Hayal Gücünü Kullanmak, Fobi Tedavisinde Oldukça Etkili!

Korku, insanlığın en temel ve en ilkel duygularından biridir. Genetik yapımızın vazgeçilmez bir parçasıdır ve binlerce yıldır evrimleşerek hayatta kalmamızın ana nedenlerinden biri olmuştur. Ancak aşırı korku ya da gündelik hayatın bir parçası olan şeylerden korkma durumu, kişinin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu durum, kişinin sosyal hayatına önemli bir engel teşkil edebilir ve günlük aktivitelerini sınırlayabilir. Peki, bir kişi kendi korkularının üstesinden nasıl gelebilir? Ya da gelebilir mi?

Colorado Boulder Üniversitesi ve Icahn Tıp Fakültesi araştırmacılarının gerçekleştirdiği beyin görüntüleme çalışması, hayal gücünün korku ve kaygı bozuklukları ile başa çıkmada yardımcı güçlü bir araç olabileceğini ortaya koyuyor. Ancak burada klasik anlamdaki "sadece olumlu düşün" yaklaşımından bahsetmiyoruz.

Havlayan bir köpeği, tüylü bir örümceği veya size korku veren bir tehdidi hayal edin. Bu hayale beyniniz ve vücudunuz gerçek bir tehditle karşı karşıya gibi tepki verir. Bunu güvenli bir ortamda tekrar tekrar hayal ettiğinizde ise kısa sürede beyninizin bu tehdide tepkisi azalmaya başlayacaktır. Colorado Boulder Üniversitesi'ndeki Bilişsel ve Duygusal Nörobilim Laboratuvarı'nın yöneticisi Tor Wager şöyle diyor:

Birçok insan, korku veya olumsuz duyguları azaltmanın yolunun iyi şeyler hayal etmek olduğunu varsayıyor. Aslında, daha etkili olabilecek şey tam tersi olabilir: Tehdidi hayal etmek, ancak olumsuz sonuçları düşünmemek.

1950'lerden beri klinisyenler, birinci basamak tedavi olarak m kullanıyorlar. Bu hastaların korkularıyla güvenli ve kontrollü bir ortamda yüzleşmelerini sağlıyor. Maruz bırakma terapisi, korkuya neden olan şeye güvenli bir ortamda tekrar tekrar maruz kalmayı içerir ve bu sayede korkunun kaynağını, bu kaynakla karşılaştığınızda hissettiğiniz tehdit duygusundan ayırmanızı sağlar.

Fakat bu yöntemin beyni nasıl etkilediği veya hayal gücünün nörolojik olarak gerçek deneyimlerle nasıl karşılaştırılabileceği hakkında çok az şey biliniyordu. Ayrıca, bazı koşulları yeniden oluşturmak zor olduğundan veya tehdit edici uyaranlar hastalar için çok bunaltıcı olabileceğinden bu terapi her zaman uygulanabilir değildi. Bu nedenle araştırmacılar korku ve hayal gücü arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamak için bir çalışma yürüttü.

Araştırmadaki 68 katılımcıya, belirli bir sesi duyduklarında rahatsız edici fakat acı vermeyen bir elektrik şoku uygulanarak bu sesi tehdit olarak ilişkilendirmeleri sağlandı. Katılımcılar sesten korkmayı öğrendikten sonra üç gruba ayrıldı: İlk gruba, şok almadan aynı sesleri tekrar dinleterek geleneksel maruz bırakma terapisi uygulandı. İkinci gruptan, aynı sesleri şok almadan hayal etmeleri istendi. Üçüncü gruba ise yine şok verilmeden sadece kuş cıvıltıları veya yağmur sesi gibi rahatlatıcı sesler hayal etmeleri söylendi.

Araştırmacılar, beyin aktivitesini ölçmek için fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) kullandılar. Tehdit edici sesleri hayal eden ve duyan gruplarda beyin aktivitesinin oldukça benzer olduğunu gözlemlediler. Özellikle sesleri işleyen işitsel korteks, öğrenilmiş korkuyla ilişkili nükleus akumbens ve risk sonrası beyne sinyal gönderen ventromedial prefrontal korteks bölgelerinde benzer aktiviteler görüldü.

Katılımcılar, sesleri tekrar tekrar duyduklarında veya hayal ettiklerinde adeta korkmayı bıraktılar; yani hayal edilen deneyim, gerçek deneyim kadar etkili oldu. Öte yandan, üçüncü grupta başka beyin bölgeleri aktive oldu, ancak ses ile elektrik şoku arasındaki olumsuz ilişki asla ortadan kalkmadı.

Pexels

Kısaca bu çalışma, korku yaratan şeyleri hayal etmenin, gerçek dünyada bu korkutucu şeylerle karşılaşmakla benzer bir etki yarattığını gösteriyor. Bu, insanların korkularını daha iyi kontrol etmelerine ve yönetmelerine yardımcı olabilir. Çalışmanın baş yazarı Marianne Cumella Reddan şöyle belirtiyor:

Eğer size zarar veren ya da olumsuz etkileyen bir anınız varsa hayal gücünüzü kullanarak bu anıyı yeniden şekillendirebilirsiniz. Bu, düşünme ve deneyimleme şeklinizi değiştirmeyi sağlar.

Bu sonuçlar, hayal gücümüzün duygusal deneyimlerimizi yönetmede ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Colorado Boulder Üniversitesi'nde Kognitif ve Duygusal Sinirbilim Laboratuvarı'nın yöneticisi Wager, şimdilik hayal ettiğiniz şeylere dikkat etmenizi öneriyor ve ekliyor:

Hayal gücünüzü ve hayal etmesine izin verdiğiniz şeyleri yönetin. Beyninizin deneyimlerden öğrendiklerini şekillendirmek için hayal gücünü yapıcı bir şekilde kullanabilirsiniz.

Tarih boyunca insanlar zorlukların üstesinden gelmek, yaratıcı fikirler geliştirmek ve beklenmedik çözümler bulmak için hayal güçlerini kullanmışlardır. Hayal gücümüzün bir sınırı yoktur. Bildiğimiz dünyayı aşarak yeni senaryoları kurabilir ve onları geliştirebiliriz. Albert Einstein'ın şu sözünü hatırlayın:

Hayal gücü bilgiden daha önemlidir. Çünkü bilgi sınırlıdır, oysa hayal gücü dünyayı kapsar.