Ankara'dan Alınan SARS-CoV-2 Örneklerinin Yarısından Fazlasında D614G Mutasyonu Var!

Daha önceden D614G mutasyonunun ne olduğunu ve COVID-19 salgınında ne noktada başlayıp, nasıl yayıldığını detaylıca izah etmiştik. Özetle bu mutasyon, COVID-19 hastalığına sebep olan SARS-CoV-2 virüsünü daha stabil hale getirip, bulaşıcılığını arttıran evrimsel olarak avantajlı bir ani etkili mutasyon. Dolayısıyla buna sahip olan virüsler, mutant olmayan kuzenlerinden daha verimli bir şekilde yayılarak, popülasyon içinde kısa sürede baskın hale gelebiliyor. Bu mutasyonun hastalığın şiddeti ve ölüm riski üzerinde bir etkisi henüz gösterilemedi; ancak bulaşma verimliliğini arttırdığına yönelik güçlü kanıtlar var.

Şimdi, Ankara Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, Başkent Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi'nden uzmanları barındıran bir ekip, Türkiye'deki SARS-CoV-2 virüs soy hatlarını inceledi ve Heliyon dergisinde yayınlanan çalışmada, virüslerin %56.2'sinin D614G mutasyonuna sahip olduğunu gösterdi.^[1] Dünya'daki D614G mutasyonu sıklığının artık neredeyse %100'e yakınsadığı düşünülecek olursa, virüsün Türkiye'deki evrimsel değişiminin (en azından bu mutasyon açısından) gidecek bir miktar daha yolu olduğu söylemnebilir.

Araştırma ekibinin çalışmasına göre, Anadolu topraklarından elde edilen viral örnekler arasındaki genetik çeşitliliğin %1'den daha az olduğu görüldü. Bu durum, en azından araştırılan soy hatları bakımından Türkiye'deki virüsün tek ve baskın bir soy hattı olduğunu gösteriyor.

Bu soy hattı tip 1 interferon üretimi baskılanmış farelere verildiğinde, ölümcül olmayan bir enfeksiyon yaşadıkları görüldü ve farelerin genetik ve fenotipik özelliklerine bağlı olarak değişen miktarlarda nötralize edici antikorlar ürettikleri tespit edildi. Her ne kadar fareler için ölümcül olmasa da, virüsün akciğerlerde, kalpte, midede, bağırsaklarda, karaciğerde, safra kesesinde ve böbreklerde lokal enfeksiyona bağlı kan hücumuna (hiperemiye) neden olduğu ve buna bağlı olarak bu organların hasara uğradığı görüldü.

Heliyon

Araştırmacılar, gördükleri düşük viral çeşitliliğin dünya genelinde de yaygın olarak görülen bir durum olduğunu vurguluyorlar. An itibariyle 50.000 civarında viral genomik dizi halkın erişimine açık bir şekilde yayınlanmış halde ve üzerinde yapılan bir çalışmaya göre, SARS-CoV-2 virüslerinde genom başına 6.7 mutasyon görülüyor.^[2] Bu, bir virüs için oldukça düşük bir mutasyon oranı olarak görülüyor; öyle ki, Ankara'daki virüslerin aminoasitlerindeki çeşitlilik %0.2'yi aşmıyor. Ayrıca rekombinasyon ve ORF3a ile ORF8 genlerinde de herhangi bir varyasyon görülmüyor.

Ayrıca araştırmacılar, Ankara'daki SARS-CoV-2 genomlarını diğer virüs soy hatlarıyla kıyaslayarak, ülkemizdeki bu iki virüs soy hattının (Ank1 ve Ank2) B1 virüs kümesiyle ilişkili olduğunu gösterdiler. Bu küme, genel olarak Avrupa'daki salgınlarda görülen virüs soy hattı ve Türkiye'deki virüslerin de bir kısmının bu soy hatlarıyla yakın akraba olduğu görülüyor. Bu araştırmada kapsamlı bir filogenetik/evrimsel analiz yapılmamış olsa da, uluslararası virüs soy hatlarının Türkiye'ye girerek Anadolu'da yayıldıkları görülüyor.^[5]

Ancak D614G mutasyonunun yüksek görülme sıklığı, Hollanda, İsviçre, Brezilya ve Fransa'daki yüksek D614G mutantı soy hatlarıyla uyumlu gözüküyor.^[3] Araştırmacılar bu mutasyonun, virüsün hücrelere tutunmasını sağlayan mızrak proteinlerini (S proteinlerini) güçlendirdiğini ve bu sayede daha etkili bir şekilde bulaşmasını sağladığını söylüyorlar.^[4] Ayrıca bu mutasyonun büyüklük ve hidrofobiklik (kimyasal maddelerin su sevmeme özelliği) açısından değişiklik yaratması nedeniyle savunma sisteminin B hücrelerine verdiği tepkiyi değiştirebildiği; ancak bunun virüslerin nötralize edilmesini nasıl etkilediğinin bilinmediği de vurgulanıyor.^[3]

Ülkemizde koronavirüs genomuna ve evrimine yönelik olarak yapılacak araştırmalar, aşı ve ilaç çalışmalarına da yön verebilir ve virüsün gidişatı hakkında daha yakından bilgi edinmemizi mümkün kılabilir. Bu nedenle Türkiye'de baskın olan viral soy hatlarına yönelik daha fazla örnek alınmalı, daha çok veri toplanmalı ve bunların analizleri yetkin araştırmacılarla yapılarak, uluslararası bilim camiasına sunulmalıdır.