BAM15 Proteini, Obeziteye Çözüm Olabilir mi?

Obezite, Amerika'da toplumun %40'tan fazlasını [Türkiye'de toplumun %32'sini] ve dünya nüfusunun %13'ünden fazlasını etkileyen bir sağlık problemidir. Obezitenin kardiyovasküler hastalıklar, diyabet ve karaciğer yağlanması gibi kronik rahatsızlıklarla ilişkili olduğu düşünüldüğünde; tedavi edilmesi zor olan ve bir o kadar da kritik olan bir sağlık problemi olduğu daha iyi anlaşılır.

Konu ile ilgili, Virginia Tech Üniversitesi Kimya Bölümü İlaç Keşif Departmanı'ndan profesör Webster Santos şunları söylüyor:

Obezite, Amerika'daki en büyük sağlık problemidir. İnsanlar için kilo vermek ve onu korumak çok zordur. Bir diyeti uygulamak da zordur. Bu yüzden farmakolojik bir yaklaşım ya da bir ilaç, toplumdaki bütün insanlara yardımcı olabilir.

BAM15 Proteini Nedir ve Ne İşe Yarar?

Santos ve meslektaşları, BAM15 olarak adlandırılan yeni bir mitokondriyal ayrıştırma proteini tanımladılar. Bu protein farelerin artan vücut ısılarından, besin alımlarından ve kas kütlelerinden bağımsız olarak farelerin yağ kütlesini azaltıyor. Aynı zamanda bu molekül, insülin direncini de azaltıyor ve oksidatif stresin zararlı etkilerine ve enflamasyona karşı yararlı etkiler gösteriyor.

Medical Xpress

Bu buluş, 14 Mayıs 2020 tarihinde Nature Communications adlı dergide yayınlandı. Obezite ile diyabetin tedavisine yönelik umutları yeşerten buluş, özellikle alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı (NASH) için büyük umut vadediyor. Yağlı karaciğer hastalığının bir tipi olan bu hastalık karaciğerde yağ birikimi ve enflamasyon oluşturması ile karakterize edilir. Önümüzdeki birkaç yıl içerisinde, bu durumun Amerika'da karaciğer nakli gerektiren başlıca durum olması beklenmektedir.

ATP Nasıl Sentezlenir?

Mitokondri yaygın olarak, hücrenin ''güç merkezi'' olarak tanımlanır. Çünkü vücudun her türlü hareketi için gereken enerji molekülü ATP (adenozin trifosfat), bu organelde üretilmektedir.

Gerçek Bilim

ATP'nin üretilmesi için besin ögelerinin yanarak proteinlerinin serbest kalması ve mitokondri içinde bir proton-hareket gücü (PMF) oluşturulması gerekir. PMF, protonların mitokondrinin matriksi (iç kısmındaki boşluk) ile dış zarı arasındaki değişim sonucu ortaya çıkar. Bu değişim mitokondrinin dış zarındaki protonların yüksek konsantrasyonları ve matriksteki protonların düşük konsantrasyonları sayesinde, yüksekten düşüğe doğru gerçekleşir. Bu işlem sırasında protonlar ATP-sentaz enziminin içinden geçtiği zaman hücre ATP üretmiş olur.

Youtube

Buluş ekibinin başındaki Santos, mitokondriyal ayrıştırma proteinleri için şunları söylüyor:

PMF'yi azaltacak her şey potansiyel olarak solunumu arttıracak demektir. Mitokondriyal ayrıştırma proteinleri mitokondriye giderek daha fazla solunum yapılmasını sağlar. Etkin bir şekilde hücre içindeki metabolizmayı değiştirir ve biz de herhangi bir egzersiz yapmadan daha fazla kalori yakmış oluruz.

Mitokondriyal ayrıştırma proteinleri, ATP-sentaz enzimini ve PMF'yi atlayarak proton değişimini sağlar. Yani daha az kalori üretilir ve daha fazlası yakılır. Ayrıca daha önce fareler üzerinde yapılan çalışmalarda, yüksek dozlarda bile BAM15 proteininin toksik olmadığı ve beyindeki doyma merkezini etkilemediği bulundu.

Sonuç

BAM15 proteini üzerinde çalışan bilim insanları, BAM15'i sadece obezite ve NASH hastalığı üzerinde değil, oksijen birikimini azaltarak oksidatif stres üzerinde de kullanmayı amaçlıyor. Oksidatif stresin azalması bazı metabolik olaylarla birlikte yaşlanmayı da azaltabilir.

Ancak fareler üzerinde yapılan bu çalışmalar sonucunda, BAM15 tedavisinin insanlar üzerinde de başarılı olacağı anlamına gelmemektedir. En azından BAM15 proteini için bu net değildir ve insanlar üzerinde yapılacak ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.