Asomatognozi: Bu Uzuv Bana Ait Değil!

Doğduğumuz an itibariyle içinde bulunduğumuz bedenin tüm uzuvlarını kabullenir, bize ait olduğunu bilir ve tüm uzuvların koşullarını bireysel olarak deneyimleriz. Uzuvlarımız kontrolümüzdedir ve aksini düşünmemiz için bir neden yoktur. Yoktur çünkü tüm bunlardan sorumlu kısımlar görevini yapmaktadır. Peki ya bir şeyler ters giderse? Kişi kendine ait olan uzvunun sahipliğini reddedebilir mi? Cevap evet! Asomatognozi, bir bireyin vücut bütünlüğü algısıyla ilgili yaşayabileceği sorunlardan biridir.

Asomatognozi Nedir?

Asomatognozi, bireyin kendi vücut parçalarının veya koşullarının farkında olamaması şeklinde kendini gösteren nörolojik bir bozukluktur. Bu hastalar bir uzvunun kaybolduğunu veya gittiğini basitçe ifade edebilecekleri gibi bazı durumlarda paranoid bir plan sonucu çalındığını veya kesildiğini iddia edebilirler. Üstelik bunu tersine kanıtlara rağmen savunabilirler.

Fokal beyin hasarı olan hastalardan elde edilen veriler, asomatognozinin özellikle sağ yarımküredeki posterior parietal lezyonlarla (hastalık veya travmadan dolayı tahrip olmuş anormal dokular) bağlantılı olduğunu göstermektedir.^[1]

Uzvun sahipliğinin reddedildiği asomatognozi vakaları, ek olarak, hastalığın reddi veya farkında olamama şeklinde kendini gösteren anosognozi ve beyin hasarı olan kişinin engelinin varlığına kayıtsız göründüğü anosodiafori ile de ilişkilendirilebilir.

Cambridge University Press

Vakalar

Vakalardan biri, 51 yaşında sağ elini kullanan bir kadındır. Bilgisayarın başında otururken aniden başının dönmeye başladığını ve sol kolunun bazı kısımlarının kaybolduğunu hissettiğini, sanki kolunun içinden masayı görebildiğini ve sol kolunun sadece dirseğinin üzerinden net bir sınır ile görebildiğini ifade etmektedir. Birkaç dakika sonra ise sol eli ve kolunun restorasyonunu deneyimlediğini söylemektedir.^[2]

ResearchGate

Bir diğer vakada ise 61 yaşında bir kadın, kontrolünde olmadığın iddia ettiği sol elinde hareketler geliştirmiş ve etkilenen uzvun sahipliğini reddetmiştir.

Diğer Hastalıklar ile İlişkisi

Asomatognozi ile ilgili bir diğer kavram, somatoparafrenidir. Somatoparafreni, hastanın bir beyin patolojisi sonucu genel olarak sol üst uzvunun kendisine ait olmadığını iddia ettiği sanrısal bir durumdur. Asomatognozide bir kişinin uzvunun sahipliğinin farkında olunmaması varken, somatoparafrenide buna ek olarak sanrısal yanlış tanımlamalar ve konfabülasyonlar vardır. Yani kişi, kandırma isteği olmadan, hafızadan bilgi alımını kontrol eden bilişsel süreçlerin işlev bozukluğundan kaynaklandığı düşünülen bir neden ile, kendisi ile ilgili ya da dünya hakkında çarpık anılar üretir. Sendromların altında yatan nöroanatomiye göre farklı çalışmalar yürütülür.

Asomatognozi, vücut bütünlüğüne ilişkin kimlik bozukluğu ile de karıştırılmamalıdır. Öncelikle asomatognozi, nörolojik bir rahatsızlıkken, vücut bütünlüğüne ilişkin kimlik bozukluğu (İng: "body integrity dysphoria" veya kısaca "BID") psikiyatrinin ve klinik psikolojinin ilgilendiği bir problemdir. Hasta, sağlıklı bir uzuv veya uzuvların üzerinde bedensel sahiplik eksikliği ile obsesif olarak sağlıklı bir uzvunu kesme arzusundadır.^[8]

Asomatognozi ve anosognozinin ayırt edilmesi de önemlidir. Anosognozi, nöropsikiyatrik bir bozukluktur ve son çalışmalar, bu sendromu çok bileşenli olarak tanımlamaya eğilimlidir. Bu sendromda hasta, engelinin farkında değildir. Anosognoziyi hastalığın inkarından çok, hastanın "hastalığının farkında olmaması" şeklinde tanımlamak daha doğru olacaktır. Örneğin bir anosognozi türü olan ve körlüğün geliştiği anton sendromunda bireyi ele alacak olursak, hasta gördüğünden son derece emindir ve ona soracağınız sorulara yanlış olmasına rağmen büyük bir özgüven ile cevap vermektedir. Kandırma amacı yoktur; çünkü hasta, gerçekten bu duyguyu yaşamaktadır.^[9]