Laktoz İntoleransı (Süt Şekeri Hassasiyeti) Nedir?

Şarküteri ürünleri, özellikle de süt ve peynir, insanların günlük öğünlerinin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Özellikle bu besinlerin kalsiyum kaynağı oluşu, erken yaşlardan itibaren beslenmemizde önemli bir yere sahip olmasını sağlamaktadır.

İçerdiği yüksek mineral ve protein içeriğine ek olarak sütün önemli bir bölümünü süt şekeri yani laktoz oluşturur. Laktoz, kimyasal yapı olarak glikoz ve galaktozun birleşmesinden oluşur ve neredeyse bütün memelilerin sütünde bulunan bir karbonhidrat türüdür.

Lumen Learning

Sindirim açısından laktoz, ince bağırsakta bulunan laktaz enzimi tarafından glikoz ve galaktoza geri parçalanır ve bu enzim yeterince üretilmediğinde laktozun sindirimi sağlanamaz ve oluşan bu duruma laktoz intoleransı (hassasiyeti) adı verilir. Aslında ilk etapta sanılandan daha yaygın olan laktoz intoleransı, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre dünyanın %65'inde görülmektedir!

Laktoz tüketiminden 30 dakika 2 saat içerisinde kendini gösteren mide bulantısı, gaz, karın ağrısı, mide spazmı, şişkinlik ve ishal semptomları ile kendini gösteren laktoz intoleransı genellikle çocukluk sonu ile gençlik başlangıcı dönemlerinde yani 20'li yaşlarda ortaya çıkar. Bu hassasiyetin 3 sebebi olabilir.

1. Doğuştan: Laktaz üretimi için gerekli olan LAC geni bazı kişilerde bulunmaması doğuştan laktoz hassasiyetine sebebiyet vermektedir ama bu durum çok nadir görülen bir durumdur.
2. Hastalık: Bağırsakların düzgün çalışmasını etkileyen bazı hastalıklar (örneğin: çölyak hastalığı) laktoz intoleransını tetikleyebilir.
3. Yaş: Laktaz üretiminin azalmasında en yaygın görülen sebep yaştır. Bu da yetişkinlerin neden daha çok etkilendiğini açıklamaktadır.

Laktoz intoleransının tanısı için 2 test türü uygulanmaktadır. Bu testler ve uygulamaları şu şekildedir;

1. Laktoz Tolerans Testi: Kişiye laktoz içeren bir sıvı (genellikle inek sütü) içirilip ardından 2 saatte bir olmak üzere kan şekeri ölçümü yapılır. Kan şekerinin yükselmesi, kanda glikoz seviyesinin arttığı yani laktozun yapıtaşlarına sindirebildiğini gösterir. Bu durumda laktoz intoleransı olarak tahmin edilen semptomlar başka bir bağırsak hastalığının göstergesi olabilir.
2. Hidrojen Nefes Testi: Kişiye laktoz içerikli bir sıvı içirilip nefesindeki hidrojen seviyesi ölçülür. Nefesteki hidrojen oranının artması laktoz intoleransına işarettir.

Kişinin laktoz intoleransı olması yaşam kalitesi bir miktar düşürse de durum hakkındaki bilginin artması sayesinde tamamen çok fazla etkilenmeden yaşanabilmektedir. Çoğu şarküteri markasının üretmeye başladığı laktozsuz süt, yoğurt ve peynirler sayesinde laktoz intoleransı olan bireyler de şarküteri ürünlerinden kopmadan hayatını sürdürebilmektedir.

Henüz tedavi edici bir ilaç olmasa da, laktaz enzimi içeren bazı haplar sayesinde semptomların yaşanmasını engellemektedirler. Laktoz intoleransı sebebiyle süt ve süt ürünlerinin tamamen kesilmesi de çözümlerden biri olsa da bu konuda dikkat edilmesi nokta kalsiyum ve D vitamini içeren besin miktarının arttırılması gerektiğidir.

Son olarak bazı ilaçlarda, özellikle de efervesan (yani suda çözünebilen) tablet ilaçlarda bütünlüğü korumak adına laktoz kullanılmaktadır. Bu sebeple laktoz intoleransı olan kişiler için alınacak ilaçların içeriğine bakmak önemli olacaktır. İlaç direkt olarak laktoz içermese bile kullanılan bazı maddeler laktoz gibi davranarak semptomların gösterilmesine sebebiyet vermektedir. Hatta ameliyat sebebi ile alınan anestezilerde laktoz intoleransı bu nedenle önem verilen bir noktadır.