Bitkiler Nanoplastikleri Sürgünlerinde Değil Köklerinde Depoluyor!

Bitkilerin nanoplastikleri topraktan nasıl aldığını anlamaya yönelik bir çalışma, plastiklerin bitkilerin sürgün kısımlarından ziyade köklerinde biriktiğini ortaya çıkardı. Nanoplastiklerin izini sürmek için kullanılan teknik, lantanit şelatları olarak bilinen materyalleri içeriyor. Tekniği geliştiren araştırmacılar, bu tekniğin bitki ve nanoplastikler arasındaki etkileşimleri analiz etmek için çok yönlü bir yol olabileceğini söylüyorlar.

Küçük plastik parçaları her yerde görülebilir: okyanuslarda, yemeklerimizde, hatta dağların zirvelerinde bile. Bunların en küçük parçaları ise nanoplastik olarak bilinir ve canlı yaşamına daha zararlı oldukları düşünülmektedir, çünkü çok küçük boyutta oldukları için hücre zarından geçmeleri daha kolaydır.

Plastik, sürekli olarak ve büyük ölçeklerde üretilmektedir. Bu da, ne yazık ki doğadaki nanoplastik konsantrasyonunun artması anlamına gelmektedir. Bu noktada, nanoplastiklerin çevremize etkisini ve insan sağlığına verebileceği potansiyel zararı anlamak oldukça önemlidir.

Nanoplastikler, bitkiler ile pek çok şekilde etkileşime geçebilirler. Bu nedenle, bilim insanlarının bu parçacıkların nasıl biriktiğini ve bitkinin yapısı içinde nasıl hareket ettiğini anlaması gerekmektedir. Pek çok araştırma bitki protoplastlarının nanoplastikleri nasıl aldığını araştırsa da nanoplastiklerin alım ve yer değiştirme mekanizmaları bugüne kadar pek anlaşılamamıştır. Ayrıca, bitkilerin nanoplastikleri hangi hızda aldığı ve taşıdığı da eksik parçalardan bir tanesidir.

Marul ve Buğday Üzerine Çalışmalar

Yakın tarihli bir çalışmada, Çin Bilim Akademisinden Yongming Luo önderliğindeki bir grup araştırmacı, marul ve buğdayın evropiyum şelatı (Eu-β-diketonat) ile işaretlenmiş 200 nanometre çaptaki polistiren parçacıklarını nasıl aldığını araştırdılar. Polistiren, dünyada en çok üretilen polimerlerden bir tanesidir. Toprak yüzeylerin nem tutmasını sağlayıp onları dengelediğinden dolayı toprak düzenleyici olarak geniş kullanım alanları bulunuyor. Bunun yanı sıra yiyecek paketlemede de kullanılıyor. Şu ana kadar organik gübreler, lağım ve atık sularında tespit edilebilmiştir.

Luo ve arkadaşları farklı çevresel ortamları taklit edebilmek için marul ve buğdaylarını suda ve kumlu toprakta yetiştirdiler. İndüktif eşleşmiş plazma-kütle spektroskopisi olarak bilinen bir yöntem yardımıyla, işaretli polistiren parçacıklarının miktarını belirlediler. Evropiyumun nadir bir element olması ve doğal olarak bitkilerde bulunmaması nedeniyle tespit ettikleri her sinyal, bitkinin aldığı bir parçacık anlamına geliyordu. Ayrıca; arka plansız, zaman çözümlü flüoresan görüntüleme yöntemi kullanarak parçacıkları görselleştirdiler ve elektron mikroskopları yardımıyla varlıklarını doğruladılar.

Ekibin analizleri, polistiren-evropiyum parçacıklarının genellikle köklerde biriktiğini ortaya çıkardı. Buna karşın, bitkinin maruz kaldığı litre başına 5000 μg polistiren parçacığı içinden sürgün kısımlara taşınanların oranı %3'ten daha azdı. Hollanda'nın Leiden Üniversitesinde araştırmacı olarak görev yapan ve araştırmada görev alan Willie Peijnenburg, araştırmanın sonucuyla ilgili olarak kök kısımlarında sürgün kısımlara kıyasla daha fazla plastik bulunmasının bitkinin tüketilebilir kısımlarında oldukça az miktarda plastik bulunması anlamına geldiğini söyledi.

Çalışmalarını Nature Nanotechnology dergisinde yayınlayan araştırmacılar, nanoplastik takibi ve tespiti metotlarının duyarlılığını artırmak için bu tekniği mezokozm ve mikrokozm deneylerinde uygulayacaklarını söylediler. Takım üyelerinden Lianzhen Li de bu konuyla ilgili Physics World dergisine şöyle bir açıklamada bulundu:

Karmaşık çevre şartları ve fazla sayıdaki (mikro)organizmaların varlığı sebebiyle üzerinde çalıştığımız sistemlerdeki potansiyel lantanit sızıntılarını dikkatle gözlemlememiz gerekiyor.