Kanalizasyon, Koronavirüs Sirkülasyonunu Denetlemek İçin Kullanılabilir mi?

2019 Aralık'ta Çin'in Wuhan şehrinden yayılmaya başlayan Covid-19 salgını tüm Dünya'yı esir almış durumda. Önce Çin'in diğer şehirlerine, ardından kısa sürede tüm Dünya'ya yayılan hastalık Dünya Sağlık Örgütü'nün Mart ayında pandemi ilan etmesiyle beraber resmi olarak küresel bir tehlike teşkil etmeye başladı.

Covid-19'un birincil bulaşma yolu elbette ki solunum sıvıları (öksürük, hapşırık, tükürük vb.). Hastalığa yol açan virüsün literatürdeki ismi SARS-Cov-2 ve bu tür, 2003'teki SARS salgınına yol açan virüsün yapısına %82 benzerlik göstermekte. SARS hastalarının o yıllarda gösterdiği semptomlar arasında solunum problemlerinin yanı sıra yaklaşık %70 oranında ishal ve buna bağlı bağırsak problemleri de yer alıyordu. İshal, Covid-19 hastalarının da büyük bir kısmında görülen bir semptom olarak rapor ediliyor.

Adobe Stock

Çin'in Ulusal Viral Hastalık Kontrol Merkezi'nden Wenling Wang ve ekibinin Mart ayında yayınladığı araştırma, hastaların dışkılarında da Cov-2 atıkları bulunduğunu ve yaklaşık 4 hafta gibi bir süreç içerisinde de biyolojik takip edilebilirliklerini sürdürdüğünü gösteriyor. Her ne kadar atık su kanalları virüsün bulaşma yolları arasında gösterilmese de, bize aslında bu türün popülasyonunun şehirlerarası kat ettiği sirkülasyon hakkında güçlü bir fikir verebilir. Bu çeşit bir kanalizasyon gözetimi belki de erken uyarı sistemi olarak altyapı çerçevesinde faydalı bir amaca hizmet edebilir.

Hollanda'daki Su Araştırma Enstitüsü'nden 4 araştırmacı (KWR Water Research Institute) bu konuyu masaya yatırıp 7 farklı şehirden topladıkları atık su numunelerini incelediler. RT-PCR protokolüyle yapılan numune testinde araştırmacılar "nucleocapsid" protein geninin 3 fragmanı (N-1,2,3) ve "envelope" protein geninin bir fragmanını (E) teste tabi tuttular. İlk örnekler 6 Şubat'ta, yani Hollanda'da rapor edilen ilk Covid-19 vakasından 3 hafta önce alındı. Hiçbir fragman tespit edilemedi. Daha sonra 5 Mart'ta alınan örneklerde N1 fragmanı 5 şehirde tespit edildi. 15 Mart'ta alınan örneklerde ise yine N1 fragmanı 6 şehirde, N3 ve E fragmanları 5 şehirde pozitif sonuç verdi. Böylelikle virüsün tespiti ilk kez kanalizasyon atık suyuyla rapor edilmiş oldu.

Shutter Stock

Virüs yoğunluğunun çok az olduğu durumlarda dahi bu ölçekte bir tespitin mümkün olduğunun gösterilmesi aslında atık su ağlarının potansiyel bir sirkülasyon haritası için oldukça elverişli birer platform olabileceğini gösteriyor. Özellikle tekrarı mümkün olan virütik global salgınlar, bu yolla daha hızlı izole edilip bir pandemiye dönüşmeden önce pekala engellenebilir.