İstanbul kertenkelesi (Podarcis siculus)
/old/profile_images/53a9aeabf633d1823eddeed08bb7f92e.jpg){kind=small}
/profile/2aacbbe4-281f-4f73-9317-6cfea6fc8bc0.jpeg){kind=small}
- Taksonomi
- Herpetoloji
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
AI ile Özet Oluşturabilirsiniz.- Podarcis siculus türü, Zonguldak/Filyos'ta yoğun olarak kale duvarlarında ve çevresinde bulunur, sırt rengi yeşilden kahverengiye değişirken karın tarafı beyazımsı veya yeşilimsi renktedir.
- 1971'de Hırvatistan'daki adalar arasında taşınan küçük P. siculus popülasyonu, kurucu etkisi nedeniyle genetik çeşitliliği azalarak farklı fenotipik ve morfolojik özellikler geliştirmiştir.
- İtalya ve çevresindeki adalar esas dağılım alanı olan bu tür, Türkiye'de İstanbul ve Karadeniz bölgelerinde kayalık habitatlarda yaşar ve çevik hareketleriyle dikkat çeker.
/old/content_media/a2b04d31565c2a7241484945e931974f.jpg)
Gözlem Bilgileri
Zonguldak/Filyos'ta Evrim Ağacı olarak fotoğrafladığımız bu karede, İstanbul kertenkelesi (Podarcis siculus) olarak tanımlanan türü görüyorsunuz. Filyos'ta yoğun olarak kale duvarında, onun dışında neredeyse her köşede gözlemlenebilirler.
Tanım ve Genel Bilgiler
Boyu 25 cm kadar olabilir. Sırt rengi yeşilden kahverengine kadar değişir. Diğer Podarcis cinsi türlerinden farklı olarak ventralde kırmızılık yoktur. Karın tarafı beyazımsı veyahut yeşilimsidir. Zonguldak/Filyos bölgesinde inanılmaz derecede bol bulunurlar.
/old/content_media/8a4d792512f369312282415381954c0c.jpg)
Evrimsel Tarih ve Taksonomi
Darwin'in ispinozlarına benzer şekilde türleşmesi, Hırvatistan adalarında gözlemlenen en başarılı örneklerden biri. 1971'de 10 tane yetişkin P. siculus, Hırvatistan'a bağlı Kopište adasından Mrčaru adasına taşındı. Yaşanan bu olaya popülasyon genetiği ve evrimsel biyolojide "kurucu etkisi" denir. Yani büyük popülasyondan kopan küçük popülasyondaki gen havuzu büyük oranda kaybedilir. Bu yüzden genetik çeşitlilik de oldukça azalır. Böylece yeni popülasyondaki bireylerin genotipi ve hatta fenotipi, ebeveynlerinden oldukça farklı olacaktır. Dolayısıyla oraya yerleşen yeni P. siculus popülasyonu, adada yıllarca çoğalmaya başladı. Zira adada onlar için baskın avcılar yoktu. 1990'larda tekrar adayı ziyaret eden bilim insanları, popülasyonların farklılaşmaya başladığını ve fenotipik değişimleri gözlemledi. Ardından 2008'de tekrar yapılan analizlerde, yeni P. siculus popülasyonunun bağırsak yapısının farklılıklarından morfolojik değişimlerine kadar birçok karşılaştırma yayımladı. Çünkü Kopište adasındakiler daha çok eklembacaklı ağırlıklı, Mrčaru adasındakiler ise daha çok bitkisel ağırlıklı beslenmişti.
/old/content_media/0fa8a9c49339c6279515e329d4138a0b.jpg)
Ekolojik Dağılım ve Habitat
Esas dağılışı İtalya ve civar adalardır. Bu yüzden ismi literatürde İtalya duvar kertenkelesi diye de geçer. Türkiye'de İstanbul civarında, bilhassa Belgrad Ormanı'nda kayalık yerlerde yaşarlar. Batı ve Orta Karadeniz illerinde de görülebilirler.
/old/content_media/9e589840a3158ebb7cb0e5cbcc7fd73b.jpg)
Davranış ve Etoloji
Oldukça çevik ve hızlıdırlar. Kayaların üzerinde güneşlenirken, yavaş yavaş yaklaşmaya kalkarsanız, kaçmazlar ama yukarıdaki gibi kafayı çevirerek bir bakış atarlar. Sonra 1 metreden fazla yaklaşırsanız, anında kaçarlar. Bu açıdan gözlemlemesi kolay bir türdür. Kayaların arkasından meraklı bir surat ifadesi ile ne olup bittiğini tararlar.
Etimoloji
İstanbul kertenkelesi, İstanbul duvar kertenkelesi veya italya duvar kertenkelesi olarak bilinirler.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git- Tebrikler!6
- İnanılmaz2
- Muhteşem!1
- Mmm... Çok sapyoseksüel!1
- Merak Uyandırıcı!1
- Bilim Budur!0
- Güldürdü0
- Umut Verici!0
- Üzücü!0
- Grrr... *@$#0
- İğrenç!0
- Korkutucu!0
- Bayram Göçmen ve Abidin Budak, et al. (2020). Herpetoloji. ISBN: 975-483-658-2. Yayınevi: Ege Üniversitesi.
- University Of Massachusetts, Amherst. Lizards Undergo Rapid Evolution After Introduction To A New Home. (5 Mart 2020). Alındığı Tarih: 5 Mart 2020. Alındığı Yer: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16.08.2026 04:56:55tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: evrimagaci.org/s/5262
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçeizin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.