İç Organlarınız ve Yaşam: Daha Az Sayıda Organ ile Hayatta Kalabilir miyiz?

Öğrenimin ilk basamaklarından beri bahsedilen, hücrelerin dokuları, dokuların organları, organların da sistemleri oluşturduğudur. Bu, gerçekten de böyledir, çünkü evrimsel süreçte karmaşık yapılar genellikle basit yapıların kademeli olarak değişmesi ve giderek karmaşıklaşması sonucu ortaya çıkarlar. Yani hiçbir organ ve hiçbir sistem son haliyle bir anda var oluvermemiştir, zaten böyle bir oluşum biçimi doğada asla gözlenmez.

Ancak evrimsel süreç kusursuz işlemediğinden ve çok sayıda değişkenin rastgele etkisi sonucu, bazı öngörülemez ve saçma gibi görünen yapıların veya organlar arası ilişkilerin oluşması mümkündür. Özellikle zaman zaman organların neden belli şekil ve sayılarda olduklarını bilemeyiz, çünkü gerçekten kimi zaman tekil ve görülebilir bir nedeni olmayabilir. Örneğin tek bir böbrekle de yaşamanız mümkünken, genelde iki böbrekle doğarsınız (sayı 4'e kadar çıkabilir). Çünkü bunun sebebi, vücut planlarının evrimleşmesi sırasında organların da yaklaşık olarak simetrik dağılımı olabilir. Evrim genelde israfı önleyecek önlemler alıyor olsa da, süreç içerisinde iki böbreğin avantajlı olduğunu düşünebiliriz. Zira tek böbrekli insanlar yaşayabiliyor olsalar da, kolay bozulan organlardan biri olarak böbreğin bir "yedeğinin" bulunması, uzun vadede türler için avantaj sağlıyor olabilir.

Fakat yapılan analizler ilginç bir sonucu da ortaya çıkarmaktadır: Organlarınızın birçoğunu veya bazı organlarınızın büyük bir kısmını yitirmenize rağmen hayatta kalmayı sürdürebilirsiniz: Örneğin mideniz, dalağınız, karaciğerinizin %75'i, bağırsaklarınızın %80'i, böbreklerinizin biri, akciğerlerinizin biri ve kalça-kasık arasındaki organlarınızın hiçbiri olmadan yaşamayı sürdürebilirsiniz. Evet, bu kadar çok organ boşaltılacak olursa, kendinizi pek iyi hissetmeyebilirsiniz, verimli işlemeyeceksinizdir, hatta soyunuzu sürdürmeniz mümkün olmayabilir; ancak eğer kan kaybı vb. "bariz durumlar" göz ardı edilirse, bu organlar "hayati organlar" olmadıkları için, noksanlıklarında da hayatta kalmanız önünde pek engel yoktur.

Bu durumda, evrimin optimizasyon (en uygun koşula ulaşma) konusundaki becerisini görüyoruz: Evet, vücudunuzda daha az organ bulunarak varlığınızı sürdürebilirdiniz; ancak türümüz, evrimsel süreçte olduğu yerde, güvenli bir şekilde oturup kalmamıştır, sürekli olarak avlanmış ve av olmaktan korunmaya çalışmıştır. Bu kadar aktif bir yaşantı ile, oturduğumuz yerden organlarımızı eksiltmeyi kıyaslayamayız. Çünkü minimal koşullarda bu organlar olmadan yaşayabilecek olsaydınız bile, vahşi hayatta bu az sayıda veya eksik miktarlarda organ size yetmeyecektir.

Peki neden daha fazlası olmadı? İşte evrimin optimizasyon becerisinden kastımız tam da budur. Türün gereğinden fazla organa, dolayısıyla gereğinden fazla enerji sarfiyatına sahip olmasına izin vermeden, ortalama bir yapı-içerik kombinasyonunda sabitlemektedir. Bu sayede türler, sadece dış görünüşleri açısından değil, hücrelerinden organizmanın tamamına kadar her düzeyde yaşam alanlarına yüz binlerce yıl içerisinde adapte olabilmekte ve yavaş bir biçimde değişmektedirler. Evrimi etkileyici ve bu kadar güçlü bir doğa yasası kılan özelliklerinden biri de bu optimizasyondur.