Gergedan böceği (Oryctes nasicornis)

Gözlem Bilgileri

Ülkemizin neredeyse her bölgesinde görülebilen ve zaman zaman medyada oldukça yer bulabilen bir tür olan Gergedan böceği (Oryctes nasicornis)'ni 7 Ağustos 2017 tarihinde Sakarya'nın Karasu ilçesinde gözlemledik.

Tanım ve Genel Bilgiler

Gergedan böceği (Oryctes nasicornis), yaklaşık olarak 20-60 milimetre uzunlukta olan ve Avrupa'da bulunan en büyük böceklerden biridir. Kanat örtüsü (elytra) sırlı görünümde kırmızımsı kahverengi iken baş ve pronotum (böceklerde birinci toraks segmentinin sırt bölgesi) biraz daha koyu renklidir. Gövdenin alt tarafı ve bacaklar uzun kızıl kıllarla kaplıdır. Seksüel dimorfizm (bir türün erkek ve dişi eşeyleri arasında gövde boyutu ve şekli, renk veya desen bakımından farklılıklar görülmesi) görülen bir türdür. Dişilerde boynuz bulunmazken, erkeğin baş bölümünde uzun kavisli bir boynuz bulunur.

Gökhan Eren

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

İlk olarak taksonominin babası sayılan meşhur İsveçli doğa bilimci Carl Linnaeus tarafından tanımlanmış olan Gergedan böceği (Oryctes nasicornis), Coleoptera takımının Scarabaeidae ailesinin Dynastinae alt-ailesine ait bir türdür.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Avrupa ve Asya'dan Kuzey Afrika'ya kadar dağılımı olan Palearktik bir türdür. Larvalar, çürümüş ahşap ve ağaç kütüklerde bulunabilir.

Gökhan Eren

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Palearktik bölgede oldukça yaygın olan gergedan böceğinin kaçak avcılar tarafından toplanarak ticaretinin yapılması, bu ve bunun gibi türlerin populasyonu için tehdit oluşturabilmektedir. Medyada gördünüz bu tarz haberlere lütfen itibar etmeyiniz.

Davranış ve Etoloji

Gergedan böcekleri, vücut ağırlığının 850 katına kadar ağırlık taşıyabilen, dünyadaki en güçlü böceklerdendir. Oryctes nasicornis 6 cm'ye kadar ulaşabilen boyutuyla en küçük Gergedan böceklerinden olmasına rağmen, hala Avrupa'da bulunan en iri böceklerden biridir. Larvalar 60-100 milimetre uzunluğa ulaşabilirler. Erişkinlerin boyutu larva aşamasındaki besinlerin kalitesi ve bolluğundan etkilenebilir. Larva aşamasında gelişmesi yaklaşık iki yıl süren erişkinler, mart ile mayıs ayları arasında ortaya çıkar ve sıcak akşam karanlığında hareketli bir şekilde uçarlar ve üreme alanlarını ararlar. Gergedan böcekleri, larva safhalarında biriken birkaç haftalık yaşam rezervini tüketerek kısa ömürleri boyunca beslenmezler.

Gökhan Eren

Mamut yaban arısı (Megascolia maculata), Gergedan böceği larvalarının bir parazitidir. Dişi yaban arısı yumurtalarını, Gergedan böceği larvalarının içine bırakır. Bırakılan yumurtalardan çıkan yaban arısı larvaları, Gergedan böceği larvalarıyla beslenir.

Diyet ve Metabolizma

Larvalar, çürümüş ahşap ve ağaç kütüklerinde gelişimlerini sürdürürler. Erişkin bireyler ise beslenmezler.

Gökhan Eren

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Bitkilere ve insanlara herhangi bir zararı olmayan gergedan böceği, Türkiye'de hemen hemen her bölgede görülebilen yaygın bir tür olmasına rağmen medyada zaman zaman değerli ve nadir bir böcek olduğu iddia edilmektedir. Gergedan böceğinin kaçak avcılar tarafından toplanarak ticaretinin yapılması, bu ve bunun gibi türlerin populasyonu için tehdit oluşturabilmektedir. Medyada gördünüz bu tarz haberlere lütfen itibar etmeyiniz.