Dişler Aslında Kemik mi? Dişler Nasıl Gelişir?

İnci gibi beyaz dişlerinize bakım yapmak, ağzımızdaki kemik çıkıntılarını cilalamak gibi hissettirebilir. Dişleriniz kemiklerinizle aynı renkte ve kemikler gibi dışı sert ve içi süngerimsi yapıdadır. Ancak dişleriniz de kemik sayılır mı?

Dişler ve kemikler birçok ortak özellik taşımalarına rağmen, bu ikisini birbirinden ayıran bazı temel farklar vardır. Bu yüzden dişler, kemik olarak nitelendirilmezler.

Öncelikle, kemiklerin yüzeyi çoğunlukla kolajenden oluşur. Diş yüzeylerinde ise doğal bir kalsiyum fosfat minerali olan hidroksiapatitten meydana gelen ve dişi koruyan bir diş minesi tabakası bulunur.^[1] Şaşırtıcı bir şekilde diş minesi kemikten, hatta çelikten bile daha sert olmasına rağmen bunlardan çok daha kırılgan bir yapıdadır. Yani, diş minesini çizmek son derece zor, kırıp parçalamaksa oldukça kolaydır. Ancak kemiklerin aksine, diş minesi kendisini onaramaz. Daha önce National Health Service'de diş hekimliği yapmış olan Ollie Jupes, IFLS'a şunları söylüyor:

Diş minesi, ameloblast adı verilen muhteşem hücrelerden oluşur. Bu hücreler mineyi oluşturmayı bitirdikleri anda ölür. Bu nedenle, diş minesi kendisini onaramaz ya da yeniden oluşturamaz.

Wikimedia Commons

Ayrıca, kemiklerin dış katmanının altında süngerimsi bir kemik tabakası bulunurken, diş minesinin altında "dentin" adı verilen bir tabaka vardır. Jupes, dentin tabakasının dayanıklılık bakımından kemiğe benzediğini ancak kemiklerin aksine kendini yenileyemediğini belirtiyor. Sözlerine şöyle devam ediyor:

Diş hekimleri işte bu noktada devreye giriyor. Dentin tabakası içerisinde sinir uçları ve sıvı barındıran mikroskobik kanallarla kaplıdır. Böylece dişleriniz çürüdüğünde acı hissedebilirsiniz.

Sonuç olarak, başta da belirttiğimiz gibi, dişler kemik değildir. O halde dişler nasıl gelişir?

Dişler Nasıl Gelişir?

Dişler, henüz insanlar doğmadan önce gelişmeye başlar. Bebekler doğduklarında süt dişleri diş etlerinin altında gelişmeye devam eder. Süt dişleri bir yıl içerisinde çıkmaya başlar.

Altıncı yaştan itibaren çocukların hem süt dişleri hem de kalıcı dişleri çıkmaya hazırdır. Bütün kalıcı dişler çıktığı zaman, diş çıkarma süreci tamamlanır. Düşen ya da kırılan dişlerin yerine yenisi çıkmaz. Yine de bilim insanları, dişleri yeniden çıkarmanın yollarını aramaktadır.^[2]

Wikimedia Commons

Öte yandan kemikler, insan hayatı boyunca kendilerini onarmaya ve yenilemeye devam eder. Böylece çocukların boyunun uzayabilmesi için iç içe geçmiş kemik parçalarından oluşan kemik yapılarına gerek kalmaz.

Yani dişlerin ve kemiklerin gelişim süreçleri de oldukça farklıdır.