yüksektir.

Yazarlar, evrimsel süreçte kadınları bu durumdan koruyan bir sistem evrimleştiğini vurgulamaktadır. Otizm, yalnızca kalıtsal özelliklere bağlanamazken, erkeklerin onları çevresel, gelişimsel ve diğer faktörlere karşı daha savunmasız hale getiren ve otizme yol açabilecek özellikleri miras alma olasılıklarının daha yüksek olduğu görülüyor.