Omega-3 Kaynağı Olarak Kullandığımız Balık Yağı ve Krill Yağı Arasında Ne Fark Var?

Yeryüzündeki en popüler ve en çok tüketilen takviyelerden biri olan balık yağı; ton balığı, balina, hamsi, tuna, somon, ringa balığı, sardalya ve uskumru gibi yağlı balıkların dokusundan çıkarılarak, katı ya da sıvı formda elde edilir.

Balık yağı; yaklaşık olarak %95 trigliserit, %1 fosfolipit, %2 ile %5 arasında kolesterol, hidrokarbonlar, yağ alkolleri ve yağda çözünen vitaminlerden oluşmaktadır. Yapısal olarak sayısı 30-45 arasında değişen, farklı zincir uzunluğunda ve 1-6 çift bağ içeren C₈-C₂₆ yağ asitleri çeşitli izomerlerden oluşmaktadır. Ayrıca, yağ yapısı komplike olmasına rağmen, toplamının yaklaşık %80'ini sadece 8 çeşit yağ asidi içerir. ^[1]

National Geographic

Öte yandan Krill yağı, "Antartika krilli" ya da Euphausia superba olarak isimlendirilen, okyanuslarda yaşayan, kabuklu, küçük boyutlu, karidese benzeyen deniz canlılarından elde edilir. Krilller; foklar, balinalar ve birçok deniz hayvanı ayrıca, penguen ve bazı kuşlar için önemli bir besin kaynağıdır.

Krill yağı; benzersiz bir lipit yapısına sahiptir, birçok lipit öbeklerinden oluşur ve diğer yağlardan farklılaştığı nokta ise temelinde dört bileşen bulunmasıdır. Özellikle, eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosaheksaenoik asit (DHA) ile bağlantılı yüksek konsantrasyona sahip (%39.29 ile %80.69) fosfolipit olarak karakterize edilmiştir. Ayrıca, astaksantin, steroller, tokoferoller, A vitamini, flavonoidler ve mineraller gibi önemli miktarda biyoaktif küçük bileşenleri içerir.^[7]

Balık Yağı ve Krill Yağı Karşılaştırılması

Yağ asitlerinin kimyasal yapısı ve fiziksel görünüşü bakımından birbirlerinden farklıdırlar. Balık yağı sarı veya altın rengindeyken; krill yağı kırmızı bir renge sahiptir. Krill yağının keskin bir kırmızı renkte olmasının nedeni antioksidan özelliğini sağlayan astaksantin pigmentinin yapısından kaynaklıdır.

Balık yağı lipid oksidasyon özelliğindeyken; krill yağı antioksidan yapıdadır ve krill yağı, balık yağına oranla 48 kat daha fazla antioksidan özelliğe sahiptir. Balık yağının hızlı bir şekilde oksidatif bozulmaya eğilimi olduğu için, balık yağının raf ömrü krill yağına göre daha kısıtlıdır. Ayrıca, yapısından dolayı dayanaklılığı fazla olduğu için tadının ve kokusunun bozulması da önlenir.^[6] Balık yağı A ve D vitamini bakımından zenginken; krill yağı A ve E vitamini içerir. Balık yağının özünde, antioksidan etkisine sahip herhangi bir yapı bulunmadığı için E vitamini gibi antioksidan alınması gerekir.

Bunun yanı sıra, insanlar için önemi ise balık yağı hem jel hem de sıvı formda olup ilaç ve gıda takviyesi olarak kullanılırken; krill yağı jel formunda olup sadece takviye için kullanılır. Bunun yanı sıra, balık yağı suda çözünemezken krill yağı çözünebilir.

Balık yağı ve krill yağı; omega-3 (ω-3) yağ asidi kaynağından önemli özelliklere sahip çoklu doymamış asit olan eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosaheksaenoik asit (DHA) bakımından zengindir. Balık yağı, bu iki tipteki asit bakımından krill yağına göre miktarı daha fazla olmasına rağmen fosfolipit yapısının farklılıklarından dolayı ω-3 yağ asitleri krill yağında daha etkilidir ve daha iyi tolere edilir. Ayrıca, yağ asidi depolanması bakımında balık yağı öncelikli olarak trigliserit şeklinde depolanırken; krill yağı, fosfolipit olarak depolanır.

Krill yağı, elde edimi ve işleme yöntemi bakımından balık yağından daha zor ve maliyetli olduğu için yaklaşık olarak 10 kat daha pahalıdır. Ayrıca, krill yağına göre balık yağına ulaşmak çok daha kolaydır.

Balık ve Krill Yağlarının Hastalıklar ile İlişkisi

Bilimsel olarak omega-3 takviyesinin bazı hastalıkları önlemekte ve vücuda fayda sağladığı ortadadır. Bu noktada ω-3 bakımından zengin olan balık ve krill yağlarının hastalıklarla doğrudan ilişkisi bulunmaktadır.

Antienflamatuar özelliğe sahip balık yağı ve hem antienflamatuar hem de astaksantin antioksidan özelliğine sahip olan krill yağı, kalp sağlığının risk faktörlerini azaltmada faydalı kaynaklardandır. Balık ve krill yağının kalp sağlığına etkileri bakımından karşılaştırılmaları yapılmaktadır ve şimdiye kadar bulunan çalışmalara göre krill yağı daha belirgin ölçüde olumlu olarak etkilediği görülmüştür. Fakat, bu bilginin kesinliği tartışılıp araştırmalara devam edilmektedir.

Omega-3 kaynağı olan bu yağlar, göz nemi ile ilgili olan "kuru göz hastalığı" semptomlarını azaltmada da rol oynarlar.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

EPA ve DHA miktarı yaş aralığına ve sağlık durumuna göre değişiklik göstermektedir. Bu yüzden birçok şeyde olduğu gibi bu yağların tüketim miktarına dikkat etmek gerekir çünkü DHA ve EPA yağ asitleri "kötü kolestrol" olarak bilinen düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolestrol seviyelerini de yükseltebilir.

Deniz ürünlerine karşı herhangi bir alerjik durum söz konusu için profesyonellere durumu söylemek gerekir. Ayrıca, balık ve krill yağları gibi omega-3 takviyeleri bazı ilaçlar ile kullanımına dikkat edilmesi gerekmektedir; çünkü kan inceltici gibi ilaçlar kullanılıyorsa kan pıhtılaşmasını etkileyebilecek özelliklere sahiptirler.

Bunların yanı sıra, iki yağın da bazı riskleri bulunmaktadır ve bunlar; mide rahatsızlıkları, ishal, baş ağrısı ve ağız kokusu gibi ufak yan etkilerdir.

Sonuç

Balık ve krill yağı takviyeler kullanmak omega-3 yağ asitleri seviyesini arttırmada rol oynasalar ve bazı teoriler ve deneyler bulunsa bile hangisinin daha verimli olduğu belirsizdir. Kesin olarak ortada olan gerçeklik ise balık yağının, krill yağına oranla maliyetinin ve ulaşılabilir olmasıdır. Bu yüzden bu yazıda herhangi bir öneride bulunulmamaktadır. Ayrıca, piyasada bulunan her marka takviyeye güvenmemek gerekir; çünkü bazı sağlık sorunlarına neden olabilirler ve bilinçsiz davranılmayıp mutlaka araştırılmalı hatta ve hatta doktora danışıp kullanılması gerekir.