Halkalı Sinekkapan Kuşlarının Alın Yama Desenleri 37 Yılda %10 Küçüldü!

Uppsala Üniversitesi Ekoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Lars Gustafsson’nun yapmış olduğu çalışmaya göre, son otuz yedi yılda yaşanan iklim değişikliği, İsveç’in Gotland adasında yaşayan halkalı sinekkapan kuşlarının alınlarındaki beyaz yamanın %10 oranında küçülmesine neden oldu. 

Çalışma 1980 yılından beri, 15 kuşak boyunca, 10.842 adet halkalı sinekkapan (Ficedula albicollis) bireyinden toplanan veriler üzerine inşa edildi. 

Bu Yama Ne İşe Yarıyor?

Profesör Lars Gustafsson, hakemli dergi Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımlanan makalesinde, daha önceki çalışmalarında alınlarında büyük beyaz yamalar bulunan erkek halkalı sinekkapanların üreme konusunda avantajı durumda olduklarını tespit ettiklerini belirtiyor.

Yine daha önceki çalışmalara göre alınlarında büyük beyaz yamalar bulunan erkek halkalı sinekkapanlar daha güçlü bir vücut direncine sahip ve kanlarındaki parazit oranı son derece düşük. 

Suçlu, İklim Değişimi Olabilir!

Ancak son otuz yedi yıl içinde durumun değişme eğilimi gösterdiğini, nispeten daha küçük alın yamasına sahip erkek bireylerin giderek daha avantajlı duruma gelmeye başladığını belirten Lars Gustafsson, bu değişime farklılaşan iklimin neden olduğu kanaatinde. Zira son otuz yedi yıl içinde adadaki ortalama hava sıcaklığı 1,5 derece artmış durumda.

Alın yaması boyutundaki evrimsel değişiklikleri, nicel ve genetik modeller kullanılarak hesaplıyoruz. Bireysel düzeyde toplanan veriler ve çevresel bileşenler sayesinde yama büyüklüğünde gözlenen fenotipik düşüşü anlayabiliyoruz. Aldığımız sonuçlar bu kuşların hızlı bir evrim geçirmekte olduğunu gösteriyor.

Lars Gustafsson’a göre, bu çalışmayı bir sonuçtan çok açılan bir pencere olarak görmek gerekir. Yerel iklim değişikliğinin tetiklediği bu son derece hızlı doğal seçilimin mekanizması tam olarak açıklanabilmiş değil. Bunu anlamak için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç var. 

Teşekkür: Bu yazımızı hazırlayan Hamdi Özyurt'a teşekkür ederiz.