Daha Fazla Tohum Türü Dağıtan Kuşların Evrimsel Başarısı da Daha Yüksek!

Çiçek üreten bitki türlerinin %70'inden fazlası, tohumlarını dağıtmak için kuşlara bağımlıdır. Kuşlar, çok çeşitli farklı bitkilerden elde edilen meyvelerle beslenir ve kuş-bitki etkileşimleri, karmakarışık bir ağ gibidir.

Brezilya'daki São Paulo Üniversitesi Biyolojik Bilimler Enstitüsü'nde (IB-USP) yürütülen bir araştırma, her kuş türünün evrimsel kararlılığının, bu ağ içinde işgal ettiği konuma bağlı olduğunu gösteriyor.^[1] Ayrıca bu kararlılık, potansiyel ortak etkileşilebilecek bitki türlerinin sayısı ve merkeziliğine bağlı olarak ve sürdürdüğü ağ bağlantılarının sayısına bağlı olarak adım adım artıyor.

Çalışma, São Paulo Araştırma Vakfı - FAPESP tarafından finanse edildi ve Science dergisinde yayınlandı. Makalenin ilk yazarı Gustavo Burin, Agência FAPESP'e verdiği demeçte şöyle diyor:

Bir ağda daha merkezi konumları işgal eden, daha fazla bağlantısı olan kuş türleri, makroevrimsel açıdan daha istikrarlı olma eğilimindedir.

Burin'e göre, tür etkileşimleri ve onların evrimsel dinamikleri arasındaki bu korelasyonu kurmak çok büyük bir zorluktu; çünkü tamamen farklı zaman ölçeklerinde meydana gelen iki sürecin (tohumların dağılması ve evrim sürecinin) bir arada analizini gerektiriyordu. Tohum yayılımı yıllık olarak gerçekleşirken, evrim milyonlarca yıl boyunca yaşanır. Burin şöyle diyor:

Bunun üzerinde dört yıl boyunca çalıştık ve 29 tohum yayma ağına ait 468 kuş türüne ilişkin verileri entegre ettik. Bir kuş türünün bitki türleri ile ne kadar çok bağlantı kurduğunu, evrimsel şansının o kadar büyük olduğunu gösterdik. Daha doğrusu, bir kuş türünün evrimsel kararlılığı ne kadar yüksekse, kuş türlerinin oluşturduğu etkileşimlerin sayısı ve modeliyle ölçülen bir tohum yayma ağındaki göreceli önemini gözlemleme şansımız o kadar artar.

Bir ağda merkezi konumları işgal eden türlerin iki önemli özelliği vardır: ya daha uzun yaşarlar ya da nispeten kısa bir sürede birçok türü biriktiren gruplara aittirler, böylece bir tür yok olursa onun yerini benzer birçok başka tür alır.

Brezilya'ya özgü kuşlar arasında, uzun ömürlü türlere örnek olarak Kızıl karınlı ardıç kuşu (Turdus rufiventris) ve Sayaca tanager (Thraupis sayaca) dahildir. Burin şöyle anlatıyor:

Burada, kuş türlerinin evrimsel başarısında bitkilerle etkileşimin önemini vurguluyoruz, ancak tohumlarını yaymak için daha fazla kuş türüne güvenen bitkilerin çoğalma ve hayatta kalma olasılıklarının daha yüksek olması anlamında, tersi de doğru olabilir. Yaşam alanında yayılan bir omurgalı varken, tohumlar bitkiden onlarca kilometre uzağa taşınması mümkündür.

Bu mekanizma, mevsimsel değişikliklere daha az maruz kalan ılık ve ıslak bölgelerde daha yoğun ve etkilidir. Dünyanın başlıca hayvan ve bitki biyoçeşitlilik noktalarının Kolombiya'nın Amazon bölgesinde ve Güneydoğu Asya'da olması tesadüf değildir.

Çalışma, ekolojik verileri, matematiksel ve hesaplamalı modellemeyi ve karmaşık ağ analitiğinden türetilen analitik araçları birleştirdi. Diğer ortak yazarlar Paulo Guimarães Jr. ve Tiago Quental'dir.