Laika'yı Herkes Biliyor, Peki Uzaya Giden İlk Kedi Hangisiydi?

Uzay yarışının ilk yıllarında, Sovyet köpeği Laika veya Amerikalı şempanze Ham gibi isimler sıkça hatırlansa da uzaya giden ilk ve tek kedi olan Félicette'in hikâyesi genellikle göz ardı edilir. Paris sokaklarından uzayın derinliklerine uzanan bu etkileyici hikâye hem büyük bir bilimsel başarıyı hem de hüzünlü bir sonu barındırır.

Matematiksel

Uzaya Gitmek için Eğitilen Kediler

Her şey 1961 yılında, Fransız Centre d'Enseignement et de Recherches de Médecine Aéronautique (Tür: "Havacılık Tıbbı Eğitim ve Araştırma Merkezi", CERMA) bilim insanlarının, uzay yolculuğu potansiyeli için 14 dişi sokak kedisini toplamasıyla başladı. Bilim insanlarının kedilere duygusal olarak bağlanmasını önlemek için onlara isim yerine sadece numaralar verildi. Astronotlara benzer bazı eğitim prosedürleri uygulanan bu kediler, dar alanlara uyum sağlamaları için uzun süre küçük kaplarda tutuldu ve G-kuvvetlerini simüle eden santrifüj cihazlarında döndürüldü. Ayrıca nörolojik aktivitelerinin izlenebilmesi için beyinlerine elektrotlar yerleştirildi. Sonunda, eğitimleri başarıyla geçen ve sakin yapısıyla öne çıkan "C341" numaralı siyah beyaz kedi, bu tarihi görev için seçildi.

collectspace

Tarihi Uçuş ve Uzaya Yolculuk

18 Ekim 1963 tarihinde, C341 Cezayir Sahrası'ndaki bir Fransız test tesisinden Véronique AG1 isimli sıvı yakıtlı bir roketle uzaya fırlatıldı. Fırlatma sırasında ses hızının 6 katına çıkan ve Apollo astronotlarının Ay yolculuğunda fırlatma sırasında deneyimledikleri 4-6 G kuvvetinin iki katı olan 9.5 G kuvvetine dayanan kedi, yeryüzünden yaklaşık 157 kilometre (95.7 mil) yüksekliğe ulaştı. Yaklaşık beş dakika boyunca ağırlıksız ortamı deneyimleyen C341, fırlatılışından 13-15 dakika sonra paraşütle güvenli bir şekilde dünyaya döndü ve bir helikopter tarafından canlı olarak kurtarıldı.

Görevden sonra Fransız basını ona ünlü çizgi film karakterinden esinlenerek "Félix" adını verdiği ancak hayvanın dişi olduğu doğrulandıktan sonra bu ismin Félicette olarak değiştirildiği belirtilmekle birlikte bu konuda kesin bir görüş sunmak mümkün değildir.

Hüzünlü Son ve Gecikmiş Onurlandırma

Ne yazık ki Félicette'in hikâyesi mutlu sonla bitmedi. Uçuşundan yaklaşık iki ay sonra, bilim insanlarının uzay yolculuğunun beyni ve vücudu nasıl etkilediğini inceleyebilmesi amacıyla uyutularak kendisine otopsi yapıldı. Uçuş sonrası inceleme, uzay uçuşunun nörolojik ve fizyolojik etkilerini incelemek için gerçekleştirilmiştir.

Uzun yıllar boyunca pullarda bile erkek bir kedi sanılarak yanlış resmedilen ve diğer uzay hayvanlarının gölgesinde kalan Félicette'in mirasının hak ettiği değeri alması için ilk adım 2017 yılında atılmış oldu. Matthew Serge Guy tarafından başlatılan bir Kickstarter kampanyasında toplanan 57.000 dolarlık bağış sayesinde, Félicette için özel bir anıt yapıldı. 18 Aralık 2019'da, Fransa'nın Strazburg kentindeki Uluslararası Uzay Üniversitesinde (ISU) törenle açılan bu 1.5 metre boyundaki bronz heykel, onu dünyanın üzerinde oturup yıldızlara gururla bakarken tasvir etmektedir. Félicette bugün, uzaya giden ilk ve tek kedi olarak hayvanların uzay uçuşu tarihi adına benzersiz bir yere sahiptir.