Çocuklar, Dikkat Etmeseler Bile Bilgileri Yetişkinler Kadar Hızlı Öğreniyor!

Çocukların kısa dikkat süreleri genellikle öğrenmenin önünde bir engel olarak görülür; bu durum onları derse odaklanmaları gerekirken kıpırdanmaya, hayal kurmaya ve konuşmaya iter. Ancak Psychological Science dergisinde yayımlanan bir araştırma, çocukların sınırlı odaklanma becerilerinin aslında yetişkinlerin göz ardı ettiği bilgileri hatırlama kabiliyetlerini artırabileceğini gösteriyor.^[1] Toronto Üniversitesi'nden araştırmacılar Marlie Tandoc, Bharat Nadendla, Theresa Pham ve Amy S. Finn şöyle açıklıyor:

Bir şeye dikkatlerini vermelerini istediğimizde yetişkinlerin öğrenmesi daha iyi olurken çocuklar, odaklanmalarını istediğimizde ve tamamen başka bir şey yapmalarını istediğimizde bilgileri eşit derecede iyi öğrendiler. Bu sonuçlar, çocukluk dönemindeki öğrenme için sünger metaforunun çocukluktaki öğrenme için uygun olabileceğini gösteriyor: Çocuklar, kasıtlı olarak çabalasınlar ya da çabalamasınlar, bilgiyi alıyor gibi görünüyor.

Tandoc ve ekibi bu sonuca, yaşa bağlı dikkat farklılıklarını inceleyen iki çalışma yoluyla ulaştı. İlk çalışmada araştırmacılar, 35 yetişkine ve 42 çocuğa ekranda her yeni görüntü belirdiğinde bir düğmeye basmalarını söylediler. Ardından katılımcılara, bazıları yeni ve bazıları daha önce gördükleri parça parça çizimler gösterildi ve ekranda başka parçalar belirmeye devam ederken görüntüleri olabildiğince hızlı tanımlamaları istendi.

Yetişkinlerin daha önce dikkat ettikleri görüntüleri tanımlamaları, çocuklardan daha hızlı ve daha doğruydu. Araştırmacılar, bu durumun bilgiye seçici olarak dikkat etme yeteneğimizin yaşla birlikte geliştiğinin bir göstergesi olduğunu belirtiyor.

İkinci çalışmada ise 60 yetişkin ve 53 çocuğa önceki çalışmada kullanılan aynı çizimler gösterildi. Ancak bu kez katılımcılardan dikkatlerini çizimlerin kendilerine değil, üzerine yerleştirilen sarı şekillere vermeleri istendi. Çalışma belleklerini ölçmek için, katılımcılara daha önce bir, iki veya üç resim gördükleri aynı şekil ekranda belirdiğinde bir düğmeye basmaları, şekil görevini tamamladıktan sonra, önceki çalışmadaki gibi parçalı çizimleri tanımlamaları istendi.

Çalışma belleği görevinde yetişkinler, çocuklardan daha fazla sarı şekli doğru hatırlarken çocuklar ve yetişkinler alttaki parçalı çizimleri tanımlamada eşit derecede başarılı oldular. Tandoc ve ekibi şöyle anlatıyor:

Bu bulgular çarpıcı bir gelişimsel farklılığı ortaya koyuyor. Yetişkinlere dikkat etmelerini söylemek öğrenmelerine katkı sağlarken bu durum çocuklar için geçerli değildir. Bunun yerine, çocuklar dikkat etmeleri söylenmemiş bilgileri, sanki en başından itibaren bu bilgilere dikkat etmeleri söylenmiş gibi aynı derecede iyi öğrenirler.

Tandoc, Amerika Psikoloji Cemiyeti ile yaptığı röportajda şunları dile getiriyor:

Örneğin, küçük yaştaki öğrencilere keşfe açık ortamlarda eğitim vermek ve doğal oyunları teşvik etmek, çocukların çevrelerinden bilgi alma eğilimlerini desteklemeye yardımcı olabilir. Öte yandan, üniversite öğrencileri gibi daha büyük yaştaki öğrenciler ise hangi bilgileri çalışmaları gerektiğini açıkça belirten derslerden daha fazla şey öğrenebilirler.

Yetişkinler bilgiyi filtreleme konusunda gerçekten iyi olsa da eğer o bilgi ileride önemli hale gelirse onu gözden kaçırmış olabilirler. Bu nedenle, eğitim verenlerin dersin amacını açıkça belirtmesi, üniversite öğrencilerinin neye odaklanmaları gerektiğini bilmeleri açısından kritik öneme sahip olabilir.

Tandoc sözlerini şu şekilde sonlandırıyor:

Gelecekteki çalışmalar, çocukların ve yetişkinlerin farklı bilgi türlerine nasıl dikkatlerinin nasıl değiştiğini ve bu farklılıkların beynin yapısındaki değişikliklere nasıl yansıdığını daha fazla araştırabilir.