Mitokondriyal DNA'dan Çekirdek DNA'sına Sıçrayan Genler, Kuyruksuz Maymun Evrimini Tekrar Doğruluyor!

Evrimsel süreç ile ilgili evrimsel biyologların öngörülerine dair deliller kimi zaman hiç beklenmedik yerlerden gelebilmektedir. Evrimsel biyolojiyi güçlü kılan başlıca etmen de zaten budur. Evrimsel biyolojide eldeki verilere bakarak evrim tarihi içerisinde türlerin ortak atalarını ve birbirleriyle olan ilişkilerini tahmin ederiz. Bu tahminler, eğitimli tahminlerdir.

Zaten isabetli olup olmadıkları da kısa sürede anlaşılır: Bu tahminlerden yola çıkarak, eğer ki tahminlerimiz doğruysa görmemiz gereken izleri belirleriz. Örneğin, "Şu veya bu genlerde şu ve bu bölgelerde şöyle veya böyle benzerlikler görmeyi bekleriz." deriz. Daha sonradan bu beklentilerimizi test ederiz. Eğer ki beklentilerimizi gerçekten de görüyorsak, tahminimiz doğru demektir. Eğer ki beklentilerimizden farklı sonuçlar çıkıyorsa, veri havuzuna bu yeni bulguları ekler ve yeniden eğitimli bir tahminde bulunuruz. Bilim de bu şekilde gelişir.

Ancak evrimsel biyoloji, bu açıdan sıradışı bir başarıya sahiptir. Doğanın en temel biyolojik yasaları üzerine kurulu olduğu için, tahminlerimiz de çoğu zaman hızlı bir şekilde doğrulanabilir (veya yanlışlanabilir). Evrimsel biyolojide genellikle yaptığımız tahminler, gerçeklerden çok uzak değildir. Elbette kimi zaman çok alakasız ve hatalı tahminler de olabilmektedir; ancak bunlar sayıca azınlıktadır. İşte beklentilerimizi, hiç beklenmedik bir açıdan doğrulayan bir örnek de, mitokondriyal DNA'dan çekirdek DNA'sına sıçrayan genlerde gördüğümüz bazı durumlardır.

Evet, bahsettiğimiz gibi mitokondriyal genler bazen yanlışlıkla nükleer genoma (çekirdek genomuna) atlayabiliyor. Nükleer genoma eklenen mitokondriyal genler genellikle sahtegen haline geliyorlar, çünkü kendilerine bir işlev bulamıyorlar; işlevsel hale gelemiyorlar.

Araştırmacılar mitokondrial D-loop isimli yapının sahtegen kalıntısını insan nükleer genomunda buldular. Bu mitokondrial genin, insan nükleer genomuna ne zaman eklendiğini anlamak adına, değişik primatların ortolog pozisyonları PCR (çoknükleotitli zincir tepkimesi) yoluyla incelendi. Sonuçlar tek kelimeyle muhteşemdi.

Bu mitokondri kaynaklı nükleer sahtegen insan, şempanze, goril, orangutan ve gibonların genomlarında var olduğu halde makak gibi Eski Dünya Maymunları'nda bulunmuyordu. Demek ki kuyruksuz maymun ortak atasında gerçekleşen bir hatanın/kazanın "genetik fosilini" görüyoruz. Böylece insanın sıradan bir kuyruksuz maymun olduğu bir kez daha, bambaşka ve beklenmedik bir açıdan anlaşılıyor.