Erken İnsansılar Et Yemeye Sanılandan Erken Başlamış Olabilir: Orangutanlar Alet Kullanarak Balık Avlayabiliyor!

Orangutanlar ağaç üzerinde hareket etmek konusunda olduklarının aksine, yüzme konusunda berbattırlar. Buna rağmen, Endonezya adalarında araştırma yapan bilim insanları son derece şaşırtıcı bir gerçekle karşılaştılar: Bu uzun kollu kuyruksuz maymunlar su kenarlarında avlanıyorlar ve hatta "balık tutup" onları yiyorlar!

Toronto'da bulunan York Üniversitesi'nden antropolog Anne Russon'ın 2011'de Amerikan Fiziksel Antropoloji Derneği'nin toplantısında ilan ettiği rapora göre Borneo'da yaşayan orangutanlar kıyılara vuran balıkları veya sığ sulardaki kedibalıklarını yakalayarak yiyorlar.

Russon ve ekibi 2 yıl boyunca bu ormanlarla dolu adalarda orangutanları incelediler ve birkaç sefer onların sopalarla kedibalıklarını avladıklarını gördüler. Üstelik kullandıkları yöntem de oldukça ilginç: orangutanlar bir sopa yardımıyla suyu karıştırıyorlar ve kedibalıklarını korkutuyorlar. Korkuyla kaçmaya çalışan balık, orangutanın sopayı ustaca kullanmasından ötürü karaya doğru kaçmaya çalışıyor ve onun ellerine atlamış oluyor! Russon şöyle söylüyor:

Eğer orangutanlar bunu yapabiliyorsa, erken insansılar da (hominidler) alet kullanarak balık yakalamış olabilirler.

Her ne kadar orangutanlar tek başlarına balık tutuyor olsalar da, Russon birkaç sefer çiftler halinde avlanan orangutanlar gözlediklerini belirtiyor. Bir defasında orangutanlardan biri balığı yakalarken, diğerinin de ona yaklaşıp yiyeceğine yaltaklandığını gözlemişler. Russon, bu ikinci orangutanın diğerinin nasıl sucul avları yakaladığını öğrenmeye çalıştığını düşünüyor.

Güney Afrika'daki Cape Town Üniversitesi'nden David Braun, orangutanlarda yapılan bu gözlem, 2.5 milyon yıl kadar önce Homo cinsi henüz evrimleşmemişken yaşayan erken insansıların da, balık da dahil olmak üzere et yedikleri görüşünü güçlendirdiğini söylüyor. Antropologlar arasındaki yaygın görüş, insana giden soy hattında et tüketiminin Homo cinsiyle başladığı yönündeydi. Bunun beyin evrimini tetiklediği düşünülüyor. Yeni bulgular, et tüketiminin çok daha erken dönemlerde başlamış olabileceğini düşündürüyor.

Balık, kırmızı etten bile daha fazla yağ asidi içeriyor ve bu kimyasallar beyin gelişimi için büyük önem taşıyor. Arkeolojik veriler içerisinden son derece güvenilir olanları bizleri (modern insanları) da içeren Homo cinsinin 2 milyon yıl kadar önce kesinlikle balık avladığını gösteriyor.

Russon ve arkadaşları Borneo'daki orangutanların doğal davranışlarını 2004-2006 yılları arasında gözlediler. 2007 senesinde ufak bir göleti kedibalıklarıyla doldurdular ve her gün, orangutanların bu göleti ziyareti kayda aldılar. Orangutanlar, bu gözlemler sırasında 17 defa göletlerden balık topladılar (bazıları önceden hazırlanan göletten, bazıları ise diğer göletlerden) ve her seferinde hiçbir tereddütte bulunmadan avlarını yiyiverdiler. Bu kuyruksuz maymunlar, hem önceden hazırlanan gölette, hem de diğer göletlerde kedibalıklarını dürtmek için sopalar kullandılar.

Balık avlamak primatlar arasında çok yaygın olmasa da, yine de görülebiliyor. Russon'un söylediğine göre şempanzeler de zaman zaman göletlerden balık avlıyorlar. Makaklar ve babunlar gibi bazı maymunlar çok iyi yüzebiliyorlar ve elleriyle balık avlayabiliyorlar. Russon şöyle söylüyor:

Orangutanlarla ilgili etkileyici olan, zamanlarının çoğunu ağaçlar üzerinde geçirmeleri ve hiç yüzme ihtiyacı duymamalarıdır. Eğer suya girecek olurlarsa ağır bir taş gibi batıverirler. Orangutanların bu balık avlama çabaları, denizel yiyeceklerin sadece insanlar için değil, diğer tüm kuyruksuz maymunlar için besin değerinin önemini vurguluyor. Borneo'daki orangutanlar, kıyılarda ve göletlerde elleriyle balık yakalayabileceklerini şans eseri keşfetmiş olabilirler. Bu hayvanlar, sonrasında sopa kullanımını da tutması zor olan kedibalıklarını avlamak için kullanmayı öğrenmiş olabilirler.

Russon'un söylediğine göre antik insansılar da büyük oranda aynı şeyi yapmıştır. Şans eseri balık avlamaktan, isteyerek balık avlamaya doğru kendilerini geliştirmişlerdir.