Genetik Araştırmalar Huzursuz Bacak Sendromu için Muhtemel Tedaviler Olduğuna İşaret Ediyor!

Bilim insanları genellikle belli bir yaşın üstünde görülen bir durum olan huzursuz bacak sendromunun sebebine dair genetik ipuçları keşfetti. Bu keşif, hastalığa yakalanma riski olan kişileri saptamaya ve muhtemel tedavi yollarını belirlemeye yardımcı olabilir.

Huzursuz bacak sendromu, bacakta böcekler geziniyormuş gibi nahoş bir hisse ve bacakları hareket ettirmek için yoğun bir dürtüye yol açabilir. Bazı insanlar bu belirtileri ara sıra yaşarken bazıları da her gün deneyimler. Semptomlar genellikle akşam ya da gece vakti kötüleşerek uykuya dalmaya ciddi bir şekilde engel olabilir.

Her on yetişkinden birinin deneyimlediği, ancak bunların yalnızca %2 ya da %3'ünün tıbbi yardıma başvuracak kadar etkilendiği huzursuz bacak sendromu, nispeten sık görülen bir sendrom olmasına rağmen sebepleri hakkında çok az şey bilinmektedir. Bu sendroma sahip insanlarda nedeni bilinmeyen bir şekilde depresyon, anksiyete, kalp hastalıkları, hipertansiyon ya da diyabet gibi başka rahatsızlıklar da sıklıkla görülmektedir.

Daha önceki çalışmalar 22 genetik risk lokusu, yani genomumuzun bu durumun gelişme riskinin artmasıyla bağlantılı değişiklikler içeren bölgeler keşfetmişti. Ancak hâlâ, genetik imzalar gibi hastalığı objektif bir şekilde tanılamada kullanılabilecek hiçbir "biyobelirteç" bulunmamakta.

Durumu daha da ayrıntılı olarak araştırmak için, Helmholtz Münih Nörogenomik Enstitüsü, Münih Teknik Üniversitesi İnsan Genetiği Enstitüsü (TUM) ve Cambridge Üniversitesindeki araştırmacılar tarafından yönetilen uluslararası bir ekip, üç genom çapında ilişkilendirme çalışmasından elde edilen verileri toplayarak analiz etti. Bu çalışmalar, huzursuz bacak sendromu olan kişilerde daha sık görülen genetik farklılıkları araştırmak için sendromdan mustarip olan ve olmayan kişilerin DNA'larını karşılaştırdı. Ekip, verileri birleştirerek 100.000'den fazla sendromlu ve 1,5 milyondan fazla sendromsuz kişi ile güçlü bir veri kümesi oluşturabildi. Cambridge Üniversitesi'nde çalışan ve yazarlardan biri olan Dr. Steven Bell şunları söylüyor:

Bu çalışma, bu yaygın ancak yeterince anlaşılmamış duruma odaklananların en kapsamlısı. Huzursuz bacak sendromunun genetik temelini anlayarak, onu yönetmenin ve tedavi etmenin daha iyi yollarını bulmayı ve imkanlarımız dahilinde Dünya çapında etkilenen milyonlarca insanın hayatını iyileştirmeyi umuyoruz.

Ekip, 140'ın üzerinde yeni genetik risk lokusu tanımlayarak, X kromozomundaki üçlü de dahil olmak üzere bilinen sayıyı 164'e çıkardı. Araştırmacılar sendrom kadınlarda erkeklerden iki kat daha yaygın olmasına rağmen, erkeklerle kadınlar arasında güçlü bir genetik farklılık bulamadılar. Bu da genetiğin ve çevrenin (hormonlar da dahil) karmaşık bir etkileşiminin gerçek dünyada gözlemlediğimiz cinsiyet farklılıklarını açıklayabileceğini gösteriyor.

Ekip tarafından tanımlanan genetik farklılıklardan ikisi, sinir ve beyin fonksiyonu için önemli olan ve sırasıyla glutamat reseptörleri 1 ve 4 olarak bilinen genler. Bunlar potansiyel olarak perampanel ve lamotrijin gibi antikonvülzan benzeri mevcut ilaçlar tarafından hedeflenebilir veya yeni ilaçlar geliştirmek için kullanılabilir. Erken deneyler, huzursuz bacak sendromuna sahip hastaların bu ilaçlara olumlu tepkiler verdiğini zaten kanıtlamış bulunuyor.

Araştırmacılar, on vakanın dokuzunda şiddetli huzursuz bacak sendromuna sahip olma ihtimalinin daha yüksek olduğu kişileri doğru bir şekilde belirlemek için yaş, cinsiyet ve genetik işaretleyiciler gibi temel bilgileri kullanmanın mümkün olabileceğini söylüyor.

Huzursuz bacak sendromunun genel sağlığı nasıl etkileyebileceğini anlamak için araştırmacılar neden-sonuç ilişkilerini incelemek adına genetik bilgiyi kullanan Mendel randomizasyonu adlı bir teknik kullandılar ve araştırmanın sonucunda, sendromun diyabet geliştirme riskini artırdığı ortaya çıktı.

Dopamin seviyesinde düşüşe yol açabileceği için kandaki düşük demir seviyesinin huzursuz bacak sendromunu tetiklediği düşünülse de araştırmacılar demir metabolizmasıyla ilişkili güçlü genetik bağlantılar bulamadı. Ancak, yine de bunu bir risk faktörü olmaktan tamamen çıkaramayacaklarını da söylediler. Münih Teknik Üniversitesinde çalışan ve araştırmanın yazarlarından biri olan Profesör Juliane Winkelmann şunları söylüyor:

İlk kez huzursuz bacak sendromu riskini tahmin etme kabiliyetine ulaştık. Uzun bir yolculuk oldu, ancak şimdi hastalarımızda bu durumu sadece tedavi etmekle kalmayıp önleme yetisine de sahibiz.