Artrit Nedir? Eklem Kireçlenmesi Tedavi Edilebilir mi?

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Artrit, eklem inflamasyonu demektir. Günümüzde 100'den fazla artrit türü tanımlandıysa da, fotoğrafta görülen ileri dönem artritin oldukça ilginç örneklerinden birisidir; ellerde ve ayaklarda görülmektedir. Artiritin kökenlerini non-avian dinozorlara kadar takip etmek mümkündür. İlk insan artrit vakasına ise Milattan Önce 4500 senesine ait fosillerde görmekteyiz.

Normalde insanların ayakları evrimsel süreçte düz (veya düze yakın) bir taban oluşturacak şekilde evrimleşmiştir. Bu sayede iki ayak üzerinde durmak kolaylaşır, ayaklar üzerlerindeki yükü kaldırabilir ve ileri-geri eksende denge sağlanabilir. Yakın kuzenlerimizin aksine ayaklarımızda, ellerimizdeki gibi serbest bir başparmak bulunmaz; bütün parmaklar aynı yöne bakar ve dengeleyici bir moment (dönme kuvveti) sağlayacak yapıdadır. Fakat örneğin aşağıdaki fotoğraftaki hastanın eklemlerindeki aşırı iltihaplanma nedeniyle parmakların yönleri tamamen farklı bir hal almıştır. Hastalığın en temel semptomları, eklemlerdeki şiddetli ağrı ve sancılar, kas kasılmaları ve bitkinliktir.

The Health Site

En sık görülen primer artrit hastalıkları:

1. Osteoartrit
2. Romatoid artrit
3. Gut ve psödogut hastalığı
4. Septik artrit
5. Ankilozan spondilit
6. Jüvenil idiyopatik artrit
7. Erişkin Still hastalığı

Sekonder artritin görülebildiği durumlar:

1. Psöriyazis (Sedef hastalğı)
2. Reaktif artrit
3. Ehlers–Danlos sendromu
4. Hemokromatozis
5. Hepatit
6. Lyme hastalığı
7. Sjögren sendromu
8. Hashimoto tiroiditi
9. Çölyak hastalığı
10. Non-çölyak gluten hassasiyeti
11. İnflamatuar bağırsak hastalıkları (Crohn & ÜK)
12. Henoch–Schönlein purpurası
13. Hiperimmünoglobülinemi D (rekürren ateş ile)
14. Sarkoyidoz
15. Whipple hastalığı
16. TNF reseptör ilişkili periyodik sendrom
17. Polianjitis ile granülomatoz (diğer bazı vaskülitler)
18. Ailesel Akdeniz ateşi (FMF)
19. Lupus

Mayo Clinic

Belirti ve Bulgular

Bilindiği kadarıyla 100'den fazla artrit tipi vardır. En sık karşılaşılan dejeneratif eklem hastalığı olan osteoartrit ve otoimmün romatoid artrittir. Osteoartrit sıklıkla yaşlı bireylerde görülür ve genelde parmakları, dizleri ve kalçayı etkiler. Romatoid artrit ise elleri ve ayakları etkileyen otoimmün bir hastalıktır. Otoimmün olan artrit tiplerinde sabahları şiddetli eklem ağrısı tariflenmektedirler, mekanik artritlerde ise hareketle ağrı tariflenir. Çünkü gece uyuyan bireyin inflamatuar hücreleri eklemlerde toplandığı için sabah katılık (30 dk boyunca) ve ağrı şikayeti mevcuttur. Otoimmün temelli artrit tiplerinde diğer organlar da etkilenebilir.

• Eklemlerde şişlik
• Eklemlerde sıcaklık artışı
• Eklemlerde ağrı (artralji)
• Eklemlerde kızarıklık
• Kilo kaybı
• Uykusuzluk

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Vücut kitle indeksi yüksek olanlar, farklı uzunluklarda bacaklara sahip olanlar ve eklemlere fazla yük bindiren işlerde çalışanlar risk faktörü olarak görülebilir. Osteoartrit için ASTN2, 7q22 mutasyonu, DOT1L, GDF5, GLN3/GLT8D1 genetik predispozan (yatkınlaştıran) sayılabilir. Ayrıca yaş, dişi cinsiyet, kemik-mineral dansitesi, geçirilmiş cerrahi ve geçirilmiş enfeksiyon risk da sistemik risk faktörleri arasındadır.

Teşhis Yöntemleri

Anamnez ve fizik muayenenin görüntüleme ve kan tetkileri ile desteklenmesiyle tanı konur. Bütün artritlerde ağrı vardır. Görüntüleme ile bölgedeki eklem yapısı incelenir. Kan tetkiklerinde inflamatur hücreler ve spesifik antikorların varlığı araştırılır.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Günümüzde bazı artrit türleri için hiçbir tedavi yokken, birçoğu için tedaviler veya idare edilmesini sağlayacak yöntemler bulunmaktadır. Bazı artrit tipleri için istirahat ve zayıflama önerilir. Genellikle ibuprofen ve parasetamol (asetaminofen) adlı NSAİİ (non-steroidal anti-inflamatuar) ilaçlar kullanılır. İleri dönemlerde eklem replasmanı da gerekebilir.

Doktor Takvimi

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Yaşlandıkça sıklığı artar bir hastalık olduğu için insanların hayat kalitesini düşüren en önemli şikayetlerden biridir. Özellikle beden kitle indeksi yüksek olan ve altta yatan otoimmün başka hastalığı olan bireylerde hastalığın seyri daha kötüdür.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Osteoartrit insan nüfusunun %3.8'ini etkilediği hesaplanmıştır. Romatoid artrit ise %0.24 oranında etkilediği görülüyor. En az bir artrit tipinin Avustralya'da %15 oranında, Amerika Birleşik Devletleri'nde %20'den fazla olduğu düşünülüyor.

Etimoloji

Artrit Yunancadaki arthro-, yani "eklem" ve -it yani "inflamasyon/iltihap" sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş bir hastalık adıdır. Eklem ağrısına ise artralji adı verilmektedir. Yunanca -alji ağrı anlamını taşır: örneğin miyalji (kas ağrısı) ve analjezik (ağrı kesici)...