Gizli Koronavirüs Enfeksiyonları Yeni Salgınların Patlak Vermesine Neden Olabilir!

Koronavirüs salgını dünya çapında arttıkça, araştırma ekipleri de önemli bir epidemiyolojik bulmacayı çözmek için yarışıyorlar: Enfekte olmuş kişilerin ne kadarının semptomları hafif veya hiç yok ve bu insanların ne kadarı virüsü başkalarına taşıyorlar? Bu gizli vakalarla ilgili ilk tahminlerden bazıları, tüm enfeksiyonların yaklaşık %60’ını temsil edebilecekleri yönünde.

Birçok bilim insanı hiçbir semptomu olmayan gizli vakaların tespit edilmemiş bir havuz oluşturduğundan şüpheleniyor, çünkü enfekte olan insan sayısındaki artış bilinen COVID-19 vakalarıyla bağdaştırılamıyor ve bu insanlar salgın noktalarına da seyahat etmiyorlar. Hafif enfeksiyonu olan çoğu insan tıbbi yardım alacak kadar hasta hissetmiyor ve muhtemelen sıcaklık kontrolü gibi tarama yöntemlerini geçemiyorlar, bu yüzden fenomenin boyutu ve virüs bulaşmasındaki rolü anlaşılamıyor.  Minnesota Üniversitesi’nin Minneapolis’teki Enfeksiyon Hastalıkları Araştırma ve Politika Merkezi direktörü Michael Osterholm şöyle diyor:

Hastalık belirtisi göstermeyen veya hafif hasta olan vakaların oranını bilebilmek için bu özel salgını neyin tetiklediğini anlamamız gerçekten çok önemli olacak.

Bu durum, bildirilmeyen vakaların sayısını araştıran gruplardan farklıdır. Yetkililer yeterince test yapmadıkları için tanı koyulamamasının yanısıra, insanların virüsü kuluçkaladığı, ancak henüz belirti göstermediği “klinik öncesi vakalar” da gözden kaçırılmaktadır. 

 Çin ve ABD’deki bir araştırma ekibi, gizli enfeksiyonların kapsamını ölçmek için salgının merkez üssü olan Çin’in Hubei eyaletindeki Wuhan’ın sağlık komisyonuna bildirilen 26.000 laboratuvar onaylı vakanın klinik verilerini kullanarak bir model geliştirdi.

Tespit Edilememiş Vakalar

6 Mart 2020 tarihinde çevrimiçi olarak yayınlanan bir araştırmanın ön baskısında, araştırmacılar 18 Şubat 2020 tarihine kadar Wuhan’da yetkililerin bilmediği 37.400 enfekte olmuş kişi olduğunu öne sürüyor. Bildirilmeyen vakaların çoğu, semptomları hafif olan veya hiç semptomları olmayan, fakat yine de enfeksiyonu bulaştırabilecek kişiler olduğu düşünülüyor. Araştırmayı yürüten, Wuhan’daki Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden bir halk sağlığı uzmanı olan Wu Tangchun şöyle diyor:

En ihtiyatlı tahminimize göre, enfekte olmuş bireylerin en az %59’u test edilmeden dışarıdaydı ve başkalarını enfekte ettiler. Bu, virüsün neden Hubei’de bu kadar hızlı bir şekilde yayıldığını ve nasıl şu anda dünya çapında dolaştığını açıklayabilir.

Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu’nda bir hastalık modelleyicisi olan Adam Kucharski şöyle diyor:

Ekibin elde ettiği sonuçlar, çok daha küçük veri setlerine dayanan başka birçok araştırmanın da tahminleri arasında. Bu, elimizdeki en iyi veri setinin en son analizi ve yöntemimiz oldukça sağlam.

Ancak bu model, toplumdaki herkesin başka herhangi biriyle iletişim kurma fırsatının eşit olduğunu varsayıyor. Atlanta’daki Georgia State Üniversitesi’nden matematiksel epidemiyolog Gerardo Cowell şöyle diyor:

Gerçekte, küçük bir kesimle etkileşim kurma şansınız daha fazla, örneğin aileniz, arkadaşlarınız ve iş arkadaşlarınız.

Homojen bir karışım söz konusu olduğunu varsayarak, Cowell’e göre model muhtemelen enfeksiyonun yayılım hızını olduğundan fazla tahmin ediyor ve hafif semptomu olan veya hiç semptomu olmayan enfeksiyon sayını abartıyor. Buna rağmen, Cowell, elde edilen sonuçların beklenen sonuçlarla aynı oranda olduğunu belirtiyor.

Baltimore Sun

Kanıtlar

Başka bir araştırma, 2020’nin şubat ayının başlarında Wuhan’dan tahliye edilen, tekrar tekrar test edilen ve virüs ve semptomlarını gözlemlemek adına izlenen 565 Japon vatandaşına odaklandı. 13.03.2020 tarihinde International Journal of Infectious Diseases dergisinde yayınlanan bir makalede, Japonya’daki bir ekip, tahliye edilenlerin 13’ünün enfekte olduğunu ve %4 veya %31’inde hiçbir semptom oluşmadığını bildirdi. Gerardo Cowell şöyle diyor:

Ancak büyük olasılıkla hastalık belirtisi göstermeyen vakalar için belgelenmiş en iyi kanıt, 2020 şubat ayının başında Japon sularındayken COVID-19 gözlemlenen Diamond Princess yolcu gemisi.

Gemi karantinaya alındı, 3711 yolcu ve mürettebat birçok kez test edildi ve yakından gözlemlendi.

Cowell’in 12 Mart 2020 tarihinde Eurosurveillance’da yayınlanan modelleme çalışması, Diamond Princess gemisinde enfekte olan yaklaşık 700 kişinin aşağı yukarı %18’inin hiçbir zaman semptom göstermediğini belirtiyor. Cowell, yaşlı nüfusun fazla olduğunu belirterek şöyle diyor:

Unutmamalısınız ki bu, özel bir nüfus grubudur.

Yaşlı insanlar, yeni koronavirüs ile enfekte olduklarında iyileşme sürecinde daha başarısız oluyorlar. Bu yüzden Cowell, genel bir popülasyondaki hastalık belirtisi gözlemlenmeyen enfeksiyonların oranının Japon ekibinin bildirmiş olduğu %31’e yakın olabileceğinden şüpheleniyor.

Cowell, çeşitli araştırmaların sonuçlarını dikkate alarak, belirti göstermeyen veya semptomları hafif olan vakaların kombinasyonunun tüm enfeksiyonların yaklaşık %40-50’sini temsil ettiğini düşünüyor.

Boston University

Viral Yayılma

Peki hafif semptomları olan veya hiçbir semptomu olmayan insanlar başkalarını enfekte edebilir mi? 8 Mart 2020’de yayınlanan bir çalışmanın ön baskısında, Alman bir araştırma ekibi, bazı COVID-19 hastalarının, semptomlarının hafif olduğu hastalığın başlarında boğazlarında yüksek düzeyde virüs bulunduğunu gösterdi. Araştırmacılara göre viral yayılma olarak adlandırılan bu durum, patojenin öksürük veya hapşırma yoluyla kolayca serbest bırakılabileceğini ve başkalarına yayılabileceğini gösteriyor.

Çin’deki bir başka ekip, hasta olduktan hemen sonra COVID-19’lu 17 kişide yüksek viral bulgu tespit etti. Araştırmacılar, The New England Journal of Medicine dergisinde hiçbir semptom geliştirmeyen vakaların da semptom geliştiren vakalarla benzer oranda virüs yayabildiklerini kanıtladı. Osterholm şöyle diyor:

Bunlar, hastalığın farklı aşamalarındaki viral yayılma derecesinin ilk ayrıntılı analizleridir. Elde edilen veriler birçok bilim insanının şüphelendiği şeyi doğruladı: Enfekte olmuş bazı kişiler “hafif semptomları olduğunda” da, hiç semptomları olmadığında da oldukça bulaştırıcı olabiliyorlar.

İlaveten, bu sorunun ölçeğinin hala belirsiz olduğunu vurguluyor.

Birçok bilim insanı, virüse karşı bir hassasiyetlerinin olmamasının, çocuklarda umursamazlığa yol açabileceğinden de korkmakta. Çin’de 700’den fazla enfekte çocukla yapılan bir araştırmada, %56’sının hafif semptomlarının olduğu veya hiç semptomları olmadığı bulundu.

 Araştırmacılara göre, eğer bulgular geçerliyse, salgını besleyen bu gizli vakaları azaltmak için acil önlemler alınması gerekiyor. Okulların kapatılması, halka açık toplantıların iptal edilmesi, insanların evde kalması ve kamusal alanlardan uzak durmaları araştırmacılar tarafından önerilmekte. Cowell şöyle diyor:

Virüsün yayılmasını engellemenin tek yolu, güçlü sosyal mesafelendirme önlemleri uygulamaktır.