Mikro RNA nedir?

Mikro RNA'lar, evrimsel olarak en eski gen regülasyon mekanizmalardından biridir. Herhangi bir protein üretmeyecek olan bu tek zincirli RNA molekülleri DNA'dan ilk sentezlendiklerinde uzun moleküllerdir ve kendi üzerlerine kapanarak 2. yapılar oluştururlar daha sonra hücredeki çeşitli enzimler bu 2. yapıları belirli yerlerden keserek 20-30 baz uzunluğunda "olgun mikro RNA'lar oluşturur. Bu miRNA'lar uzunlukları küçük olduğundan mRNA'ların ribozom bağlanma bölgelerinin civarına bağlanarak o mRNA'nın üreteceği proteinin sentezlenmesini engellerler. İnsan genomunda şimdiye kadar 1500 civarı miRNA geni bulunmuş ve sentezlenen bu miRNA'lar genlerimizin %60'ını kapatabilecek potansiyele sahip.

Mikro RNA'ların keşfi, Evrimin kanıtlarından biri olarak sayılabilir. Bilgili evrim karşıtlarının sunduğu tezlerden biri de gen regülasyonunu yapan proteinlerin çok karmaşık yollardan çalışıyor olmaları "irreducible complexity". Fakat miRNA'lar çok daha basit çalışırlar ancak eksik bir yanları var.

Proteinlerle yapılan gen regülasyonu DNA bazında olduğu zaman mRNA'nın sentezlenmesi durdurulur. Bu hem %100'e çok yakın bir engelleme sağlar hem de boşuna mRNA üretilmemiş olduğu için ekonomiktir. miRNA regülasyonunda hücre DNA'dan mRNA'yı sentezler ve bundan sonra mRNA durdurulur. Bu yöntem görüldüğü üzere kocaman bir mRNA mölekülünün boşuna sentezlenmesi ve sonrasında boşuna yıkılması demektir. Bu yüzden de evrimsel olarak proteinli baskılama mekanizması ilk hücrelerden beri gelişmektedir çünkü daha "ekonomik"tir.

Yazan: Ferhat Büke

Ayrıca konuyla ilgili önemli bir haberi de paylaşmak istiyoruz. Haberi sitesinde yayınlayan ve Türkçeye kazandıran Sn. Bahar Kılıç'a teşekkürlerimizi sunuyoruz:

http://www.baharkilic.org/post/2011/07/27/Kaplumbagalarin-evrim-surecinin-sirri-mikro-RNA-devrimiyle-cozuluyor.aspx