Olfaktör Referans Sendromu

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Olfaktör Referans Sendromu (ORS), kişinin bedeninin çok kötü bir koku yaydığını düşündüğü, bu yüzden insanların kendisi hakkında olumsuz düşünceler taşıdığına inandığı, sosyal ve iş yaşantısında sorunlara yol açan bir psikiyatrik bozukluktur. ORS’si olan hastalar kötü beden kokusu yaydıkları ile ilgili aşırı bir zihinsel meşguliyet içindedir ve bu durumdan dolayı oldukça sıkıntı duyup, kendilerini suçlama eğilimindedirler.

Yapılan bir çalışmaya dahil olan hastaların %85'nin koku ile ilişkili travma yaşadıkları belirlenmiş. Ayrıca HMPAO SPECT ile görüntülenen bir hastanın frontotemporal lobunda hipoperfüzyon (az kanlanma) olduğu tespit edildi.

Belirti ve Bulgular

Olfaktör Referans Sendromu, sıklıkla erken yaşlarda başlar ve bekar erkeklerde daha fazla görülür. Sınıflandırma sistemlerinde sanrısal bozukluk başlığı altında yer almaktadır. Bu bozuklukta görülen düşünce bozukluğunun obsesyonel mi yoksa sanrısal mı olduğu konusunda tartışmalar sürmektedir. Etiyopatogenezi henüz aydınlatabilmiş değildir. Bu durumun en belirgin özelliği ise kişinin kendi vücudundan kötü koku yaydığı düşüncesidir.

Teşhis Yöntemleri

Hekim tarafından tanımlanmasında güçlüklerin olduğu, dahiliye, dermatoloji, KBB, endokrinoloji, gastroenteroloji, genel cerrahi, diş hekimliği, jinekoloji gibi pek çok tıp dalını ilgilendiren, tedavisinde sorunlar yaşanan somatik tipte sanrısal bir bozukluktur.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Tedavisinde antidepresanlardan, antipsikotiklerden ve psikoterapiden faydalanılabilmektedir. Tek ilaç olarak antidepresanın (Sitalopram ve Klomipiramin) kullanıldığı ve yanıt alındığı olgular bildirilmiştir. İlaç tedavisine yeterli yanıt alınamayan sanrı ya da obsesyonda ek tedavi seçeneği olarak EKT (Elektrokonvülzif Terapi) gelebilir. Ancak bu sendromda EKT’nin etkinliğine ilişkin net bilgi yoktur.

Ayırıcı Tanı

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)

Olfaktör Referans Sendromu'nda aşırı ilgilenilen düşüncenin sadece koku olması ve başka Obsesyon/Kompulsiyon temasının bulunmaması OKB ile en temel fark gibi görünmektedir. OKB’de zaman içinde obsesyon/kompulsiyon türlerinde değişiklikler görülebilse de ORS’de koku üzerine yoğun uğraş devam etmektedir.

Psikotik Bozukluklar

Olfaktör Referans Sendromu hastalarının uzun süreli izleminde güçlüklerle karşılaşılmaktadır. O nedenle hastalığın nasıl evrildiği ile ilgili bilgiler kısıtlıdır. Israrlı halitozis (ağız kokusu) yakınması nedeniyle tonsillektomi bile uygulanmış olan bir olguda zamanla mani geliştiği bildirilmiş olsa da bu olgunun antidepresan (İmipiramin) etkisiyle maniye kaymış olma olasılığı yüksek görünmektedir.

Kişilik Özellikleri

Olfaktör Referans Sendromu olgularının benzer kişilik özellikleri taşıdığı araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Olgularda C kümesi kişilik özelliklerini akla getiren yabancılaşma, çaresizlik, yetersizlik, pasiflik ve kaçınma eğiliminin belirgin olduğu belirtilmiştir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Hiç doktora başvurmama ya da psikiyatri dışı tıp dallarına yönelme nedeniyle bozukluğun toplumdaki yaygınlığı net olarak bilinememektedir. Dünyanın çeşitli bölgelerinden olgu bildirimleri vardır. Geniş olgu bildirimlerinde birbiriyle çelişen bilgiler olsa da genel eğilim Olfaktör Referans Sendromu’nun erkeklerde daha yaygın (yaklaşık 2 kat fazla) görüldüğü yönündedir.

Etimoloji

Olfaktör, koku duyusu ile ilişkili 1. kraniyal sinirinin adıdır. Genelde koku ile ilişkili olan durumları tanımlar. Referans sendromu da, bu koku ile ilişkili durumun referansının belirsizliğini vurgulamaktadır.