Bazı Sinekkuşları, Diğer Kuşların Duyamayacağı Frekansta Sesler Çıkararak Kur Yapıyor!

Kuşların duyabildiği frekans aralığını aşan sesleri, sinekkuşlarının duyup duymadığını araştırmak için Science Advances dergisinde yayınlanan bir makalede, bir sinnekkuşu türü olan Ekvadorlu Hillstar'ın (Oreotrochilus chimborazo) sinirsel ve davranışsal özellikleri gözlendi.^[1] Çalışmada sinekkuşları, oynatılan yüksek frekanslı seslere karşı vücut duruşlarını değiştirerek tepki gösterdi. Davranışsal ve sinirsel gözlemler, sinekkuşlarının yüksek frekanstaki sesleri duyabildiğini ortaya çıkardı.

And Dağları'nın yüksek enlemlerinde yaşayan bir sinek kuşu olan O. chimborazo, bugüne kadar bilinen herhangi bir kuşun vokalizasyonuna göre çok yüksek (13.4 kHz kadar) yüksek frekanslı şarkı üretiyor. Bu şarkının frekansı, aynı zamanda çoğu kuşun işitme aralığının da (2-8 kHz arası) çok ötesindedir. Sinekkuşları bu açıdan, bazı baykuşlar dışındaki kuşların da yüksek frekanstaki sesleri duyabildiğine dair bir örnek oluşturuyor.

Ancak baykuşların aksine sinek kuşlarında yüksek frekansta duyma özelliği, avlanmak için değil, özellikle de erkeklerin kur yapması amacıyla evrimleşti. Dişi sinek kuşları ise erkeklerin aksine daha düşük rakımlarda bulunuyor ve erkekler onlara kur yaparken kendileri de tüneme, yiyecek arama, yuva yapma gibi (bir su kaynağının yakınında olmak üzere) davranışlar gerçekleştiriyor.

Yuva yapılan yerde akış halindeki su kaynağı yüksek rakımlı bölgelerdeki rüzgar sesinin üstlendiği rolü üstleniyor: ek bir ortam gürültüsü (İng: "ambient noise") yaratıyor. Yüksek frekans (HF) sesler üreten (özellikle kur yapılan dönemi kastediyoruz) diğer And bölgesinin sinek kuşu türleri incelendiğinde, yüksek frekanslı seslerinin ortam gürültüsünün baskılanması için geliştirildiği anlaşıldı. Bunun yanı sıra sinek kuşu erkeklerinin kendilerine ait bölgelerde daha yüksek sesler çıkardığı da tespit edildi. Bu, HF seslerin geliştirilmesinin aynı zamanda bireylerin bulundukları alanları korumaları için (territoriality) bir adaptasyon da olduğunu gösteriyor.

Science advances

O. chimborazo’da diğer kuşların aksine vokal organ (syrinx) göğüs kafesinin dışında bulunmaktadır, bu da O. Chimborazoların yüksek frekans (İng: "high frequency" ya da kısaca "HF") seslerin üretimi ve algılanışı için adaptasyonlar geliştirmesini diğer kuşlardan ayırt eden bu özelliğin açıklaması olarak karşımıza çıkarıyor.

Sadece davranışsal değil, sinirsel anlamda da sinek kuşlarının yüksek frekanstaki sesleri duyabildiğine ilişkin kanıtlar mevcut. Bu kanıtların tespiti için sinek kuşlarının beyinlerinde ZENK'e verilen tepki incelendi. Ekvador bölgesindeki Chimborazo dağının çevresindeki iki bölgeden O. chimborazo sinek kuşları toplandı. Birbirlerinden izole edilen sinek kuşları, deneyin başlangıcından itibaren 15 dakikada bir sükroz çözeltisi ile inşa edilen akustik bir odada beslendiler. 25 dakika boyunca sessizlik ya da yüksek frekanslı bir şarkı olan uyaranlara maruz bırakıldılar ve beyinlerinin olabilecek en yüksek ZENK protein seviyelerine ulaşması için oda içinde 65 dakika daha dinlendirildiler. ZENK deneyi sonucunda yüksek frekanstaki sesleri duyduklarında ZENK proteini üretimlerinin arttığı gözlemlendi (Görsel 2'de bunu görebilirsiniz).

Science Advance

Vokal iletişim; saldırganlık, bölgesel rekabet, kur yapma gibi çeşitli sosyal bağlamların temel bir bileşenidir. Vokal sinyallerin etkili olabilmesi için alıcı bunları tespit edebilmeli ve hangi amaçla gönderildiğini ayırt edebilmelidir. Deney sonucu elde edilen bulgular akustik olarak zorlu koşullarda sosyal etkileşimleri kolaylaştırmak için vokal sinyallerin ve işitsel algının birlikte evrimi konusundaki bilimsel anlayışı genişletmeye katkıda bulunabilir.