Obezitenin İrade Eksikliği ile İlgisi Olmadığı Gösterildi!

Obezite, anormal veya aşırı yağ birikimi olarak tanımlanan karmaşık, çok faktörlü ve büyük ölçüde önlenebilir olan kronik bir hastalıktır. Kilogram cinsinden ağırlığın, metre cinsinden boyun karesine (kg/m²) bölünmesiyle hesaplanan beden kütle indeksi (BKİ), obeziteyi sınıflandırmak için günümüzde en yaygın kullanılan kriterdir.^[1] BKİ'si 30 kg/m²'ye eşit veya daha yüksek olan kişiler "obez" olarak sınıflandırılır.^[2]

Obezitenin temel nedeni, artan enerji alımının ve azalan enerji harcamasının kombinasyonunun neden olduğu uzun vadeli bir enerji dengesizliğidir. Son 50 yılda obezite prevelansı dünya çapında pandemik boyutlarda artış göstermiştir.^[3] Artışlar devam ederse, 2030 yılına kadar dünya yetişkin nüfusunun tahminen %38'inin fazla kilolu ve %20'sinin obez olması beklenmektedir.^[4]

Obezite ile mücadelede bireylerin diyetlerine uyum göstererek ve besin alımlarını azaltarak, ek olarak fiziksel aktivitelerini arttırarak enerji açığı oluşturmaları, bu şekilde obezitenin çözüleceği düşünülmektedir. Fakat bu indirgeyici görüş, obezitesi olan bireylerin besin tercihlerinin altında yatan sosyoekonomik faktörleri yok sayabilmektedir.

Günümüzde sağlıklı besinler, daha maliyetlidir. Dolayısıyla düşük gelirli bireyler, daha ucuz olan sağlıksız besinlere yönelebilmektedir. Bu da obeziteyi içinden çıkılması güç bir halk sağlığı sorunu haline getirmektedir. Obezite pandemisinde birincil kaynağın bireyin irade eksikliği değil, insanların sağlıksız besinlere ulaşmasının daha kolay olduğu söylenebilir.^[5]

Aljazeera America

Hastaların kendilerine sunulan tedavi yöntemleri için verilen talimatları ne ölçüde takip ettiği olarak tanımlanan uyum, başarılı sağlık sonuçları elde etmek için esastır ve uyumsuzluk çoğu tıbbi durum için birincil tedavi engelidir.^[6] Diyete gösterilen uyum, istenilen kilo kaybına ulaşmada ve bunu koruyabilmekte önemli bir faktördür.^[7]

Obezlerde İrade Eksikliği mi Var?

Obezitesi olan bireylerle zayıf bireyler arasında diyete gösterilen uyum açısından bir fark olup olmadığı, 2020 yılının Ağustos ayında yayınlanan bir çalışmada araştırılmıştır.^[8] 6 haftalık diyet müdahalesinde, 23 zayıf katılımcıya sahip oldukları ağırlıklarını koruyacak kadar enerji içeren bir diyet verilmiştir. 27 obez katılımcının 19'una %35 enerji kısıtlı diyet verilirken, 8'ine ise ağırlıklarını koruyacak kadar enerji içeren diyet verilmiştir. Diyete uyum ve açlık skorları belirli ölçekler kullanılarak haftada iki kez olmak üzere değerlendirilmiştir.

Ağırlık düşüşü en çok, %35 enerji kısıtlı diyetle beslenen obez grupta görülmüştür. Fakat diyete uyum yüzdeleri ve açlık skorları açısından gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Sonuçlar, zayıf bireyler ile obezitesi olan bireyler arasında diyete uyum açısından bir fark olmadığını ve uyumun açlık ile ilişkili olmadığını göstermektedir.

Bu nedenle, diyete uyumsuzluğun irade eksikliğine bağlanarak obeziteye özgü olduğu inancı doğru değildir. Obezite, heterojenik ve birçok faktörden beslenen bir halk sağlığı sorunudur. İnsan sağlığını önceliğe alarak yapılan düzenlemelerle obezite önlenebilir bir hastalıktır.