Halüsinojen Maddeler ve Psikedelik Yaratıcılık: Beynimizi mi Kandırıyoruz, Kendimizi mi Kandırıyoruz?
/old/content_media/2c0320850a2d284a19636a02d01f907c.jpg)
Bu Makalede Neler Öğreneceksiniz?
AI ile Özet Oluşturabilirsiniz.- Psikedelik maddelerin yaratıcılık üzerindeki etkilerini inceleyen deneyde, katılımcılara aslında plasebo verildiği ve deneyin detaylı bir aldatmaca olduğu ortaya kondu.
- Araştırmacılar, katılımcıların beklentilerini artırmak için sahte denekler ve inandırıcı ortamlar kullanarak plasebo etkisini güçlendirmeyi başardı.
- Çalışma, psikedelik etkilerin bazı soyut algı ve duygudurum değişikliklerinin plasebo ile taklit edilebileceğini ancak gerçek halüsinojenik etkilerin plasebo ile oluşturulamayacağını gösterdi.
Psikedelik, yani "hayal gördüren" maddelerin yaratıcılık üzerindeki etkileri üzerine yapılan bir deney, aslında yaratıcı şekilde kurulmuş bir aldatmacaydı.
Otuz üç cesur gönüllü, psikedelik maddelerin yaratıcılık üzerindeki etkileri üzerine yapılan bir deneyde yer almayı kabul etti. Titiz tıbbi taramalardan geçtikten sonra, gönüllüler özel olarak hazırlanmış bir hastane odasına kabul edildi ve her birine 4 miligramlık dozlar halinde sentetik halüsinojen verildi.
15 dakika içinde algıda çarpıklık, duygudurum değişiklikleri ve bazen de endişe gibi farklı etkiler hissetmeye başladılar. Birçok katılımcı, daha önceki çalışmalarda orta veya yüksek dozda LSD ya da başka psikedelik maddeler alan insanlarda görülenden daha güçlü değişiklikler yaşadıklarını bildirdiler.
Sonunda, üç buçuk saat sonra deney sona erdi ve maddenin etkisi geçti. Baş araştırmacı gönüllüleri bir araya topladı ve her şeyin incelikle düşünülmüş bir aldatmaca olduğunu açıkladı. Aldıkları, sadece plasebo haplardı.
Bu muhteşem hikaye, Jay A. Olson öncülüğünde McGill Üniversitesi'nden araştırmacıların Psychopharmacology dergisinde yayımlanan makalesinden alındı. Buna “olmayan şeyle kafayı bulmak” deniyor: plasebo psikedelikler ve bağlamsal faktörler.
İyi Bir Aldatmaca İçin Sıkı Çalışıldı!
Makalede, araştırmacıların bu madde alımı çalışmasında inandırıcı bir atmosfer yaratmak ve plasebo etkisini kolaylaştırmak için nasıl büyük bir çaba harcadıkları da yer alıyor. Örneğin, çalışmanın yapıldığı Montreal Nöroloji Enstitüsü'ne geldikten sonra, katılımcıların hepsi beyaz giymiş çok sayıda araştırmacı (gerçekten ihtiyaç duyulandan daha fazla) tarafından karşılandı ve deney odası hastane güvenliği tarafından korundu. Bunların hepsi aslında gösterinin bir parçasıydı.
Araştırmacılar aynı zamanda bunun bir aldatmaca olduğunu bilen, ama katılımcıymış gibi davranan sahte denekler de kullandılar. Çalışma, her birinde yaklaşık 16 gerçek gönüllü ve yedi gizli sahte deneğin bulunduğu iki deney oturumundan oluşuyordu.
/old/content_media/4849c659b6a5febc56c1911ca903d63a.jpg)
Sahte denekler en başından itibaren farklı beklentiler oluşturmaya çalıştılar. Lobide beklerken, "Arkadaşım bu deneye geçen hafta katıldı ve muhteşem zaman geçirdiğini söyledi." gibi laflar ettiler. Deney sırasında, sahte deneklere gerçek katılımcıları "hızlandırmaları ve yönetmeleri" talimatı verildi - yani bu “madde etkisi”ni başkalarının onlara söylediği şekilde taklit edecek ve abartmak zorunda kaldılar.
Aldatmaca Ne Kadar Başarılıydı?
Bu dikkate değer ve muhtemelen bildirilen en ayrıntılı plasebo etkisi çalışması. Ama bu aldatmaca ne kadar işe yaradı? Yazarlar, gerçeği açıkladıktan sonra bazı katılımcıların hayrete düştüklerini söylüyorlar. Bununla birlikte, %35'i bilgi verilmeden hemen önce sorgulandıklarında plasebo aldıklarından “emin” olduklarını söyledi. Sadece %12'si gerçek bir psikedelik ilaç aldıklarından “emin” ve bu da aldatmacanın sadece kısmen başarılı olduğunu gösteriyor.
Katılımcılardan bazıları “psikedelik etkiler” anketinde çok güçlü şeyler hissettiklerini bildirdi. Ancak, bildirilen etkilerin “içgörü” ve “mutluluk” gibi daha soyut şeyler olduğunu fark ettim. Hiçbir katılımcı, güçlü doz bir yana, düşük doz LSD alımında bile görülen halüsinojenik maddelerin gerçek etkilerine (karmaşık ya da olmayan şeyleri görmek gibi) eşit bir şey yaşadıklarını bildirmediler.
Yani bana öyle geliyor ki, bu deney, yalnızca bazı “psikedelik” etkilerin ayrıntılı bir plasebo çalışması ile üretilebileceğini gösteriyor, hepsinin değil.
Son olarak, bu detaylı bir şekilde kurgulanmış hileli deney etik miydi? Olson ve diğer araştırmacılar, deneyden sonra tüm katılımcıların tamamen bilgilendirildiklerini ve aldatıldıklarını öğrendiklerinde bile verilerinin kullanılmasına izin verdiklerini söylüyorlar. Çalışma etik kurulundan gerekli onayı da aldı.
Çalışmanın herhangi bir şekilde etik dışı olarak adlandırılabileceğini düşünmüyorum, ancak bunun gibi çok fazla çalışma yürütmenin akıllıca olup olmayacağını merak ediyorum. Bu tür çalışmalar çok fazla yayımlanırsa, gönüllüler bu madde deneylerinden birinde olduklarından şüphelenebilir - bu da deneyin tüm amacını yerle bir edebilir.
Makalelerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu makalemizle ilgili merak ettiğin bir şey mi var? Buraya tıklayarak sorabilirsin.
Soru & Cevap Platformuna Git- Bilim Budur!16

- Mmm... Çok sapyoseksüel!11

- Tebrikler!5

- Güldürdü4

- Muhteşem!2

- İnanılmaz2

- Merak Uyandırıcı!1

- Grrr... *@$#1

- Umut Verici!0

- Üzücü!0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

- Çeviri Kaynağı: Discover Magazine | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09.06.2026 11:39:09tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: evrimagaci.org/s/8663
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçeizin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.