Orangutanların Ağaçları Terk Ederek Yerde Daha Fazla Zaman Geçirme Nedeni İnsanlar Olabilir!

Orangutanlar ağaçtan yere indiler ve toprak seviyesinde eskiye nazaran daha çok vakit geçiriyorlar; fakat yeni bir çalışmanın bulgularına göre, bu davranışı kısmen insanlardan etkilendikleri için sergiliyor olabilirler.

Leicester Üniversitesi Coğrafya Bölümü’nde çalışan ve Orangutan Tropical Peatland Project’in (OuTrop) (Tropikal Turbalık Orangutan Projesi) Yönetim Müdürü olan Dr. Mark Harrison, çeşitli ülkelerden meslektaşlarıyla birlikte, yedi yıllık Borneo Orangutanları çalışmasının sonuçlarını Scientific Reports dergisinde yayınladı.

Haziran 2006 – Mart 2013 arasında yürütülen araştırmada, Borneo’daki 16 siteden alınan kapsamlı kamera tuzağı (hareket sensörlü ve uzaktan kumandalı kamera) verileri kullanılarak elde edilen orangutan toprakçıllığının geniş çaplı analizi temel alınmıştır. Toplamda 159.152 tuzak günü boyunca 1.409 kamera tuzağı istasyonunda 641 ayrı orangutan kaydı yapıldı.

Borneo Orangutanı (Pongo pygmaeus), dünyanın en büyük arboreal (ağaçlarda yaşayan) memelisidir. Toprakçıl davranış kayıtları çok fazla değildir ve habitat huzursuzluğuna yol açabilir.

Malezya’daki HUTAN / Kinabatangan Orangutan Koruma Programı’ndan Marc Ancrenaz ve meslektaşları çalışmayı yürüttüler. Dr. Harrison şunları söyledi:

Orangutanların gezmek ve yiyecek aramak için toprak seviyesini kullandıklarını bir süredir biliyorduk, fakat bu davranışa sürükleyen insan kaynaklı huzursuzlukların etkisi açık değildi. Orangutanların ormandaki evlerini dilim dilim doğrayan bu yaygın orman kaybı ve arazi bölünmesi çağında bu durumu anlamak çok önemlidir. Orman düzeninin bozulma derecesi ve ağaç taçları arasındaki boşluğun büyüklük derecesi toprakçıllığı etkilediği hâlde orangutanlar, oldukça küçülmüş habitatlarda da bakir ormanlardaki sıklıkta toprak seviyesinde kaydedildi. Farklı yaş ve cinsiyet sınıfından orangutanlar toprak seviyesinde kaydedilmişlerdir, fakat dolgun yanaklı veya boğazında kese bulunan çıkıntılı erkek orangutanlar, toprak seviyesinde daha çok bulunurlar. Bu durum, Borneo Orangutanı’nın toprakçıl hareketinin, doğal davranış dağarcığının bilindiğinden daha büyük bir kısmını oluşturduğunu ve habitat huzursuzluğu nedeniyle sadece biraz değiştiğini gösterir.

Ve Dr. Harrison şöyle ekledi:

Orangutanların ağaçtan yere inme kapasitesi, onların en azından daha küçük ölçekli orman bölünmesi durumuyla baş edebilme ve karma arazilerde kısmen açık alanları geçebilme becerilerini artırabilir, tabii bu marifetlerinin derecesi de incelenmek üzere beklemektedir.

Yazarlar, orangutanların %70’inden daha fazlasının, çok-amaçlı kullanım için bölünme ve insanlar tarafından değiştirilme nedeniyle asıl ekolojik özelliklerinin çoğunu kaybetmiş ormanlarda görüldüğünü raporlarında belirtmişlerdir. Toprak seviyesinde daha çok zaman geçirdikleri görülen orangutanların değişikliğe uğramış bu davranışının, haliyle, artıları ve eksileri vardır. Dr. Harrison bu durumu şöyle açıklıyor:

Artan toprakçıllığın yırtıcılar tarafından avlanma riskini, insanlarla etkileşimi ve onlar tarafından yapılan zulmü ve yeni hastalıklara maruz kalmalarını artırması beklenir. Kaplanların bulunduğu Sumatra’nın aksine, yırtıcılar tarafından avlanma Borneo’da daha az olasıdır, gerçi Borneo’da da yavru orangutanlar sakallı yaban domuzu ve bulut benekli leopar tehlikesiyle karşılaşabilirler. Yakın tarihte en büyük yırtıcıları, aslında daha çok ağaçlardaki orangutanları nişan alıp vuran insan olmuştur: Orangutanlar çok gürültü çıkarır ve bu nedenle ağaçlarda kendilerini çok belli ederler, toprak seviyesinde ise neredeyse hiç ses çıkarmadan hareket eder ve dolayısıyla daha kolay kaçarlar.

Bilim insanları, dolayısıyla toprakçıl davranışın hareket etme ve yayılmayı da kolaylaştırdığını rapor etmişlerdir, özellikle doğal veya insan kaynaklı süreçler sonucunda bozulmuş veya bölünmüş arazilerde. Bu davranış aynı zamanda değişik yiyecek kaynaklarına ulaşmak için yeni fırsatlar yaratır. Dr. Harrison sözlerini şöyle bitirdi:

Sonuç olarak orangutanları toprakçıllığa nelerin yönlendirdiğini, bunun insanlar tarafından değiştirilmiş arazilerde yayılmalarını, hareketlerini ve hayatta kalmalarını nasıl etkilediğini daha iyi anlamak, Borneo’daki nesli tükenen bu türü korumak için etkili yönetim stratejileri oluşturmak açısından önemlidir.