COVID-19 Hastaları, Taburcu Olduktan Aylar Sonra Bile Nörolojik ve Bilişsel Sorunlar Yaşamaya Devam Ediyorlar!

Avrupa Nöroloji Akademisi'nin (EAN) 7. Kongresi'nde sunulan yeni bir araştırmaya göre, COVID-19 hastaları hastaneden taburcu olduktan iki ay sonra bilişsel ve davranışsal sorunlar yaşıyor. Sekiz hafta boyunca takip edilen COVID-19'u atlatmış hastalarda hafıza, uzamsal farkındalık ve bilgi işleme sorunları ile ilgili sorunlar, virüsten arta kalan sorunlar olarak belirlendi. Araştırma, ayrıca her 5 hastadan birinin travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) bildirdiğini ve %16'sının depresif belirtiler gösterdiğini buldu.

İtalya'da yürütülen çalışma, nörobilişsel yetenekleri test edilerek ve COVID-19 semptomlarını yaşadıktan iki ay sonra hastaların MRI beyin taramaları alarak yapıldı. Hastaların %50'sinden fazlası bilişsel bozukluklar yaşadı; %16'sı yürütücü işlevlerle (çalışma belleğini yönetme, esnek düşünme ve bilgi işleme) ilgili sorunlar yaşadı, %6'sı görsel-uzaysal sorunlar yaşadı (derinliği yargılamada ve kontrastı görmede güçlükler), %6'sında hafıza bozukluğu vardı ve %25'i tüm bu semptomların bir kombinasyonunu gösterdi.

Bilişsel ve psikopatolojik sorunlar genç insanlarda çok daha kötüydü ve 50 yaşın altındaki hastaların çoğu, yürütücü işlevlerle ilgili sorunlar gösteriyordu.

Tüm örneklemde, hastaneye kabul sırasında COVID-19 akut solunum semptomlarının daha şiddetli olması, daha düşük yürütücü işlev performansı ile ilişkilendirildi. Ek olarak, aynı kohortun COVID-19'u atlatmalarından sonraki 10 ay boyunca yapılan uzunlamasına bir gözlemi, bilişsel rahatsızlıkların %53'ten %36'ya düştüğünü, ancak kalıcı bir TSSB ve depresif semptomların varlığını gösterdi. Araştırmanın baş yazarı, İtalya Bilim Enstitüsü ve Milano Vita-Salute San Raffaele Üniversitesi'nden Prof. Massimo Filippi şöyle diyor:

Çalışmamız, önemli bilişsel ve davranışsal sorunların COVID-19 ile ilişkili olduğunu ve hastalığın remisyonundan sonraki birkaç ay boyunca devam ettiğini doğruladı. Özellikle endişe verici bir bulgu; insanların konsantre olması, plan yapması, esnek düşünmesi ve bir şeyleri hatırlaması gibi yönetici işlevleri zorlaştırabilen değişikliklerdir. Bu semptomlar, çalışma çağındaki 4 genç hastadan üçünü etkiledi.

Çalışmada bilişsel performans ile beyin hacmi arasında anlamlı bir ilişki gözlenmedi. Milano San Raffaele Hastanesi'nde araştırmacı ve çalışmanın ilk yazarı Dr. Canu ise şöyle diyor:

Daha büyük çalışmalara ve daha uzun süreli takipe ihtiyaç var, ancak bu çalışma COVID-19'un önemli bilişsel ve psikopatolojik sorunlarla ilişkili olduğunu gösteriyor. Uygun takip ve tedaviler, önceden hastaneye kaldırılan bu hastalara bu semptomları hafifletmeye yardımcı olacak yeterli desteğin verilmesini sağlamak için çok önemlidir.

7. EAN Kongresi'ndeki Diğer COVID-19 Bulguları

Yukarıda sözünü ettiğimiz çalışma, bu haftaki EAN Kongresi'nde ele alınan ve yükselen bir araştırma alanı olan COVID-19'un nörolojik semptomlarına ilişkin dört bilimsel sunumdan biridir. Diğer çalışmaların sonuçları ise şöyle:

• Milano'daki Osperdale Maggiore Policlinico'dan Dr Mattia Pozzato tarafından yürütülen araştırma, 53 hastanın %77.4'ünün en az bir nörolojik semptom geliştirdiğini ve %46.3'ünün COVID-19 ile hastaneye yatırıldıktan 5-10 ay sonra üçten fazla nörolojik semptomla tekrar hastaneye başvurduğunu buldu. Bu semptomların en sık görülenleri uykusuzluk (%65.9), gündüz uyku hali (%46.3) ve yürüme güçlüğü idi. Daha az görülen diğer semptomlar baş ağrısı, hipozmi (koku alma yeteneğinde azalma) ve hipoguzi (tat kaybı) idi. Yazarlar, hastaların %90'ının COVID-19 sonrası semptomlara sahip olduğu ve nörolojik semptomların bunların önemli bir bölümünü oluşturduğu sonucuna vardı.
• Ukrayna Karazin Üniversitesi Nöroloji ve Tıbbi Psikoloji Anabilim Dalı Başkanı Profesör Tamara S. Mischenko tarafından sunulan bir araştırma projesi, 32 ila 54 yaşları arasındaki 42 hastayı COVID-19 ile hastaneye kaldırıldıktan 2 ila 4 ay sonrası boyunca izleyerek, %95'inde nörobilişsel bozukluk semptomlar tespit etti. Tüm hastalarda astenik semptomlar, artan yorgunluk ve anksiyete/depresyon semptomları mevcuttu. Diğer semptomlar arasında vestibüler (denge) bozuklukları, (%59.2), baş ağrıları (%50) ve koku alma yeteneğinde azalma (%19) yer aldı. Beş hasta ise COVID-19'dan hastaneye yatıştan sonraki iki ay içinde iskemik felç geçirdi.
• COVID-19 hastalarında ölüm sonrası beyin sapı hasarını inceleyen bir çalışma, yüksek oranda nöronal hasar ve nörodejeneratif hastalıklarda bol miktarda bulunan daha fazla sayıda küçük kitle (korpora amilacea) gösterdi. İmmünohistokimya testleri de virüsün beyin sapında varlığını ortaya çıkardı. Ölçümler, COVID-19 olmayan yoğun bakım hastaları ile karşılaştırıldı. Milano Üniversitesi Nörolojik Bilimler Bölümü'nde nörolog ve nörofizyolog olan yazar Dr. Tommaso Bocci, çalışmanın özellikle medüller düzeyde (ki bu, solunum yetmezliğinin nörojenik bir bileşenini düşündürür) COVID-19 ile ilişkili beyin sapı tutulumuna dair ilk nöropatolojik, nörofizyolojik ve klinik kanıtları sağladığını söyledi.