Klostrofobi Nedir? Kapalı Alan Korkusunun Semptomları Nelerdir?

Klostrofobi, kapalı alanlardan aşırı bir şekilde korkulmasına sebep olan bir spesifik fobidir. Klostrofobi sahipleri aşağıdaki türden ortamlarda bulunduklarında rahatsız veya kaygılı hisseder:

• Tüneller,
• Asansörler,
• Trenler, uçaklar ve küçük arabalar,
• Mağaralar,
• MR makineleri,
• Kilerler veya penceresiz küçük odalar.

Belirti ve Bulgular

Klostrofobi semptomları, anksiyete ve panik atak semptomlarına benzemektedir. Klostrofobisi olan bir kişi kapalı bir alanda kaldığında veya kapalı bir alanı düşündüğünde aşağıdaki semptomları deneyimleyebilir:

• Terleme veya titreme.
• Göğüs darlığı veya nabız artışı.
• Nefes almakta zorluk veya sık nefes alıp verme.
• Kızarma.
• Boğulma hissi.
• Midede rahatsızlık.
• Baş dönmesi, bayılacak gibi hissetme.
• Ağız kuruluğu.
• Uyuşma veya karıncalanma.
• Kulak çınlaması.
• Ağlama veya öfke nöbetleri.
• Kontrolü kaybetme hissi.
• Korku ve kaygı hisleri.
• Ortamı terk etme güdüsü.
• Ölüm korkusu.
• Korkunun mantıksız olduğunun anlaşılmasına rağmen korkunun üstesinden gelememe.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Klostrofobiye neyin neden olduğu henüz kesin değildir. Ancak bilim insanları, aşağıdaki etmenlerin birer tetikleyici olabileceğini düşünmektedir:

• Çocukken yaşanan travmatik bir olay: Klostrofobisi olan bazı yetişkinler, çocukken bir veya daha çok kez dar bir alana sıkıştıkları bir olay yaşadıklarını belirtmiştir.
• Çocukluk sonrasında yaşanan tetikleyici bir olay: Asansörde kalmak veya uçakta sert türbülans deneyimlemek gibi olaylar tetikleyici işlev görebilmektedir.
• Ebeveynin klostrofobisine maruz kalmak: Ebeveynlerinizden birinin klostrofobik endişelerine maruz kalmak sizin de klostrofobi geliştirmenize neden olabilir.

Teşhis Yöntemleri

Klostrofobinin teşhisi için doktorunuz bir anket doldurmanızı isteyebilir veya size bazı sorular sorabilir. Bu sorular; klostrofobinin günlük hayatınızı nasıl etkilediği, korkularınızın şiddeti ve sıklığı, korkularınızın ilişkilerinizi nasıl etkilediği ve bunlarla nasıl başa çıktığınız hakkında olacaktır. Aşağıdaki maddelerin hepsini yaşıyorsanız, doktorunuz size klostrofobi teşhisi koyabilir:

• Kapalı alan korkunuz çok şiddetlidir ve 6 aydan uzun süredir mevcuttur.
• Söz konusu korku, asansör veya tünel gibi belirli alanlara yöneliktir.
• Korku veya kaygı duyguları korktuğunuz şeyle karşılaştığınız anda ortaya çıkmaktadır.
• Korktuğunuz durumu engelleme veya korku içinde sürdürme davranışı sergilersiniz.
• Korku, tehlikenin gerçek düzeyiyle orantısızdır.
• Korku belirgin strese neden olmakta veya işlevselliğinizi engellemektedir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Klostrofobi tedavisinde en sık kullanılan yöntemler Maruz Bırakma Terapisi ve Bilişsel Davranışçı Terapidir.

Maruz Bırakma Terapisinde korkunuzla direkt veya aşamalı olarak yüzleşmeniz sağlanır. Bu terapide rahatlama ve nefes egzersizleri de uygulanmaktadır. Böylece korku duyduğunuz durumlarda kendinizi rahatlatabilir, deneyimlediğiniz semptomların şiddetini azaltabilirsiniz.

Bilişsel Davranışçı Terapide ise amaç; klostrofobiye neden olan duygu, düşünce ve davranışlarınızı değiştirmektir. Terapide korkunuzun size nasıl hissettirdiğini, düşüncelerinizi nasıl tanıyacağınızı, değerlendireceğinizi ve değiştireceğinizi keşfedebilirsiniz. Böylece fobinizi daha derinden kavrayarak vereceğiniz tepkileri daha sağlıklı bir şekilde düzenleyebilirsiniz.

Terapinin yanı sıra ilaç tedavisinin de kullanıldığı bazı klostrofobi vakaları mevcuttur. Bu amaçla reçete edilen ilaçlar arasında Benzodiazepinler ve SSRI'lar yer alır.

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Tedavi edilmediği taktirde klostrofobi ömür boyu devam edebilir. Buna karşın fobilerin çoğu rahatlıkla tedavi edilebilmektedir. Psikoterapi, özellikle de Maruz Kalma Terapisi, tekniklerini uygulayan hastaların %90'ına yakını kendini daha iyi hissedecektir.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

İnsanlığın yaklaşık %12.5'inde klostrofobi görülmektedir. Klostrofobi, kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır. Her yaştan insanın klostrofobisi olabilir, ancak çoğu vakada klostrofobi çocuklukta veya ergenlikte ortaya çıkar.

Etimoloji

Klostrofobi kelimesi, Latince'de "kapalı alan" anlamına gelen "claustrum" ve Yunanca'da "korku" anlamına gelen "phobia" kelimelerinin birleşiminden oluşmaktadır.