COVID-19 ile Gelen Mesafelendirme, Sosyal Yaşamımızı ve Psikolojimizi Nasıl Etkiliyor?

Mart başlarında Dünya Sağlık Örgütü’nün yaptığı açıklamayla, COVID-19 küresel salgını gerçeği resmiyet kazandı.

Bazıları için bu, artık işe gitmemek ve hatta işini kaybetmek anlamına geldi. Kimi sevdiklerini kaybetmenin korkunç acısıyla yüzleşirken, kimiyse her an bir sevdiğinin başına bir şey gelebileceği endişesiyle yaşamakta.

Herkesin deneyimi farklı olsa da ortak olan, insanlarla aramıza fiziksel mesafe koymamız ve evde kalmamız yönündeki önerilere uymanın, hepimizin normal yaşayış biçimini ciddi ölçüde değiştirdiği. Peki öyleyse nereden umut ve güç devşirebiliriz? Emsalsiz bir sosyal tür olarak insanlar, yakın ilişkilerinden beslenirler – özellikle de işler yolunda gitmiyorsa. Bu küresel salgın özelinde de yakın ilişkilerimiz bizi, mesafelendirmenin olumsuz etkilerine karşı koruyabilir.

COVID-19’un insanların sosyal, psikolojik yaşamını ve iyilik halini nasıl etkilediğini araştırmak üzere, uluslararası bir ekip olarak yaklaşık 1 ay önce bir çalışma başlattık. Nottingham Üniversitesi’nin başını çektiği bu çalışmada, mesafelendirme davranışının sosyal sebepleriyle sonuçlarını ve bunların 3 aylık bir süre boyunca nasıl değişeceğini incelemekteyiz. Çevrimiçi bir anket olarak yürütülen ve Evrim Ağacı Etkinlik & İlan Platformu üzerinden de erişilebilir olan bu çalışma, Türkçe de dahil olmak üzere 12 dilde mevcut. Dünyanın dört bir yanından gönüllüleri çalışmamıza katılmaya çağırıyoruz. Katılım için DistancingStudy.com adresine gidebilir veya bizi Twitter’da @DistancingStudy ismiyle bulabilirsiniz.

Bu yazı, yürütmekte olduğumuz bu çalışmanın sonuçlarını irdeleyeceğimiz bir yazı dizisinin birincisi. Bugün, COVID-19’un olası sosyal etkilerini psikolojik ve antropolojik bir açıdan inceleyeceğiz.

COVID-19'un Olası Sosyal Etkileri

İnsanların günlük davranış biçimlerinde büyük çaplı ve bireylere ‘masraflı’ olabilecek değişiklikler yapabilmek için sadece bireyleri ikna etmek yeterli değildir – gerekli olan, bir norm değişikliğine gitmektir. COVID-19 için önerilen mesafelendirme davranışı, günlük yaşam tarzımızı büyük ölçüde değiştirdiği ve sosyal ilişkilerimizi kısıtlamamızı gerektirdiği için bu tür bir davranış değişikliğine örnektir.

Normlar, bir grup tarafından genel olarak kabul edilen davranış ve düşünüş biçimleridir. Norm değişikliği karmaşık bir süreçtir. Norm değişiminde belirleyici olan sadece bizim bireysel değerlerimiz değil, aynı zamanda toplumdaki diğerlerinin ne düşündüğü ve yaptığına dair olan inançlarımızdır. Yeni ve zor bir yaşam tarzına geçme olasılığımız, etrafımızdakilerin o yaşam tarzını ne kadar benimsediğiyle bağlantılıdır. Eğer siyasetçiler uzun erimli davranış değişiklikleri yaratmak istiyorlarsa, bu süreçte sosyal etkilerin oynadığı rolü anlamalıdırlar.

COVID-19’a dair alınacak önlemler konuşulurken ilk günden itibaren seslendirilen bir diğer endişe konusu, sürdürülebilirlik oldu. Ülkeler karantina uygulamalarını gevşettikçe ve virüsün yeni dalgaları gelmeye başladıkça insanlar mesafelendirme davranışını uzun süreli olarak uygulamaya devam edebilecekler mi?

The New York Times

Küresel salgın türünden tehdit edici, stresli ve belirsiz durumlarla karşılaştıklarında insanlar genellikle sosyal destek ararlar. Ancak mevcut mesafelendirme önlemleri, kişilerin sosyal desteğe erişimini kısıtlayarak küresel salgının olumsuz psikolojik etkilerinin daha da artmasına yol açabilir. Hem toplum sağlığı açısından hem de toplumun virüsün yayılmasını önleyecek davranışlara itaat koşullarını anlamak açısından COVID-19 küresel salgınının insanların psikolojisine ve iyilik haline olan etkilerini anlamak önemli.

Son olarak, biliyoruz ki dünya çapında toplumların ve devletlerin COVID-19 küresel salgınına yaklaşımı büyük çeşitlilik gösterdi. Temel tıbbi ve finansal kaynaklara erişimin ötesinde, bazı genelgeçer kültürel değerler, ülkelerin bu küresel salgına neden farklı şekillerde yanıt verdiğini açıklayabilir. Örneğin, ülkesinin yararı için bireylerin kendini feda etmesine değer veren kültürlerde, mesafelendirme davranışına itaatin daha yüksek olmasını bekleyebiliriz. Buna karşın, bireysel hakların ve özgürlüklerin kuvvetle ön plana çıkartıldığı ülkelerdeki kişiler, yaşam tarzlarını değiştirmekte daha tereddütlü davranabilirler.

Sosyal mesafelendirme bir süre daha devam edecek gibi göründüğüne göre, yürütmekte olduğumuz çalışmanın sonuçları, siyasetçilerin yakın gelecekte alacakları kararları şekillendirmeye yardımcı olabilir. COVID-19’un sosyal yanı şimdilik bir bilmece. Umarız ki, çalışmamız, insanların nasıl davranacağına dair bilgiye dayalı tahminler yapabilmemize ve gelecek için sağlam bir veri tabanı oluşturmamıza katkıda bulunur.