Meşhur "Kara Güzellik" Meteoriti (NWA 7034), Mars'ta Yaşam Şartlarının Çok Daha Geç Oluştuğuna İşaret Ediyor!

Mars'tan gelen ve "Black Beauty" (Kara Güzellik) olarak da bilinen NWA 7034 adlı bu meteorit (göktaşı), bilimsel bakımdan dünyanın en değerli taşlarından biri.^[1] Meteoritin içeriğinde bulunan bir kristal, önceden sanılanın aksine Mars'ın asteroid bombardımanına tutulmaya devam ettiğini gösteriyor. Bu da organizmaların gezegende hayatta kalmış olabileceği aralığı daraltıyor.

Asteroid kuşağından gelenlere kıyasla Mars meteoritleri daha ender bulunuyor çünkü meteoritlerin Kızıl Gezegen'in yüzeyinden uzaya savrulması için güçlü bir darbe gerekiyor. Bu da onları değerli kılıyor. NWA 7034'ün "Kara Güzellik" ismini almasının sebebiyse rengi ve 320 gramlık kütlesi.^[2] Perseverance uzay aracının topladığı veriler 2031'e kadar bize ulaşamayacağı için, Mars hakkında yakından bilgi almak için şimdilik bu meteoritlerle yetinmek zorundayız.

NASA

NWA 7034, Mars'ın farklı yerlerindeki materyallerin bir noktada birikerek basınçla birleşmesi sonucunda oluştu. Onun bu özelliği, gezegen bilimcilerin Mars'ın jeolojisiyle ilgili oldukça geniş çıkarımlara varmalarını sağlıyor. Science Advances adlı dergide yayımlanan yeni bir makalede Kara Güzellik'in "zirkon" olarak bilinen kristallerinin incelenmesi anlatılıyor. Makaleye göre, tarihi Mars'ın oluşumuna kadar uzanan bu zirkonlardan biri bilhassa önemli bir etkiye sahip.^[3]

Aaron Cavosie

"Kara Güzellik", 4,48 ila 4,43 milyar yıl önce oluşmuş pek çok zirkon içeriyor - ki bu da Mars'ın "protoplaneter disk"ten yoğunlaşmasından kısa bir süre sonraya denk geliyor. 2019'da bu zirkonların üzerinde yapılan bir çalışmaya göre, bunların hiçbiri oluşumundan sonra dikkate değer bir darbeyle karşılaşmadı.^[4] Bu da yaklaşık 3,9 milyar yıl öncesine kadar Ay'a çarpan büyük kütlelerin aksine, Mars'ta böyle bir olay yaşanmadığına işaret ediyor. Curtin Üniversitesinden Dr. Aaron Cavosie, IFL Science'a Kara Güzellik'in içeriğindeki zirkonlarla ilgili şunu söylüyor:

O kadar heterojendi ki daha büyük bir numune sayısına ihtiyaç duyduk. Bu zirkonlardan birinin geçmişi, komşusununkinden tamamen farklı olabilirdi.

İncelenen zirkon sayısını neredeyse iki katına çıkardıktan sonra, Cavosie ve başyazar doktora öğrencisi Morgan Cox, "twinning" (Tür: "ikizlenme") adı verilen şok etkisine maruz kalmış bir parça buldu. Dünya'da bu etki, dinozorların sonunu getiren darbeden bile daha büyük çarpışmalardan sağ çıkan kristallerde gözleniyor.

Aaron Cavosie

Cox şöyle diyor:^[5]

Bu parça gerçekten de Kızıl Gezegen'den gelen eşi bulunmaz bir hediye.

Bahsi geçen kristalin yaşı uranyum/kurşun oranları kullanılarak 4,45 milyar yıl olarak belirlendi. Darbenin daha sonra yaşanmış olması gerekiyor; ancak Cavosie, IFL Science'a ne kadar zaman sonra yaşanmış olduğunun kesin olarak bilinemeyeceğini söyledi.

İkizlenmeye yol açabilecek kadar büyük bir darbenin gezegendeki yaşama uygun şartları yok etmiş olabileceği düşünülüyor. Eğer önceden gezegende yaşam vardıysa bile darbenin ardından tekrar sıfırdan başlaması gerekmiş olabilir. Bu büyüklükteki tek bir darbe çok önemli olmayabilir, ancak eğer Ay'dakine benzer sürekli bir bombardımana işaret ediyorsa, bu, yaşam olasılığının oldukça düşük olduğu anlamına gelir. Cavosie şöyle açıklıyor:

Bu, gezegenin yaşama uygun olduğu aralığın düşünülenden daha geç açılmış olma olasılığına dikkat çekiyor ki bu olasılık Mars'ta 3,9 ila 3,7 milyar yıl önce sıvı su bulunduğuna dair kanıtlarla örtüşüyor.

Aaron Cavosie

Cavosie, IFL Science'a konu hakkında hatırı sayılır derecede belirsizlik olduğundan şöyle bahsediyor:^[6]

Chicxulub darbesinin kraterin altında yaşama yüzeyden daha uygun hidrotermal bir alan oluşturduğuna dair kanıtın ışığında, böyle darbeler iki yönlü de etki gösterebilir diyebiliriz.

Her hâlükârda bu parça Mars'taki eski yaşamla ilgili düşüncelerimizi gözden geçirmemizi sağlayacak. Eğer yaşama dair kanıtı hiç bulamazsak bunun olası sebeplerini de tahmin etmemize yardımcı olacak.

Tabii daha büyük bir numune hacmi bu konudaki bilgimizi arttırırdı. Ne yazık ki Cavosie, bunun olması için beklememiz gerektiğini söylüyor; çünkü bu türden şokları tespit edebilecek düzeyde ekipman, Mars'a gönderilen uzay araçlarının içine sığamayacak kadar büyük. Bu da bizi ender bulunan meteoritlere bağımlı kılıyor.