James Webb Uzay Teleskobu Sayesinde Dünya Dışı Yaşam, Saatler İçerisinde Tespit Edilebilir!

NASA'dan bilim insanları, James Webb Uzay Teleskobu'nun Güneş Sistemi'nin ötesindeki yabancı dünyalarda yaşama işaret eden atmosfer belirtilerini keşfedebileceğini düşünüyor. Öncelikle bu ötegezegenlerin nasıl keşfedildiğine kısaca değinelim.

Güneş Sistemi'nin ötesindeki gezegenleri bulmanın, özelliklerini tanımlamanın ve analiz etmenin birkaç yöntemi bulunmaktadır. Ötegezegenleri doğrudan gözleyerek keşfetmek oldukça zordur; çünkü gezegenler, boyut olarak yıldızlardan çok daha küçüktür ve yıldızlara göre gezegenlerin parlaklığı da çok daha azdır. Dolayısıyla yıldızların parlaklığı, gezegenlerin parlaklığını örterek doğrudan gözlemeyi neredeyse imkansız hale getirebilmektedir.

Bu nedenle astronomlar, ötegezegenleri bulmak için dolaylı gözlem yöntemlerinden faydalanmaktadır. Bugüne dek keşfedilen yaklaşık 5 bin ötegezegenin %97'si, Doppler etkisinin imkan verdiği radyal hızdaki değişim veya geçiş yöntemi ile keşfedilmiştir. Ayrıca bu ötegezegen geçişleri sırasında yıldızın atmosferden geçen ışığı, ötegezegenin atmosferi hakkında çok önemli bilgilerin Dünya'ya kadar ulaşmasını sağlamaktadır.

Bundan yola çıkarak araştırmacılar; yaşamın varlığına işaret eden, biyoimza niteliğindeki iki kimyasal bileşik olan CH₄ (metan) ve CO₂ (karbon dioksit) gazlarının ötegezegenlerin atmosferlerinde saptanmasında James Webb Uzay Teleskobu'nun nasıl bir performans sergileyeceğini araştırmaya koyuldular.

Araştırmalarında üzerinde çalışmak için spesifik olarak gezegenimiz Dünya'nın 2.5 ila 4 milyar yıl önceki haline benzer atmosferik koşullara sahip olduğunu düşündükleri TRAPPIST-1e ötegezegenini umut verici bir aday olarak belirlediler. Çalışmada bu ötegezegenin bulut veya buhar katmanının bileşimi hakkında herhangi bir varsayım yapılmadı; ancak araştırmacılar, James Webb Uzay Teleskobu'nun NIRSpec ("Near-Infrared Spectograph") plazması aracılığıyla yapılan 20 saatlik bir gözlemin, güçlü biyoimza tespitlerinin doğrulanması için yeterli olabileceğini ortaya koydular.^[1]

Ne var ki bu kısa süre, yalnızca atmosfer açıksa ve bulut-buhar tabakasının basıncı 100 ila 600 milibar (Dünya'nın deniz seviyesindeki atmosfer basıncının 0,1 ila 0,6'sı) arasındaysa geçerli olacaktır. Eğer TRAPPIST-1e 10 milibarlık (0,01 atmosfer) bir bulut-buhar tabakası basıncına sahipse, gereken gözlem süresi 200 saate (yaklaşık 8.5 gün) kadar ulaşabilir ve hatta bu süreyi de aşabilir.

Elbette uzak bir yıldızın yörüngesinde dolaşan bir öte gezegenin bildiğimiz anlamda yaşama elverişli bir atmosfere sahip olup olmadığını anlamamız yıllar alabilir. Bununla birlikte, James Webb Uzay Teleskobu ile daha yakından incelenmeyi bekleyen pek çok potansiyel öte gezegen adayı bulunmaktadır.