Alınan İlaçlarla Alkol Karıştırma Hakkında Temel Bilgiler

Birçok insan (özellikle de gençler ve öğrenciler) ilaç kullanırken alkol tüketmenin etkilerinden bihaberdir. Bazı çok net gerçekler vardır: örneğin anti-depresanlar ile alkol asla karıştırılmamalıdır. Diğer birçok insan ise ilaçlarla alkolü karıştırmanın tehlikelerinden haberdar olsa da umursamaz. Örneğin insanlar, "sosyal içicilik" kavramı arkasına sığınarak ya da Türkiye'de bolca görülen "1 kereden bir şey olmaz" lafıyla bu tehditleri görmezden gelmektedir. Hatta bazıları, ilaçlarını aldıkları doktorla üstünkörü konuşarak ilaçlarıyla birlikte tek tük alkol tüketiminin sorun olmayacağı cevabını alırlar ve sonuçları umursamazlar. Halbuki "tek tük içme"nin tam olarak ne olduğu doktorla konuşulmalı ve net olarak anlaşılmalıdır. Günde 1 bardak mı tek tüktür? Haftada 2-3 bardak mı? Bu, netleştirilmelidir. Birçok ilaç gerçekten de "hafif alkol tüketimi" ile herhangi bir zarara neden olmaz. Ancak bazıları, tek bir bardak alkolle bile ölümcül sonuçlar doğurabilir. 

Evrim Ağacı olarak bu konuda bazı temel bilgileri sunmak ve en azından genel çerçevede aklınızda tutabileceğiniz kuralları hatırlatmak istiyoruz. Ancak öncelikle ilaç etkileşimlerinin 3 farklı yöntemini öğrenelim:

• Ekleyici Etkileşim: Alkol ile ilacın etkilerinin birbirinin toplamı haline gelmesidir. Dolayısıyla bu tür bir etkileşim sonucu ilacın etkisi tüketilen alkol miktarına bağlı olarak artar.
• Sinerjistik Etkileşim: Alkol ile ilacın toplam etkisi, bu ikilinin ayrı ayrı etkilerinin toplamından daha fazla olur. Yani örneğin alkolün etkisi, ilacın etkisini katlayarak arttırır.
• Ters Etkileşim: İlacın etkisi alkolün varlığında tamamen yok olur.

Ne ilaç içiyor ve ne tür alkol tüketiyor olursanız olun, genellikle bu ikili, vücudun temizleme makinası olarak işleyen karaciğerde birleşir ve etkileşime geçer. Dolayısıyla hem hafif, hem de ağır içicilerde bu etkileşim mutlaka gerçekleşir; ancak etkileri farklı olabilir. Unutulmaması gereken, öylesine alınan hafif ilaçların içerisindeki kimyasalların bile alkolle çok güçlü etkileşimlere geçebilecek olmasıdır. Dolayısıyla ilaçların tek başlarına etkilerinin düşük olmasına aldanarak alkol tüketimi kontrolsüz bir şekilde yapılmamalıdır. Benzer şekilde, daha önceden alkol-ilaç karışımının bir soruna neden olmamış olması, bir sonraki sefer olmayacağı anlamına gelmez. Örneğin "sıradan ilaç" olarak kabul edilen alerji ilaçları, ağrı kesiciler ve vitaminler genellikle vücutta zaman içerisinde salınırlar. Bu zamanlamayı sağlayan vücut içerisinde yavaş yavaş eriyen dış zırhlarıdır (kapsülleri). Alkolle tüketildiklerinde, bu kapsül hızla erir ve ilacın tam dozu birden boşalır. Bu da vücutta beklenmedik etkilere neden olabilir.

Aşağıda, birkaç önemli kimyasal (ve ilaç) grubunun tek başlarına etkileri ve alkolle etkileşimlerini sıralamaktayız. Dediğimiz gibi, aklın bir köşesinde tutmakta fayda görüyoruz. Ayrıca unutmayınız ki aşağıda belirtilen bazı kimyasallar sadece "uyuşturucu madde" olarak değil, bazı ilaçların içerisinde etken madde veya katkı maddesi olarak da bulunmaktadır; bu sebeple sadece uyuşturucu olarak düşünmeyin ve tükettiğiniz ilaçların içeriğini kontrol edin. Liste şöyle:

1. Marijuana: 2-4 saat boyunca kanlı gözler, yavaşlamış/ağırlaşmış motor beceriler, artan tepki süresi, zaman-uzay algısında bozulmalar ile karakterize edilir. Alkolle tüketildiğinde uyuşturucu etki artar, hem alkolün hem de marijuananın toksik etkisi artar. Dolayısıyla illa bir arada tüketilecekse, dikkatli doz ayarı yapılmalıdır. Mümkünse ikili karıştırılmamalıdır.
2. Kokain: Duygularda yoğunlaşma, aşırı uyarılmışlık ve mutluluk hali (öfori), yükselmiş enerji, uyanıklılık hali, anksiyete (telaş), rahatsızlık, uykusuzluk (insomni), azalan iştah ile karakterize edilir. Alkol ile tüketildiğinde bazen kokain etkisi altında görülen titreme ve anksiyete hali ortadan kalkabilir. Buna karşılık olarak hem kokainin, hem de alkolün kan basıncını arttırması nedeniyle sıklıkla kalp krizine ve inmelere neden olur. Asla kokain ve alkol karıştırılmamalıdır.
3. Halüsinojenler: Tüm duygularda değişim, öfori, anksiyete, kişilik yitimi ve bedenden ayrılma deneyimi, vücut sıcaklığı, kan basıncı ve kalp ritminde artış, iştah kaybı ve uykusuzluk ile karakterize edilir. Birçok halüsinojenin alkolle ortak etkisi bilinmemektedir. Kimi halüsinojenin anksiyete etkisinin alkolle azaldığı bilinmektedir.
4. Sakinleştiriciler ve Yatıştırıcılar: Birçok etkisi alkolle aynıdır; ancak öfkelilik hali bunlarda görülmez. Ketlemede azalma, düşük nabız ve nefes hızı, düşük kan basıncı ve baş dönmesi ile karakterize edilir. Alkolle ortak etkileri nedeniyle aşırı baş dönmesi, kalp ve damar fonksiyonlarında bozulma meydana gelir ve sıklıkla ölüme neden olur. Dolayısıyla bunlar alkolle asla karıştırılmamalıdır.
5. Antidepresanlar: Depresyona karşı kullanılan bu ilaçların çoğunlukla etkileri alkolle kötüleşir. Birçok antidepresanın etkisi alkol nedeniyle neredeyse tamamen ortadan kalkar. Ayrıca bu ilaçlarda bol miktarda görülen yan etkilerin şiddeti artar. Baş dönmesi miktarı artar. İkilinin karışması sonucu aşırı uykululuk görülebilir ki bu durum, özellikle araç kullanırken vb. durumlarda ölümcül sonuçlara neden olabilir. Yapılan araştırmalar antidepresan tüketiminden saatler sonra tüketilen tek 1 bardak alkolle bile reaksiyon süresinin ciddi anlamda düştüğünü göstermektedir. Antidepresanların çoğu monoamin oksidaz inhibitörü oldukları için, alkolle karıştırıldıklarında kan basıncında aşırı yükselmeye neden olurlar ve bu durum felçle sonuçlanabilir.
6. Opiyatlar: Öfori, küçülmüş gözbebekleri, düşük kan basıncı ve düşük kalp ritmi ile karakterize edilir. Alkolle tüketildiğinde iki kimyasalın da uyuşturucu etkisi artar ve aşırı tüketim (overdose) sınırına ulaşma riski katlanarak artar.
7. Antibiyotikler: Birçok antibiyotiğin yan etkisi olmasa da, bazılarında mide bulantısı ve karın ağrısı sıklıkla görülür. Neredeyse tüm antibiyotiklerin etkisi, alkolle karıştırıldıklarında azalır. Ayrıca alkolle karıştırıldığında mide bulantısı da artabilir. Dolayısıyla antibiyotiklerin kullanıldığı hastalıklarla mücadelenin etkili olması için alkolden uzak durmakta fayda var. Ancak antibiyotikle alkolün karıştırılmasının neredeyse hiçbir zaman ölümcül bir sonucu yoktur.
8. Antihistaminler: Baş dönmesi ve ağız kuruluğu gibi etkileri olabilir. Alkolle karıştırıldığında aşırı mide bulantısına neden olabilir.
9. Aspirin ve İbuprofen: Yaygın olarak tüketilen bu iki ilacın az sayıda yan etkisi olmakla birlikte, mide bulantısı, mide ekşimesi ve gerginlik durumları gözlenebilir. Alkolle karıştırılmaları, sindirim kanalında yırtılma ve kanamalara neden olabilmesi açısından tehlikelidir. Dolayısıyla mümkünse asla karıştırılmamalıdırlar.
10. Antidiyabetik ve Hipoglikemikler: Diyabet ve hipoglisemi hastalıklarıyla mücadelede kullanılan bu ilaçların (insülin gibi) yan etkileri ne yazık ki tam olarak bilinmemektedir, çünkü alkolle karıştırıldıklarında öngörülemeyen reaksiyonlara neden olabilirler. Bu da, bu karışımı bir "saatli bomba" haline getirmektedir. Dolayısıyla asla alkolle karıştırılmamalıdırlar.

Umarız faydalı olmuştur.

Uyarı

Her antidepresan aynı içerikte olmadığı için bazılarıyla alkolün karıştırılmasında sözü edilen sonuçlar doğmayabilir. Ancak antidepresanlar genel olarak riskli bir ilaç türü kabul edilirler. Dolayısıyla net bir şekilde emin değilseniz ve antidepresan kullanıyorsanız, alkolle asla karıştırmamanızı tavsiye ederiz. Tabii bir alkol uğruna Rus Ruleti oynamayı tercih etmiyorsanız... Ya da doktorunuza danışabilirsiniz.