COVID-19 mRNA Aşıları Miyokardit Gibi Kalp Hastalıklarına Neden Oluyor mu?

Amerikalı'da Aralık 2020 ile Haziran 2022 arasında 590 milyon dozdan fazla COVID-19 aşısı yapıldı.^[1] ABD tarihindeki en yoğun güvenlik izleme sistemi, kalp kası iltihabı olan miyokardit de dahil olmak üzere çok nadir görülen COVID-19 aşı yan etkilerinin bile tespit edilmesini mümkün kıldı. Verilerin göstediği sonuç oldukça açıktır: COVID-19 hastalığının miyokardite neden olma olasılığı aşılardan çok daha yüksektir; bu da aşıların kalp sağlığını koruduğu anlamına gelmektedir.

Ulusal Kalp, Akciğer ve Kan Enstitüsü (NHLBI) Kardiyovasküler Bilimler Bölümü'nde program görevlisi olan Jerome Fleg, kalp hastalıkları üzerine araştırmaları denetlemekte ve yürütmektedir. COVID-19 pandemisi sırasında Fleg, dikkatini SARS-CoV-2 enfeksiyonunun miyokardit de dahil olmak üzere kalp üzerindeki etkilerine çevirmiştir. Fleg ile COVID-19 hastalığı ve aşılarla bağlantılı miyokardit riski hakkında konuştuk.

Miyokardit nedir?

Miyokardit, kalp kasının iltihaplanmasıdır. Kalbin duvarları iltihaplanır, bu da kalbin pompalama hareketini zayıflatır ve düzensiz kalp ritimlerine, kalp yetmezliğine ve diğer komplikasyonlara neden olabilir. COVID-19 dahil olmak üzere viral enfeksiyonlar çoğunlukla neden olur, ancak diğer hastalıkların yanı sıra bazı ilaçlar ve toksinler de miyokardite neden olabilir.^[2]

Miyokarditin en yaygın semptomları göğüs ağrısı, ateş, yorgunluk, nefes darlığı ve hızlı veya düzensiz nabızdır. Bazı kişilerde semptomlar çok az olabilir veya hiç olmayabilir. Miyokardit ile bağlantılı ciddi sorunlar arasındaysa göğüs ağrısı, aritmiler, nefes almada güçlük, ayak bileği veya bacakta şişme ve bayılma yer alır. Ne yazık ki kalp kasındaki iltihaplanma, kalp yetmezliği, şok veya ölüm gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Miyokardit genellikle damardan verilen sıvılar, steroid tedavisi ve kalp ritmi veya pompalama işlevi bozukluklarını tedavi etmek için ilaçlar dahil olmak üzere destekleyici bakım ile kendiliğinden geçer. Tedavi, genellikle hastanede verilir. SARS-CoV-2 gibi bir virüsün neden olduğu daha ciddi miyokardit vakalarında, insanların bir veya iki hafta hastanede (genellikle yoğun bakım ünitesinde) kalması gerekebilir.

COVID-19, miyokardite neden olabilir mi?

Miyokardit, SARS-CoV-2 enfeksiyonunun nadir görülen bir komplikasyonudur. Bunun ne sıklıkla gerçekleştiğini tam olarak bilmiyoruz; ancak bir çalışmada miyokarditin COVID-19 testi pozitif çıkan her 1.000.000 kişiden yaklaşık 40'ını etkilediği tahmin edilmektedir. Ancak miyokardit, COVID-19 nedeniyle hastaneye yatırılan hastalarda çok daha yaygındır (100.000'de 226).^[3]

Bazı gruplarda COVID-19 kaynaklı miyokardit gelişme riski daha yüksektir. Olası veya doğrulanmış miyokarditi olan 51 hastanın analizi, miyokardit vakalarının %70'inin erkek olduğunu ve ortalama yaşın 56 olduğunu göstermiştir. Çoğunun yüksek tansiyon, diyabet veya obezite gibi ciddi COVID-19 hastalığı riskini artıran başka sağlık sorunları da vardır.^[4]

COVID-19 aşıları miyokardite neden olabilir mi?

Evet, ancak bu nadirdir ve semptomlar genellikle hafiftir. Çoğu insan hastanede izlenirken, dinlenerek ve birkaç günlük destekleyici tedavi ile tamamen iyileşir.

COVID-19 aşısına bağlı miyokarditten en çok 16-29 yaş arasındaki erkek ve erkek çocukları etkilenmiştir ve bu durum genellikle ikinci dozdan birkaç gün sonra ortaya çıkmaktadır.^[5] Miyokardit, aşıya karşı güçlü bir bağışıklık tepkisi vermelerinden kaynaklanıyor olabilir.

Her aşının yan etkilere neden olabileceğini unutmamak önemlidir. Bunlar vücudunuzun koruyucu antikorlar ürettiğinin normal işaretleridir. COVID-19 aşısının yan etkileri genellikle hafiftir - enjeksiyon bölgesinde rahatsızlık, yorgunluk ve kas ağrıları - ve birkaç gün içinde geçer. Birçok kişide hiçbir yan etki görülmez. Ciddi yan etkiler çok nadirdir. Miyokardit; influenza (grip), çiçek hastalığı ve zona gibi diğer aşılarla da ilişkilendirilmiştir.^[4]

Yan Etki Korkusu Nedeniyle COVID-19 Aşısı Olmamak Mantıklı mı?

Aşı olmanın faydaları, aşıya bağlı miyokarditin çok küçük riskinden belirgin şekilde daha ağır basmaktadır. Aşılama, COVID-19 nedeniyle hastaneye yatışların ve ölümlerin çoğunu önlemektedir. Aşılamanın sizi COVID-19 enfeksiyonundan koruyarak miyokarditten koruyabileceği açıktır.

Miyokardit, COVID-19 aşılamasının nadir görülen bir komplikasyonudur. Her 1.000.000 COVID-19 aşılamasında 20'den az kişiyi etkilemektedir.^{[3], [5], [6]} Sadece mRNA aşıları (Pfizer-BioNTech ve Moderna) miyokardit ile ilişkilendirilmiştir. COVID-19 aşılarına bağlı miyokardit, vücudun aşılamaya verdiği bağışıklık tepkisinden kaynaklanıyor gibi görünmektedir.

COVID-19 mRNA aşısı olduktan sonra miyokardit gelişen çoğu kişide (%95) sadece birkaç gün içinde geçen hafif semptomlar görülmektedir.^[5] Aşıya bağlı miyokarditin kalıcı kalp sorunlarına yol açma olasılığı, COVID-19 hastalığına bağlı miyokardite göre daha düşüktür.

COVID-19 aşılarıyla bağlantılı 100 kalp iltihabı vakasından yalnızca 1'i yaşamı tehdit etmektedir.^[5] Dünya çapında aşı bağlantılı 627 miyokardit vakasının analizi, 626'sının tamamen iyileştiğini ve bir ölüm vakası olduğunu göstermiştir.^[6]

COVID-19 hastalığına bağlı miyokardit riski, aşıdan kaynaklanan riskten birkaç kat daha fazladır ve genellikle daha ciddidir.^{[3], [5], [7]} Bunun nedeni, SARS-CoV-2 virüsünün kalp hücrelerini istila etmesi ve vücudun enfeksiyona karşı aşırı aktif bir bağışıklık tepkisi oluşturmasıdır.

Şiddetli miyokardit, uzun süreli kalp hasarına ve hatta ölüme neden olabilir. COVID-19 hastalığı ile bağlantılı miyokarditi olan yaklaşık 400 hastanın analizi, yaklaşık %15'inin 6 ay içinde öldüğünü ortaya koymuştur.^[8]

COVID-19 hastalığı ile bağlantılı miyokardit de daha şiddetli olabilir çünkü bu hastalar genellikle daha yaşlıdır ve komplikasyon risklerini artıran başka sağlık sorunlarına sahiptir. Aşı ile bağlantılı miyokarditin, aşılanan kişilerin yaş ortalamasının daha genç ve sağlık durumlarının daha iyi olması nedeniyle daha az ciddi olması da mümkündür.

COVID-19 Aşılarının Test Edilirken Neden Miyokardit Görülmedi?

COVID-19 aşılarının klinik çalışmalarına on binlerce kişi katıldı. Çalışmalar tarihteki en büyük aşı denemeleri arasında yer alsa da, miyokardit gibi milyon aşı başına sadece birkaç kez meydana gelen çok nadir komplikasyonları tespit edecek kadar büyük değildi.

Yetişkinler ve Gençler Aşı Olup Olmamaya Karar Verirken Neleri Düşünmelidir?

Aşılama, insanları COVID-19'a yakalanmaktan veya ciddi şekilde hastalanmaktan korumaya ve çevrelerindeki kişileri korumaya yardımcı olur.

Miyokardit nadirdir, ancak SARS-CoV-2 enfeksiyonunu takiben, her yaştan insan için mRNA COVID-19 aşısı aldıktan sonra olduğundan daha sık görülür.^[9]

16-29 yaş arasındaki erkek çocuklarda ve erkeklerde COVID-19 aşısına bağlı miyokardit riskinin daha yüksek olduğunu biliyoruz. Ancak bu grupta bile SARS-CoV-2 enfeksiyonundan sonra kalp iltihabı yedi veya sekiz kat daha yaygındır.^[9] Ve veriler, muhtemelen COVID-19 aşılarıyla bağlantılı miyokarditi olan genç yetişkinlerin destekleyici bakımla hızla iyileştiğini göstermektedir.^[10]

Herkesin, COVID-19 aşılarının faydalarının, çok küçük olan ciddi yan etki riskinden çok daha ağır bastığını anlaması gerçekten önemlidir. Aşılar şiddetli COVID-19'a karşı çok etkilidir ve kalbinizi hastalığın ciddi sağlık sonuçlarından korur. Sağlık uzmanınız, sizin durumunuza özel daha fazla bilgi sağlayabilir.

Ebeveynler, Çocuklarına Aşı Yaptırıp Yaptırmamaya Karar Verirken Hangi Faktörleri Gözetmeliler?

CDC (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri) 6 aylıktan küçük çocuklar için COVID-19 aşısını önermektedir. Ebeveynler, COVID-19 aşısının yararları ve riskleri konusunda çocuklarının sağlık hizmeti sağlayıcılarıyla konuşmalıdır. Göz önünde bulundurulması gereken temel faktörler, mevcut COVID-19 enfeksiyonu oranları, çocuğun genel sağlık durumu ve ebeveynlerin risk değerlendirmesidir.

COVID-19 aşılamasından sonra miyokardit riskinin en yüksek olduğu grup olan ergenlik çağındaki erkek çocuklar arasında risk, SARS-CoV-2 enfeksiyonundan sonra aşı sonrasına göre 2 ila 5 kat daha yüksektir.^[9]

İngiltere'de 12-17 yaş arası çocuklar üzerinde yapılan bir çalışmada, COVID-19 aşılamasının enfeksiyon oranlarının yüksek olduğu 2021 yazında 4.500 hastaneye yatışı, 300 yoğun bakımda yatışı ve 36 ölümü önlediği tahmin edilmektedir.^[10]

Aşılama ile bağlantılı miyokarditi olan çocukların hastaneye yatırılma, yoğun bakım ünitesine kaldırılma veya ventilatör desteğine ihtiyaç duyma olasılığı, COVID-19 tanısından sonra miyokardit geçiren çocuklara kıyasla daha düşüktür. Ayrıca normal kalp fonksiyonlarına daha erken kavuşmaktadırlar.^[11]

NHLBI, COVID-19 ve Miyokardit Konusunda Hangi Araştırmaları Destekliyor?

NHLBI, miyokardit üzerine araştırma yürütme ve finanse etme konusunda güçlü bir geçmişe sahiptir. Enstitü, 2001-2020 yılları arasında 43,6 milyon dolar maliyetle 139 miyokardit çalışmasını finanse etmiştir. Enstitünün aldığı altı ödül, COVID-19 ile ilişkili miyokardit çalışmalarına verilmiştir.

Şu anda miyokardit ve diğer kalp rahatsızlıkları da dahil olmak üzere COVID-19'un uzun vadeli etkilerini inceleyen iki büyük çalışmayı destekliyoruz. İyileşmeyi Geliştirmek için COVID Araştırması (RECOVER) Girişimi, ülke çapında 80 merkezde gerçekleştiriliyor. Bilim insanları, kalp sorunları da dahil olmak üzere COVID'in uzun vadeli etkileri hakkında bilgi edinmek için çeşitli insan gruplarının sağlığını izliyor. CONNECTS-Collaborative Cohort of Cohorts for COVID-19 Research (CONNECTS-C4R) çalışması, hastalık şiddetini ve COVID-19'un uzun vadeli yan etkilerini öngörebilecek faktörleri belirlemek için 50.000 kişiyi kaydetmektedir. Bu çalışmalar erken aşamalarında olduğu için sonuçlar henüz hazır değildir.

Başka bir çalışma, COVID-19'dan kurtulan 500 kişiyi, kalp MR'ı ve ekokardiyografi taramaları kullanarak kalplerini COVID-19'un uzun vadeli etkileri açısından izlemek için kaydetmektedir.

NHLBI destekli araştırma, COVID-19'un kalıcı kalp ve akciğer semptomlarının nedenlerini belirlemeyi, bu sorunları önlemenin yollarını bulmayı ve hızlı iyileşmeyi teşvik etmek için tedaviyi iyileştirmeyi amaçlamaktadır.