Neandertal Genleri, COVID-19 Hastalığını Ağır Geçirme Riskini Artırıyor!

Nature dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, COVID-19'a yakalanıp hastanelik olmak ile bazı Neandertal genlerinin ilişkili olduğunu gösterdi.^[1] Hugo Zeberg ve Svante Pääbo tarafından yapılan çalışma, 3. kromozom üzerinde yer alan riskli lokusun Neandertallerden modern insanlara geçtiğini gösteriyor. Riskli bölge, Güney Asya'daki insanların %50'si ve Avrupa'daki insanların %16'sı tarafından taşınmakta.

Birçok ölüme neden olan SARS-CoV-2 pandemisi ve hala birçok insan için risk oluşturmaktadır. Hastalığın ciddiyeti, hafif semptomlarla veya semptomsuz atlatmaktan ölüme kadar ulaşan bir çeşitlilik göstermektedir. İleri yaş ve bazı diğer hastalıklara sahip olmanın hastalığın siddetli geçmesine neden olabileceği bilinmektedir.

Fakat sözü edilen risk faktörleri, durumu tamamiyle açıklayamıyor. Daha önceki çalışmalar bazı genomik bölgelerin hastalığın şiddetiyle ilişkili olabileceğini göstermişti. Özellikle de 3. kromozom üzerinde konumlanan bazı genetik varyantların COVID-19 nedeniyle hastahaneye yatırılma olasılığını %60 oranında artırdığını ortaya koymuştu.

(Zeberg & Pääbo, 2020)

Zeberg ve Pääbo, daha önceki çalışmalarda belirlenen riskli allellerin 13'ünden 11'inin 50 bin yıl önce günümüz Hırvatistan'ında yaşamış olan Vindija Neandertallerinde homozigot olarak bulunduğu gösterdi. Vindija Neandertalinin öndemli bir özelliği, modern insanlarla çiftleşmiş olan Neandertal grubuna en yakın genetik özellikleri sergiliyor olması. Altay Dağlarında bulunan Altai ve Chagyrskaya 8 Neandertallerinin ise bu varyantlardan 3'ü tespit edildi. Denisovan genomunda ise bu varyantların bulunmadığı görülmekte.

Araştırıcılar, yaptıkları ek analizlerle bu genlerin ortak atadan gelmediğini, Neandertallere özgü olduğunu da gösterdiler. Diğer bir deyişle, riskli genler Neandertallerden modern insanlara geçti.

(Zeberg & Pääbo, 2020)

The 1000 Genomes Project (1000 Genom Projesi) içerisinde bulunan bireylerden Afrika kökenli olanlarda bu genlerin neredeyse hiç bulunmadığı, Güney Asyalılarda %30, Avrupalılarda %8 oranında bulunurken ilginç bir şekilde Doğu Asyalılarda da bu genlerin bulunmadığı görüldü. Bangladeşlilerde bu genlerin %63 oranında bulunması, bir seçilim baskısının söz konusu olduğuna da işaret etmektedir.

Makalede, bu genlerin Doğu Asyalılarda bulunmamasının nedeninin negatif seçilim baskısı olabileceği ve hatta bu seçilimin diğer tip korona virüsleri veya farklı patojenler nedeniyle de yaşanmış olabileceğinden bahsediliyor.

Şu an için bu gen bölgesinin neden riskli olduğu, SARS-CoV-2, diğer koronavirüsler veya diğer patojenlerle ilişkili bir özelliği direkt olarak etkileyip etkilemediği bilinmemektedir. Bu genlerle ilişkili fenotipik özellikler daha iyi bilindiği zaman, konuyla ilgili çıkarımlar yapmak daha kolay olacaktır.