Küresel Isınma Balina Köpekbalıklarını Tehlikeli Bölgelere Sürüklüyor!

Küresel ısınma, nesli tükenmekte olan balina köpekbalıklarını daha işlek deniz yollarına yönlendirerek büyük gemilerle ölümcül çarpışma riskini artırabilir. Nature Climate Change dergisinde yayınlanan bir çalışma, 2100 yılına kadar balina köpekbalıkları ve gemiler arasındaki çakışmanın 15.000 kat artabileceğini vurguluyor ve iklim değişikliğiyle mücadele çabalarının önemini gözler önüne seriyor.^[1]

Southampton Üniversitesi ve Deniz Biyolojisi Derneği’nden (MBA) bilim insanları, artan okyanus sıcaklıklarının zaten tehlike altındaki bu türü, yoğun deniz trafiğinin olduğu yeni bölgelere sürükleyebileceğini öngörüyor.

Çalışma, balina köpekbalıkları ile büyük gemilerin aynı alanlarda bulunma olasılığının yüzyılın sonuna kadar günümüzdekine kıyasla 15.000 kat daha fazla olabileceğini gösteriyor. Southampton Üniversitesi ve MBA’de doktora sonrası araştırmacı ve makalenin başyazarı Dr. Freya Womersley şunları söylüyor:

Balina köpekbalıklarının yaşam alanlarındaki bu değişiklikler, yüksek emisyon senaryolarında en uç seviyelere ulaştığını gördük. Küresel bir değişim, bazı bölgelerde temel yaşam alanlarının kaybına, diğerlerinde ise okyanuslar ısındıkça deniz trafiğiyle çakışmaların artmasına yol açabilir.

Dünyanın en büyük balığı olan balina köpekbalıkları, hareketli yapıları ve sıcaklık değişimlerine karşı duyarlılıkları ile bilinir. Son çalışmalar, bu devasa deniz canlılarının büyük gemilerle çarpışmalara karşı oldukça savunmasız olduğunu ve bu çarpışmaların yaralanma hatta çoğunun ölümle sonuçlandığını ortaya koyuyor.

Araştırmacılar, balina köpekbalıklarının dağılımını gelecekteki üç farklı iklim senaryosu altında tahmin etmek için küresel iklim modelleriyle birleştirilmiş balina köpekbalığı uydu izleme verilerini kullandılar.

Son modellemeler, fosil yakıtlara bağımlılığın sürdüğü yüksek emisyon senaryolarında, 2100 yılına kadar bazı ulusal sularda balina köpekbalıklarının ana yaşam alanlarının %50’den fazlası yok olabileceğini ve bu kayıpların en fazla Asya'da yaşanacağını öngörüyor. Buna karşılık, küresel ısınmayı 2°C’nin altında tutmayı hedefleyen sürdürülebilir kalkınma senaryosunda, özellikle Avrupa’da, balina köpekbalıklarının ana yaşam alanlarında artış görülebileceği belirtiliyor. Southampton Üniversitesi'nde ve MBA'de Kıdemli Araştırma Görevlisi olan Profesör David Sims şunları söylüyor:

Isınmayı yavaşlatabilir ve iklim değişikliğini hafifletebilirsek tahmin ettiğimiz bu değişimleri daha az şiddetli hale getirebiliriz, bu da iklim değişikliğinin karmaşık ve çok faktörlü etkilerinin bile yaptıklarımızla hafifletilebileceğini gösteriyor.

Ekip, bu habitat değişimlerinin balina köpekbalıklarını gelecekte daha yoğun gemi trafiğinin olduğu bölgelere yönlendirip yönlendirmeyeceğini ve bu durumun gemi çarpması olasılığını artırıp artırmayacağını belirlemek amacıyla dağılım haritalarını gemi trafiği yoğunluğuyla eşleştirdi.

Bu inceleme sonucunda, bazı yeni uygun yaşam alanlarının yoğun nakliye rotalarıyla kesiştiğini tespit ettiler. Bu kesişmelere, özellikle Kuzey Pasifik Okyanusu'nun ABD suları, Doğu Çin Denizi'nin Japonya kıyıları ve Kuzey Atlantik Okyanusu'nda Sierra Leone çevresi gibi bölgelerde rastlandı.

Meksika Körfezi’nin Meksika kısmı gibi bazı bölgelerde ise ana yaşam alanlarının körfezin merkezindeki yoğun gemi rotalarından daha kıyı sularına kaydığından gemi çarpışma olasılığının azaldığı gözlemlendi. Profesör Sims şöyle diyor:

2050 yılına kadar yüzde 1.200'e varması beklenen genişleme yaşanmayıp deniz taşımacılığı mevcut seviyelerde kalsa dahi, gelecekteki tüm iklim senaryolarında gemilerle balina köpekbalıklarının aynı bölgelerde bulunma oranının arttığını biliyoruz.

Womersley son olarak şunları ekliyor:

Çalışmamız iklim değişikliğinin, insanların ve çevrenin etkileşimli baskıları yoluyla yüksek hareket kabiliyetine sahip deniz canlılarını dolaylı olarak etkileyebileceğini gösteriyor. Bu da iklim değişikliğinin, nesli tükenmekte olan türlerin korunmasıyla ilgili tartışmalarda mutlaka göz önünde bulundurulması gerektiğini bir kez daha vurguluyor.